Blikvangers

Dit zijn de verhalen achter (on)opvallende kunst in de stad

De stad staat vol met kunst, van wereldvermaarde kunstenaars tot anonieme beeldhouwers. Wat zijn de verhalen achter deze beelden? Lees hier alle afleveringen uit deze serie.

The Mask Beeld Tammy van Nerum

101 Namen

Ooit zorgde de trein voor flinke opstoppingen in Amsterdam-Oost. Gingen de spoorbomen dicht, dan liep de boel vast. Maar sinds er in de jaren dertig spoorweg­viaducten werden gebouwd, heeft niemand meer last van het treinverkeer. Bij het viaduct waar de Eerste Van Swindenstraat overgaat in de Javastraat creëerde Martine Neddam het kunstwerk 101 Namen.

Je zou er makkelijk aan voorbijlopen, maar een bordje vestigt er de aandacht op. In witte letters op een blauwe ondergrond (de stijl van een ouderwets straatnaambordje) staat er in hoofdletters: 'In juni 1996 hebben 101 buurtbewoners hierboven hun naam achtergelaten.'

Lees verder: 101 Namen, zo klein mogelijk geprint

Beeld Tammy van Nerum

The More Of You The More I Love You.

The More Of You The More I Love You staat er in roze neonletters aan de gevel van het gebouw aan de Apollolaan 171. Kunstkenners zullen de belijdenis en vooral het handschrift meteen herkennen: dit is een zin van de Britse kunstenaar Tracey Emin.

Emin, geboren in Londen in 1963, brak in de jaren tachtig en negentig door als een van de Young British Artists, een groep kunstenaars die onder meer bekend werd door het schokkende karakter van hun kunst.

Lees verder: Persoonlijke teksten die van alles kunnen betekenen

Beeld Tammy van Nerum

Betonplastiek

Vlak achter de entree van Sportpark Sloten, naast het velodrome, staat een mooi helder beeld van de Belgische kunstenaar Josef Ongenae, dat als oriëntatiepunt functioneert voor het sportpark.

Goed, er groeit wat onkruid omheen en als je het beeld van dichtbij bekijkt, blijkt de laatste verflaag niet helemaal in topconditie, maar in vergelijking met de omgeving is het kunstwerk een baken van helderheid.

Lees verder: Betonplastiek: een baken van helderheid in Sportpark Sloten

Beeld Tammy van Nerum

Light Sculpture

Hoogbouw, tegenwoordig kijken we er niet meer van op in Amsterdam. Nog even en op de noordwestpunt van het Zeeburger­eiland verrijst een Mokums Manhattan. Eind jaren tachtig was het nog heel wat dat op het Nassauplein een flatgebouw van wel acht verdiepingen werd neergezet.

Het gebouw met licht gebogen gevel is geheel in de stijl van die tijd. Welke architect zou het vandaag de dag nog in zijn hoofd halen een gebouw te ontwerpen in de kleuren spekjesroze en zeegroen?

Die kleuren keren terug in het door Noel Harding ontworpen lichtsculptuur op het dak.

Lees verder: Een verwijzing naar het jongetje dat een overstroming voorkwam

Beeld Tammy van Nerum

De Wachter

Een muurschildering had hier misschien voor de hand gelegen, want kunstenaar Boris Tellegen begon zijn carrière in de jaren tachtig als graffitikunstenaar onder de naam Delta. Hij werd vooral bekend met pieces van driedimensionale letters.

Maar hij besloot een sculptuur tegen de muur te plaatsen. Voor de vorm vond hij inspiratie in de hoogbouw op de Zuidas, totems en speelgoedrobots.

Lees verder: De Wachter werd een kerel die op wacht staat

Beeld Tammy van Nerum

Your Life is Calling

Museumvolk, toeristen en passanten keken vreemd op toen op 31 maart 1990 een grote oplegger het Museumplein opreed. De vracht: een blok gewapend beton waar twaalf vuisten uitstaken.

Er moest een hoogwerker aan te pas komen om het vijf ton zware gevaarte op het gras te takelen. De politie werd ingeseind maar beoordeelde de situatie als onschuldig.

Lees verder: Deze vuisten priemen nog altijd strijdvaardig de lucht in

Beeld Tammy van Nerum

Signalerend Object

Voor de deur van verpleeghuis Eduard Douwes Dekker ligt een kleine vijver. Er stromen vijf dunne straaltjes uit de zijkant van de vijver, wat een rustgevend geluid geeft.

Een bank achter het water wordt veel gebruikt door bezoekers die even moeten wachten op vervoer. Zij kijken daar uit op een knalgeel beeld, dat is gemaakt van gelakt staal.

Lees verder: Signalerend Object oogt als een enorm origamikunstwerk

Signalerend Object Beeld Tammy van Nerum

The Mask

In de zomer van 2012 was ze op een hoog­werker aan het werk op de hoek van de Geschutswerf en de Hoogte Kadijk op de Oostelijke Eilanden - grote vlakken ontstonden op de grauwe zijkant van het pand van Liander: zwart, dieprood en wit.

Er kwamen hoorn­tjes bij, ogen en veren. De buurtbewoners volgden de voortgang van dit graffitiwerk met argusogen: wat was dit? Mocht dit allemaal zomaar? Maar de muurschildering van de Braziliaans-Mexicaanse graffitikunstenaar Fefe Talavera (38) bleek here tot stay.

Lees verder: Inmiddels zijn buurtbewoners gehecht aan The Mask

The Mask Beeld Tammy van Nerum

Vlaggenmonument

Het is niet de vlag van Saarland.

Of Estland.

Nee, ook niet die van Botswana.

Het is een fantasievlag.

In opdracht ontworpen door kunstenaar ­Marte Röling. Het kunstwerk heet Vlaggen­monument en werd in 1984 onthuld bij de hoofd­ingang van het Academisch Medisch Centrum, nu Amsterdam UMC.

Lees verder: Een fantasievlag tegen status en verhevenheid

Vlaggenmonument Beeld Tammy van Nerum

Mahatma Gandhi

Realistische standbeelden zijn er niet veel in Amsterdam. En als ze er staan, staan ze er meestal al heel lang. Opvallend dus wel dat Gandhi, de man die zijn land geweldloos naar de onafhankelijkheid leidde, in 1990 nog zo'n natuurgetrouw eerbetoon op de Churchilllaan kreeg.

Waar ChurchilllaanHet beeld, van de in 2016 overleden kunstenaar Karel Gomes, heeft ook een andere ontstaangeschiedenis dan de meeste kunst in de openbare ruimte.

Lees verder: Aan dit beeld van Gandhi ging 17 jaar gesteggel vooraf

Beeld Tammy van Nerum

Poort met een draai

Het is deels een gewoon hek, met verticale spijlen van roestvrij staal. Maar in het midden van dit hek van het Amstelpark, bij entree De Borcht, zit een poort die geopend wordt door hem te kantelen over een hoek van 45 graden.

Wat hier verticaal was, wordt zo horizontaal. In open toestand lijkt dit hek van Joost Conijn een beetje dronken, zoals het wankel voorover lijkt te hellen.

Lees verder: Dit hek van Joost Conijn lijkt een beetje dronken

Poort met een draai Beeld Tammy van Nerum

Pest, lepra, tuberculose, goedemiddag

Bij het betreden van het WG-plein word je verwelkomd door een plaquette met allerlei ziekten. Alsof je een aantal verwensingen naar je hoofd geslingerd krijgt.

Pest, lepra, tuberculose, tyfus. Goedemiddag. De veroorzakers van deze ziekten, de micro-­organismen of microben, zijn op de plaquette schematisch afgebeeld. Dezelfde voorstellingen zijn terug te vinden op het plein.

In de bestrating zitten twaalf cirkels van Belgisch hardsteen verwerkt met een doorsnede van anderhalve meter. Daarin zijn celachtige vormen gezandstraald: uitvergrotingen van microben zoals deze eruitzien onder de microscoop.

Lees verder: Alsof je een aantal verwensingen naar je hoofd krijgt

De sfeer van het Wilhelmina Gasthuis is nog steeds voelbaar op het WG-plein. Beeld Tammy van Nerum

Monument waar je makkelijk overheen kijkt

Op het Frederiksplein, tegenover De Nederlandsche Bank, is in 2010 op initiatief van de Vlijmense huisarts dr. Weij­ers een monument opgericht voor Van Hall.

Het is een monument waar je gemakkelijk overheen kijkt. Het ziet er namelijk uit alsof er een boom is geveld tijdens een zware herfststorm: een lange zwarte stam en dito takken liggen aan de binnenkant van een muurtje in de vorm van halve cirkel. Aan de andere zijde staat een stuk stronk in dezelfde kleur.

Lees verder: Een boom als afgietsel van een echte boom

'De gevelde boom staat voor de gevallen reus.' Beeld Tammy van Nerum

De knakenpaal op het Frederiksplein

Op het Frederiksplein staat een ­totempaal. Hoewel... hij is niet van hout en ook niet bont beschilderd en dus geen ­echte totempaal. Maar gezien de bijnaam van het beeld op het Frederiksplein is het wel een soort heiligdom en in elk geval ook een 'familieteken'.

'De knakenpaal' heet het beeld in de volksmond. En deze zuil, opgebouwd uit zilveren schijven, staat dus op een steenworp afstand van De Nederlandsche Bank. Het beeld is gemaakt door de beeldhouwer-schilder André Volten (1925-2002). Deze kunstenaar kreeg de opdracht van uitgeverij Elsevier.

'Ter herinnering aan Anthony Winkler Prins 1817/1908, grondlegger van de Nederlandse ­encyclopedie', zo staat op de steen aan de voet van het beeld. En: 'aangeboden aan de stad Amsterdam op 9 oktober 1970 ter gelegenheid van honderd jaar Winkler Prins encyclopedieën'.

Lees verder: Monument voor de grondlegger van Nederlandse encyclopedie

Dit monument is geen klimpaal. Beeld Tammy van Nerum

Kunst op het dak van beheerdersgebouwtje

Bezoek de website van kunstenaar Thomas Elshuis en het eerste wat je ziet, is een bak vol ouderwetse dia's. Twintig jaar geleden erfde hij de ­diacollectie van een goede vriend van zijn vader.

Wel 20.000 dia's, in de jaren zestig, zeventig en tachtig gemaakt tijdens reizen over de hele wereld. Sinds die erfenis is al Elshuis' werk gebaseerd op die oude dia's. Dus ook het kunstwerk dat prijkt op het dak van het beheerdersgebouwtje bij P+R Zeeburg.

Dat parkeerterrein wordt vooral gebruikt door bezoekers van buiten de stad, maar wie weleens met lijn 26 reist, kent Elshuis' werk zeker: de tram naar en van IJburg stopt op de halte ­Zuiderzeeweg bij het uit staal en glas opgetrokken gebouwtje.

Lees verder: Een kunstwerk van Instagrams voorloper

Maalstroom #2 Beeld Tammy van Nerum

Kunstwerk als entreepoort

Een horloge, een buikdansband, peentjes, dille, bestek of een zeef. Het is allemaal te koop op de populaire Albert Cuypmarkt, die zich met 260 kramen profileert als de grootste dagmarkt van Europa.

Dat aanbod wordt direct duidelijk voor de klanten en dagjesmensen die de Albert Cuyp vanaf de oostelijke zijde binnenlopen: aan een tien meter hoge metalen stellage hangen 258 blauwe lampionnen die de koopwaar etaleren.

Om het begin (of einde) van de Albert Cuypmarkt duidelijker te markeren, wilden de marktkooplui een entreepoort aan de Van Woustraat laten plaatsen. De gemeente wilde daar wel de portemonnee voor trekken, mits de poort een kunstwerk zou zijn.

Lees verder: Het assortiment in kaart als entree van de Albert Cuyp

'Alles wat op de markt te koop is' Beeld Tammy van Nerum

Mien met de hondjes

Het is er niet aan af te zien maar het Monument Indië-Nederland op het Olympiaplein was lang het meest controversiële kunstwerk van Amsterdam, misschien wel van heel Nederland.

Het gekrakeel begon al bij de onthulling in 1935. Het heette toen nog het Van Heutszmonument en was een eerbetoon aan de in 1924 overleden gouverneur-generaal van Nederlands-Indië.

Zijn zoon, de Revolutionaire Raad en RaRa probeerden het kunstwerk tevergeefs te slopen. En zo werd het onttakelde monument een geliefd doelwit van graffitispuiters. Tot de gemeente ingreep.

Lees verder: 'Mien met de hondjes' was vanaf begin af aan al controversieel

'Mien met de hondjes' Beeld Tammy van Nerum

Trimmers

Het begrip 'joggen' was in 1983 nog niet echt ingeburgerd. Het heette gewoon hardlopen, of beter nog: trimmen. De figuren die Martie van der Loo aan het viaduct over de President Allendelaan plaatste, heten dan ook Trimmers.

Het was de bedoeling dat Trimmers maar twee maanden zou hangen, maar niemand bij de gemeente maakte haast met de ont­manteling en zo werd het stilletjes aan een permanent kunstwerk. De sportende stoet was en is populair bij buurtbewoners, maar ook bij vandalen en trofeejagers.

Lees verder: De dikke dame bij de Sloterplas heeft het zichtbaar zwaar

Trimmers Beeld Tammy van Nerum

70 diamanten

Dit gebouw in de Avenhornstraat was oorspronkelijk een kleuterschool, maar werd in 2002 een centrum voor huisartsen en fysiotherapeuten.

Met de nieuwe bestemming kreeg kunstenaar Suzan Drummen de opdracht voor een kunstwerk. Zij ontwierp zeventig diamantvormen die het licht breken en in regenboogkleuren verspreiden. Er hangen er ook een paar in de wachtkamer.

Sommige omwonenden waren aanvankelijk niet zo gecharmeerd van het idee van dwarrelende lichtvlekjes.

Lees verder: 70 diamanten verspreiden licht in regenboogkleuren

Beeld Tammy van Nerum

De Boekenkast

Het is een enorme boekenkast, daar in de gevel van het wooncomplex De Batavier in de Lootsstraat in Oud-West.

Het is een kunstwerk in keramiek van de Amsterdamse kunstenares Sanja Medic (1974). Ze zien er oud uit, en dat was ook de bedoeling van Medic.

Lees verder: Een boekenkast voor reuzen als ode aan schrijver en boek

De Boekenkast Beeld Carly Wollaert

Zonder titel

Antwerpenaar Narcisse Tordoir, een internationaal gevierde kunstenaar, in Amsterdam adviseur aan de Rijksacademie, maakte eerder al werk waarbij kleine paneeltjes tezamen een geheel vormden.

Die manier van werken keerde terug in zijn hek op het Barcelonaplein, dat zijn eerste werk in de openbare ruimte was. Het bestaat uit vierkanten van 3,30 bij 3,30 meter waarin zich, zeker bij helder weer, makkelijk figuratieve vormen laten herkennen.

Lees verder: Dit hekwerk doet denken aan een gigantisch stripverhaal

Zonder titel Beeld Carly Wollaert

Tectona Grandis

Bij voorkeur wordt je bezoek aan het kunstwerk Tectona Grandis vergezeld door stapelwolken, misschien wat vliegtuigstrepen. Dit werk op het Ecuplein bestaat uit grote granieten schijven die hoog zijn gepolijst waardoor ze de wolken weerspiegelen. Bij een heldere hemel valt er niet veel te reflecteren.

Wel zie je dan de Latijnse benamingen van bomen die Marinus Boezem in het graniet liet graveren.

Lees verder: Kunstwerk Tectona Grandis weerspiegelt de wolken

Tectona Grandis Beeld Carly Wollaert

Ontmoetingsplaats

De buurt stond aanvankelijk niet zo positief tegenover de komst van het kunstwerk Ontmoetingsplaats. Volgens een informatiebord bij het werk vonden omwonenden het te duur en te kindonvriendelijk.

Kunstenaar Shinkichi Tajiri (1923-2009) ontwierp Ontmoetingsplaats in 1971, maar het werd pas in 1976 gerealiseerd. De idealen van de jaren zeventig waren mooi, maar hoe ligt het kunstwerk er nu bij?

Lees verder: De meeste mensen zitten naast Ontmoetingsplaats

Ontmoetingsplaats Beeld Carly Wollaert

Man en schaap

Midden in de vijver tussen de Flevoparkweg, de Zeeburgerdijk en de Zuiderzeeweg steken de kop van een schaap en het kale hoofd van een man boven het water uit. Ze kijken elkaar recht in de ogen, wat best gek is als je erover nadenkt. Zou het schaap op een tafel staan? Zit de man op zijn hurken?

De fijne fontein is gemaakt door de Amsterdamse beeldhouwer, installatiekunstenaar en tekenaar Merijn Bolink. Op zijn eerste schetsen stonden de hoofden van een man en een vrouw tegenover elkaar.

Lees verder: Man en schaap verbeelden miscommunicatie

Man en schaap Beeld Carly Wollaert

Sluis (driedelig)

Drie roestige stukken ijzer in een bocht van een weg in Amsterdam-Oost. Grote kans dat men lang heeft gedacht dat er iets werd gebouwd, maar dat het nooit is afgemaakt. Nu staan de drie kolommen er al ruim dertig jaar en zijn ze opgegaan in het landschap. Geen idee of mensen er nog iets bij denken als ze erlangs komen.

Dit klinkt vreselijk oneerbiedig, maar het kunstwerk, in de bocht waar de Kruislaan overgaat in de Rozenburglaan, biedt ook weinig houvast. Nergens om het object heen is enige informatie te vinden. Sluis (driedelig) is de titel van het kunstwerk. Gemaakt door de op 22 mei 1945 in Den Haag geboren abstracte, minimalistische beeldhouwer Lon Pennock.

Lees verder: Drie roestige stukken ijzer in een bocht van een weg in Oost

Sluis Beeld Carly Wollaert

Bloem J.C.

Aan de Mauritskade staat het, tegenover het begin van de Dapper­straat: een geel bord met daarop BLOEM. Vlak ernaast staat een kleiner, ook weer geel bord met daarop de letters J en C. Hoeveel voorbijgangers zouden zich realiseren dat dit een kunstwerk is? Het ziet er uit als die geheimzinnige borden met daarop een Z of een K, die je ook wel eens langs de waterkant ziet staan.

Het staat daar op een perfecte plek, want Bloems bekendste gedicht, sowieso een van de bekendste gedichten uit de Nederlandse literatuur, is een sonnet uit 1945 waarin de tegenovergelegen Dapperstraat een belangrijke rol speelt.

Lees verder: Hoeveel mensen zouden zich realiseren dat dit een kunstwerk is?

Dichter J.C. Bloem wordt geëerd tegenover de Dapperstraat Beeld Carly Wollaert

Herstellende bank

De koperen bank op de hoek van de Beethovenstraat en de Gerrit van der Veenstraat is door niemand minder dan de wereldberoemde kunstenaar Marina Abramovic gemaakt.

In een minidocumentaire van Hermi Ruijvekamp vertelt de kunstenaar dat ze op het idee kwam om iets met stenen te doen toen ze tijdens een performance in 1988 over de Chinese Muur liep. De diverse steensoorten van de muur wekten verschillende stemmingen op, een ervaring die ze wilde delen met het publiek.

De zeven mineralen in deze bank zouden herstellende (regenererende) krachten moeten bezitten. Zo geeft labradoriet nieuwe energie en houdt gele jaspis je hormoonspiegel in balans.

Lees verder: Deze bank zou herstellende krachten bezitten

De zeven mineralen in deze bank zouden herstellende krachten hebben Beeld Carly Wollaert

Monument voor Walraven van Hall

Dit beeld van Fernando Sánchez Castillo heeft met de Tweede Wereldoorlog te maken. Het monument, bronzen boomtakken op de grond, is gemaakt ter nagedachtenis van de verzetsheld Walraven van Hall. 'Bankier van het verzet, 1906-1945' staat er in bronzen letters. Vandaar natuurlijk die plek, tegenover De Nederlandsche Bank.

Walraven (Wally) van Hall was met zijn broer Gijs de bedenker van een ingenieus systeem waardoor het Nationaal Steun Fonds ontstond. Het fonds was tientallen miljoenen guldens groot, die tijdens de oorlog stiekem verdeeld werden onder oorlogsslachtoffers, onderduikers, gastgezinnen, verzetslieden en de illegale pers.

Lees verder: De herwaardering van Walraven van Hall zette door na het monument

Het Nijlpaard van

De bekendste creatie van beeldhouwer Tom Claassen is waarschijnlijk Pontus, de hond die jarenlang de wacht hield bij de pontjes achter het Centraal Station, en sinds september 2016 is herplaatst op het winderige Hoofddorpplein. En anders de vijf olifanten die onverstoorbaar langs de A6 bij Almere in het gras staan.

Maar Claassens allerfijnste werk staat in een uitsparing in de sluiswand bij de Paul Hufkade op IJburg: een enorm - naamloos - nijlpaard. In 2004 het allereerste kunstwerk dat op IJburg werd geplaatst

Lees verder: Een nijlpaard verborgen in de sluis van de Paul Hufkade

Naamloos nijlpaard Beeld Carly Wollaert

Picasso's vogel

Het beeld zit in je geheugen. In het collectieve geheugen van de Amsterdammer. Want er is geen Amsterdammer die nooit in het Vondelpark is geweest. Het beeld staat er al zo lang dat we er bijna gedachteloos aan voorbijfietsen of -lopen.

Het beeld van Picasso. Het beeld heet Figure Découpée en staat sinds 1965 in het Vondelpark. Het beeld staat ook bekend als l'Oiseau - de vogel -, maar de Amsterdammer zou de Amsterdammer niet zijn als hij er geen eigen naam voor zou verzinnen. Dus heet het beeld in de volksmond Het vissenbeeld of De vis. Met pootjes.

Lees verder: De vogel van Picasso heet in de volksmond De vis. Met pootjes.

Beeld Carly Wollaert

Cornedbeef

Je had aanstellers die het op z'n Engels uitspraken, maar de meeste consumenten zeiden het gewoon op z'n Nederlands: kornèt bief. Goedkoop is corned beef (gezouten en gekookt rundvlees) nog altijd. De Deka vraagt 1,99 euro voor een blik van 340 gram.

Precies zo'n blik inspireerde Carolien Feldbrugge tot haar kunstwerk op het Hildo Kropplein in Oost. Met behulp van mozaïektegels transformeerde ze een elektriciteitshuisje tot de reuzenversie van een blik Hereford. Netto gewicht 26 ton, staat erop.

Lees verder: In Oost staat een reuzenblik corned beef, houdbaar tot 1995

Beeld Carly Wollaert

Tussentijd

ls je een ommetje maakt door het Funenpark, kun je zo over de restanten van een 17de-eeuws bolwerk wandelen. Deze uitbouw op de stadsmuur, waarop eens kanonnen en een molen stonden, valt niet op, want hij ligt onder het maaiveld.

De vier forse sculpturen van Gabriel Lester die sinds 2012 verspreid staan door het stadspark, kun je daarentegen niet missen.

Lees verder: Vier enorme scherven markeren de ondergrondse stadsmuren

Tussentijd in het Funenpark Beeld Carly Wollaert

Big Talk

'Park' staat er in het soort schreeuwerige letters dat je eerder boven een casino in Las Vegas verwacht dan bij een Amsterdams park. En dat is nou precies de bedoeling.

Op deze non-plek is een groot statement uitstekend op zijn plaats. Want op deze manier bereik je heel veel automobilisten en hun passagiers.

Lees verder: Zoek niet verder, lijken de letters van Big Talk te zeggen

Big Talk Beeld Carly Wollaert

Replacement Piece

Op de stoep voor het Stedelijk Museum ligt een typerend werk van de Amsterdamse conceptuele kunstenaar Ger van Elk (1941-2014): Replacement Piece.

Voor het kunstwerk verving Van Elk een vierkante meter van de grijze plavuizen door een foto van het verwijderde deel: 'een chromogene kleurendruk op rvs plaat, afgedekt met anti­slip­laminaat'.

Lees verder: De onwetende passant loopt zo over Replacement Piece heen

Replacement Piece. Beeld Carly Wollaert

Het Zagertje

Het is een klein, ijzeren beeldje, en als je niet weet dat het er staat, valt het je ook niet op. Wie verwacht er dan ook een beeld te zien op de tak van een boom? Hoe vaak kijk je meer dan vluchtig naar een boom, als je geen vogelaar bent?

Het Zagertje, want daar hebben we het over, was het tweede kunstwerk dat door een anonieme kunstenaar in de openbare ruimte werd geplaatst.

Lees verder: De beelden van een anonieme vrijetijdskunstenaar

Het Zagertje Beeld Carly Wollaert

Karel Appel Was Hier

In de Dapperstraat in Oost herinnert een bronzen kunstwerk eraan dat schilder Karel Appel (1921-2006) er zijn jeugd heeft doorgebracht.

Prachtig allemaal, maar Karel Appels jongste broer Jan wees De Key op een fout: de familie Appel had niet op Dapper­straat 7 gewoond.

Lees verder: Karel Appel Was Hier? Dit kunstwerk in Oost denkt van wel

Karel Appel Was Hier Beeld Carly Wollaert

Industrieel Monument

Op de Cruquiusweg is een oud perron te vinden waar het prettig wandelen is tussen de rijen platanen. Midden op het perron staat een oud opzichtershuisje.

Het is hier nog dankzij beeldhouwer en ontwerper Joep van Lieshout, die het liet renoveren en het een monument noemde.

Lees verder: Dit opzichtershuisje kreeg een tweede en een derde leven

Industrieel Monument Beeld Carly Wollaert

Animaris Rhinoceros Transport

Op de kruising van de Etnastraat en de Ookmeerweg staat een kooi. Er zit een ijzeren gevaarte in dat lijkt op een enorm insect. Maar het beest zit opgesloten achter de tralies. Een treurig beeld.

Het dier is een werk van de kunstenaar en uitvinder Theo Jansen (1948), die wereldberoemd is om zijn strandbeesten. De naam? Animaris Rhinoceros Transport.

Lees verder: Dit arme kunstwerk zou een keer per jaar bevrijd moeten worden

De Animaris Rhinoseros Transport Beeld Carly Wollaert

Marathon Man

Op de Marathonweg hangen twee plaquettes, waaronder eentje waarop twee kloeke hardlopers zijn afgebeeld.

Marathon Man is een ode aan de roemloze loser, de naamloze deelnemer die net zo hard vocht als de glorieuze winnaar, maar niet verder kwam dan de 7de, 45ste of 1284ste plaats.

Lees verder: Marathon Man is een beeld voor de antiheld

Marathon Man Beeld Carly Wollaert

Hommage aan Nescio

Titaantjes van Nescio, nog geen dertig pagina's dik, gaat over jonge hemelbestormers. 'Wat hebben we al niet willen opknappen. We zouden hun wel eens laten zien hoe 't moest.'

Zomaar op een gevel in Amsterdam-Oost, waar Nescio langere perioden woonde, lees je dan die teksten van een van de beroemdste Amsterdamse schrijvers.

Lees verder: Beroemde teksten, zomaar op een gevel in Oost

Hommage aan Nescio Beeld Carly Wollaert

Blauw Jan

Amsterdammers zijn er zo langzamerhand aan gewend, maar toeristen kijken er altijd van op als ze op het Kleine-Gartmanplantsoen de zwerm reptielen ontwaren die daar lijkt te zijn neergestreken.

Veertig bronzen hagedissen telt het kunstwerk van Hans van Houwelingen officieel. Volgens hem is het in wezen 'een groot delirium'.

Lees verder: Dit kunstwerk benadrukt het zootje op het Leidseplein

Blauw Jan Beeld Carly Wollaert

Voor de Bijen

Bij tramhalte Rietlandpark en de Piet Heintunnel staat een stapeling enorme tafels, samen zo'n zestien meter hoog. Dit kunstwerk van Frank Mandersloot uit 2004 heet volgens het bordje Voor de Bijen.

Maar waar zijn die dan?

Lees verder: Bij kunstwerk Voor de Bijen komen helemaal geen bijen meer

Voor de Bijen. Beeld Carly Wollaert

Duizend Zonnen

Wie waarneemt, probeert grip te krijgen op de zichtbare werkelijkheid. Sommige kunstenaars scheppen er genoegen in om de kijker met een uitgestoken voetje onderuit te halen. Roland Schimmel (1954) is er zo een.

Na eerdere monumentale wandschilderingen kreeg hij in 2009 de opdracht voor deze complete gevel.

Lees verder: Kunstwerk met '1000 zonnen' is een desoriënterend spel

Duizend Zonnen Beeld Carly Wollaert

How To Meet An Angel

Toen in 2009 de plannen werden ontvouwd voor een kunstwerk op de achttien meter hoge glazen gevel van de psychiatrische kliniek Mentrum, leidde dat tot hevige discussies.

Het beeld dat het wereld­vermaarde Russisch-Amerikaanse kunste­naarsechtpaar Ilya en Emilia Kabakov was een teken van hoop, aldus de Kabakovs. Critici zagen dat anders.

Lees verder: Hoe een omstreden beeld op een psychiatrische kliniek terecht kwam

How to Meet an Angel. Beeld Carly Wollaert

De Middenstip

Als je met je hoofd in de wolken loopt, zie je het ding niet. Dan zie je veel wat aan het roemruchte verleden herinnert. Op de flatgebouwen aan Esplanade De Meer zijn verwijzingen verwerkt naar het stadion dat hier ooit stond.

En dan moet je uitkijken dat je niet over dat betonnen ding struikelt die midden op Esplanade de Meer is geplaatst.

Lees verder: De betonnen middenstip op de resten van het oude stadion

De Middenstip Beeld Carly Wollaert

Space to Take Place

De geest moet waaien, wist schrijver en dichter Johnny van Doorn. En nergens in Amsterdam waait ie zo lekker als op de Bert Haanstrakade op IJburg.

Toch een beetje te sterk, die wind? Ga lekker zitten, er is alle ruimte. De bank die er staat, van staal en uitgevoerd in lekker fel rood, moet met zijn honderd strekkende meter de langste van Nederland en waarschijnlijk ook ver daarbuiten zijn.

Lees verder: Nergens waait het zo lekker als bij deze 100 meter lange bank

Space to Take Place. Beeld Carly Wollaert

Monument voor de stad Amsterdam

Op vrijdag 26 augustus 1977 ging in de Bijlmermeer 18.000 kilo kunst de grond in. Alleen de blokken Zweeds graniet steken nog boven het gras uit. Daaronder ligt een tijdcapsule die volgens de instructies van kunstenaar Pieter Engels (1938) pas na vijf eeuwen mag worden opgegraven.

Toekomstige generaties treffen dan een tijdsbeeld van Amsterdam aan. Wat bewaart Engels voor de toekomst?

Lees verder: Dit kunstproject is inmiddels minstens 160 euro waard

Monument voor de stad Amsterdam Beeld Carly Wollaert

Driedelig rotondebeeld

Alfred Eikelenboom (1936-2014) ontwierp drie objecten voor deze rotonde.

Als je vanaf de Europaboulevard komt aanrijden, zie je aanvankelijk een zwarte muur die naar boven breder uitloopt, als de vorm van een schip.

Lees verder: Rotondebeeld in Zuid wordt verpest door al dat keurige groen

Rotondebeeld Beeld Carly Wollaert

Doe Je Ogen Even Dicht

ls je er recht voor staat, is de tekst zo goed als onleesbaar, van opzij bezien veranderen de spijlen en ornamenten als vanzelf in letters, woorden en zinnen.

Het hekwerk is gemaakt door grafisch ontwerper Hansje van Halem, de doorlopende tekst is geschreven door dichter K. Michel.

Lees verder: Monument én gedicht gedenken de oorspronkelijke Joodse bewoners

Doe Je Ogen Even Dicht Beeld Carly Wollaert
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.