Plus

Ditte Kuijpens van Schuldig: 'Je moet in dit land gewoon werken, al ben je ziek'

Ditte Kuijpens (55) was vorig jaar een opvallende verschijning in de documentaireserie Schuldig, over de schuldenproblematiek in de Vogelbuurt. Ooit leidde ze een bruisend leven op Ibiza. Hoe is het nu met Ditte? 'Ik wil rust. Eindelijk rust.'

Ditte Kuijpens: 'Ze denken dat er niets met mij aan de hand is, snap je?'Beeld Carla Kogelman

Ter begroeting reikt Ditte Kuijpens een gekromde linkerpols aan. Het leidt tot een wat onhandige aanraking, bij wijze van handdruk. Haar rechterarm hangt in een mitella, vandaar.

Eenmaal boven, in haar appartement op eenhoog, bevrijdt ze de arm om thee te kunnen zetten. De mitella eindigt ergens om een stoelleuning. Kuijpens draagt een lavendelblauwe harembroek en maakt daarin sierlijke passen, alsof ze danst. "Granaatappelthee? In een glas of een mok? Zelf neem ik water." Ze gaat zitten en zucht. "Ik heb zó'n droge mond. Heel droog. Van mijn medicijnen. En chronische stress. Dat ook."

Stress was er de afgelopen jaren volop in haar leven. Kuijpens deed vorig jaar mee aan de documentaireserie Schuldig, over de schuldenproblematiek in de Vogelbuurt. Het is niet verwonderlijk dat de cameraploeg haar meteen in de gaten kreeg, toen zij stond te wachten in de rij voor de Voedselbank. Kuijpens is een knappe, goedgeklede vrouw. Armoede is niet het eerste woord dat zich opdringt bij haar verschijning.

En dat maakt het nu juist zo moeilijk, vindt Kuijpens. Mensen zien het niet aan haar: niet hoe arm ze is, niet hoeveel pijn ze lijdt. "Ze denken dat er niets met mij aan de hand is, snap je? Daarom draag ik ook die mitella. Dan zien ze tenminste dat ik iets heb. Pijn!"

Die pijn ontstond toen ze in 2004 borstkanker kreeg. "Helaas sneed de arts de eerste keer het verkeerde knobbeltje weg. Doordat ook enkele klieren werden verwijderd, heb ik nu nog steeds zenuwpijn."

Daar bleef het niet bij. Kuijpens kreeg in de loop der jaren ook andere lichamelijke klachten en bouwde een imposant medisch dossier op. "Ik ben dertien keer aan mijn borst, arm en rug geopereerd en vijf keer aan mijn voet, knie, schouders en blaas. En ik heb een nekhernia."

(tekst loopt door onder foto)

Beeld Carla Kogelman

Chemistryfeesten
Ooit zag haar leven er heel anders uit en zwierde ze rond op de Amsterdamse Chemistryfeesten en in extravagante discotheken. Onder de artiestennaam Afroditte trad ze vanaf 1987 jaren op in Pacha, een flamboyante nachtclub op Ibiza.

In de wintermaanden werkte ze in een natuurvoedingswinkel in Amsterdam.Totdat de borstkanker roet in het eten gooide. "Toen ik min of meer hersteld was van de operatie en in 2006 terugkeerde naar Ibiza, bleek mijn plek op het podium te zijn overgenomen door mijn beste vriendin. Afroditte was overbodig geworden. Een heel bittere pil."

Vanwege haar almaar toenemende lichamelijke klachten werkte Kuijpens ook steeds minder in de natuurvoedingswinkel. Langzamerhand ontstonden financiële problemen. "Mijn huursubsidie viel weg. Ook kwam er een aanslag van de Belastingdienst die ik niet kon betalen. Ik moest 460 euro per maand afbetalen. Daar kwamen nog familieproblemen bij. Mijn vader overleed aan keelkanker en ook mijn broer en zus kregen kanker."

Kuijpens draait met haar wijsvinger kringetjes boven haar hoofd. "In mijn hoofd werd het raar. Het maakte me verward. Ik vergat parkeergeld te betalen, kreeg een bekeuring, waarna de boetes steeds hoger opliepen. Omdat ik me triest voelde, nam ik een extra creditcard en ging spullen kopen die me wat blijer konden maken. De schulden werden zo groot dat ik in de schuldsanering en bij de Voedselbank belandde."

Aanvankelijk wilde Kuijpens niet meewerken aan Schuldig. "Bijna niemand wist van mijn situatie. Ik schaamde me ervoor. Maar eenmaal thuis bedacht ik me. Ik wilde het toch doen. Om een stem te krijgen. Om te vertellen hoe hier in Nederland gaat. Dat je álles zelf moet doen en dat iedereen geld aan mij verdient. Alles moet je zelf uitzoeken."

Toch zijn er ook lichtpunten. Dankzij de documentaire is Kuijpens sinds januari schuldenvrij. "Onbekende mensen hebben me geholpen en mijn schulden afbetaald. Daar ben ik ze heel dankbaar voor. Ook ben ik in contact gekomen met een vrouw die mij vroeger in de disco zag optreden. Zij helpt me nu met mijn administratie."

Kuijpens krijgt inmiddels ook aanvullend openbaar vervoer van de gemeente. Hiermee kan ze onbeperkt gebruikmaken van een busje dat haar haalt en brengt. "Daar heb ik wel lang voor moeten vechten, want je krijgt niets voor niets in dit land," benadrukt ze fel.

Soms staat ze ineens op en maakt tijdens het praten toverachtige gebaren; alsof ze denkbeeldige stickers op een muur plakt. Met een uitgesproken mimiek stelt ze dan een nieuw probleem aan de orde. Meestal heeft dat te maken met de overheid, hulpinstanties, het UWV of de medische beroepsgroep. Zoals die arts die haar zus veel te laat heeft behandeld, waardoor ze volgens Kuijpens onverwacht stierf. Tegen hem wil ze eigenlijk ook een rechtszaak wil beginnen.

Erkenning
Maar het UWV spant de kroon. De instantie wil dat ze meer uren gaat werken. Kuijpens werkte sinds enige tijd acht tot tien uur per week bij de debiteuren- en crediteurenafdeling van een incassobureau. Ze fungeerde er, naast haar bureauwerk, als gastvrouw die klanten opving bij de lift.

"Die rol lag mij goed. Ik stelde de mensen bij binnenkomst op hun gemak. Het was een soort show. Ik heb een clowns- en pantomimeopleiding gedaan en die achtergrond kon ik daarbij goed gebruiken. Helaas ging het niet meer, omdat ik last kreeg van mijn knieën."

Ze zit dus inmiddels weer in de ziektewet. "Ik voel me daar schuldig over, maar het gaat gewoon niet." Tegen het UWV, dat twijfelt aan haar aandoeningen en denkt dat ze meer uren kan werken, heeft ze een rechtszaak aangespannen. "Ik wil erkenning. Het UWV neemt mij niet serieus. Je moet in dit land gewoon werken, al ben je ziek. Ik ben voor 49,5 procent afgekeurd. En het UWV blijft me opjagen. Mijn zus is in oktober aan kanker overleden. Niemand geloofde dat ze kanker had. Zij moest van het UWV werken tot ze er dood bij neerviel! Zo gaat dat het hier. Dat deugt niet! Het systeem moet helemaal anders."

Kuijpens zet haar kaarsrechte witte tanden op elkaar, gespannen kaken, wilde woede in haar ogen. Een wanhopige, dreigende handpalm in de lucht. "Sorry hoor, maar dit maakt me zó kwaad! Mijn neusvleugels trillen ervan."

Rust. Dat is wat ze nodig heeft. "Het is heel belangrijk dat ik rust krijg. Rust in mijn hoofd. Eindelijk aan mezelf gaan denken."

(tekst loopt door onder foto)

Beeld Carla Kogelman

Toch heeft Kuijpens wel wat kunnen rusten, want ze is net terug uit Zweden, waar ze haar moeder heeft bezocht. Haar ouders emigreerden in de jaren zestig naar dat land. Kuijpens bracht er haar jeugd door. "Ik heb mijn moeder een beetje geholpen en de tuin gesnoeid. Dat mag eigenlijk niet met mijn arm, maar het moet toch gebeuren. Het is mooi in Zweden, maar erg rustig. Te rustig. De rust kwam er zo op me af. Ik heb namelijk ook ADHD. Dan wordt het gauw te veel."

Kuijpens brengt veel tijd door in de Voedseltuin IJplein van de gemeente. Daar verbouwt ze met twee buurvrouwen haar eigen groenten. "Zij doen het meeste, want ik zit natuurlijk met mijn arm. Die tuin doet me goed. Ik maak mijn eigen kruidenthee en bak zuurdesembrood."

Een bad in het publiek
Ze loopt naar de keuken en haalt een grote ronde koek tevoorschijn, die in de verte doet denken aan een gevlochten mattenklopper. "Wil je een rawfoodcracker? Maak ik zelf."

Ook is ze begonnen met tekenen en schilderen. "Mijn ADHD-coach heeft me dat aangeraden. Ik kan het niet te lang doen met mijn arm, maar zo blijf ik geïnspireerd." De vele schilderijen aan de muur in haar huis herinneren aan de tijd dat ze nog geld had om die aan te schaffen en zich onderdompelde in een wereld van kunst, vrijheid en muziek.

Met weemoed kijkt Kuijpens terug op haar leven als Afroditte. Overdag naaide ze haar kostuums en 's nachts stond als een onstuimig dier op het podium. Ze danste voor kolkende mensenmassa's, trad op voor sterren als Mick Jagger en Bono. "De hele zaal was in extase. Een haast spirituele ervaring. Al die energie die vrijkwam. 'Ditte neemt een bad in het publiek,' zei een vriend eens over mij. Zo was het."

Via Facebook heeft ze weer contact met mensen die ze van vroeger kent. Allemaal verlangen ze terug naar dat roemruchte uitgaansleven van de jaren negentig. "Misschien word ik wel gastvrouw bij feesten. Of ga ik weer een beetje dansen," mijmert Kuijpens. Bij die gedachte klaart ze op.

"Weet je, als je ouder wordt, kom je steeds dichter bij jezelf. Het kan mij niet meer schelen wat anderen van mij denken. Ik zie heus wel de blikken van mensen die denken dat ik niks mankeer. Maar ik trek me op aan het positieve en probeer mijn omgeving mooi te maken. Door mijn verhaal te delen hoop ik andere mensen te helpen. Jij bent freelancer, toch? Zo help ik jou ook weer een beetje." Ze lacht en geeft een hand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden