NZ-lijn

Dit was de opening van de Noord/Zuidlijn

De Noord/Zuidlijn is zaterdag 21 juli 2018 officieel geopend, meer dan 50 jaar na de eerste plannen en 16 jaar na het definitieve akkoord over de nieuwe metrolijn. Lees hier alles terug over de start. 

Beeld anp

Na een ramvol openingsweekend was het vanmorgen de eerste 'gewone dag' in de Noord/Zuidlijn: mensen die eerst de tram namen, stappen nu in de metro of het nooit anders is geweest. Alles liep soepel. Dat de vakantie is begonnen, hielp daar ook bij.

Lees de terugblik: Forensen met de Noord/Zuidlijn: alsof niets is veranderd

Beeld Jean-Pierre Jans

Een illuster gezelschap Noord/Zuidlijnbobo's kwam zaterdagochtend bijeen in het nieuwe metrostation CS ter ere van de opening. Maar een iemand ontbrak, schrijft Paroolverslaggever Bas Soetenhorst.

Lees zijn column: Frits Brink wist in 1979: het kan, boren onder de stad

Hetty (60) (links) en Jenny (62) werken in Noord. Waar ze voorheen tien minuten in de bus moesten zitten, zijn ze nu met nog geen vier minuten op Station Noorderpark. Toch vinden ze het geen vooruitgang. “Ik kom uit Rotterdam,” zegt Jenny. “Eerst stapte ik uit de trein en kon ik zo de bus in. Nu moet ik verder lopen voor de metro. En vanaf het station in Noord is het ook verder lopen naar mijn werk. Dus of het écht sneller is, dat weet ik niet hoor.”

Ook Hetty, die uit Amstelveen komt is niet blij met deze zogenoemde vooruitgang. “Maar we hebben geen keuze meer. Bus 32 rijdt niet meer.”

Hetty (links) en Jenny Beeld Raounak Khaddari

“Ik werk in Noord, dus dit komt goed uit voor me," zegt Frederique Appel (25). Ze staat bij halte Europaplein. "Ik ging altijd met de auto naar m’n werk, maar daar is sinds kort betaald parkeren. De timing is dus geweldig. Ik heb de lijn gisteren al uitgeprobeerd en hij reed heel lekker. M’n auto laat ik dus lekker thuis voortaan. Scheelt kosten, en ik ben met het OV maar een kwartier langer onderweg."

Frederique Appel Beeld Tom Grosfeld

De eerste ochtendspits van de Noord/Zuidlijn is goed verlopen, meldt een woordvoerder van het GVB. "De ochtend is rustig opgestart, zonder problemen." Door de zomervakantie wordt de echte piek pas in september verwacht. "Als alle forensen weer terug zijn."

. Beeld anp

André Harry (42) is toezichthouder bij station Vijzelgracht. Vanochtend waren er een paar kaartautomaten kapot. “De kinderziektes moeten er nog uit. Toeristen kregen wel een bon, maar geen kaartje.”

André Harry Beeld Andrea Huntjens

Hans Verburg (73) maakt al tien jaar elke dag een rondje met de metro of tram. “Vaak vertrek ik om 10.00 uur tot een uur of twaalf. Daarna wordt het te druk voor me.” Dat is de reden dat Verburg niet zaterdag in de metro stapte maar zondag, half acht stipt. “Ik heb alle stations gezien."

Ook vandaag is de gepensioneerde Verburg er vroeg bij. Hij gaat naar Noord. “Nu kan ik andere plekken bezoeken en deze metro is sneller lijkt het wel.” En daarna? “Naar huis. Morgen pak ik weer een andere metroroute of de tram.”

. Beeld Raounak Khaddari

Patricia Arahouma (42) uit Den Haag weet niets van een Noord/Zuidlijn. "Ik heb een afspraak in het centrum en volgens Google Maps moet ik metro 52 hebben en uitstappen op de Vijzelgracht.”

Patricia Arahouma Beeld Raounak Khaddari

André Lensink (52) manager IT stapt uit bij station Vijzelgracht: “Ik reis iedere dag vanuit Leiden naar Frederiksplein, waar ik werk. Normaal gesproken kost dat me 1 uur en 10 minuten, maar nu red ik het in een uur. Het lijkt niet veel, maar dat is een werkweek van 40 uur per jaar!”

André Lensink Beeld Andrea Huntjens

Esther van der Belt (36) komt uit Haarlem. “Eigenlijk fiets ik altijd vanaf Centraal Station naar het Rokin.” Daar werkt van der Belt als marketeer. “Ik heb vijf jaar op die bouwput uitgekeken vanaf mijn kantoor. Nu ik wil ik wel zien hoe de stations zijn geworden.” En het is ook wel een beetje verleidelijk. “De metro stopt precies voor m’n werk.”

Esther van der Belt Beeld Raounak Khaddari

Op de eerste dag van de nieuwe Noord/Zuidlijn lijkt de metrolijn met tot nu toe één rituitval naar behoren volgens de dienstregeling te rijden.

Op verschillende reisplanners, apps en op de GVB-website staat de verkeerde prijs voor een ritje met de Noord/Zuidlijn.

Zo vermeldt de app 9292 dat een enkeltje van Noord naar Zuid zonder korting 2,85 euro kost, maar in werkelijkheid koste een ritje 2,37 euro.

Bij het uitchecken wordt wel het correcte geldbedrag afgeschreven, zo stelt de GVB haar reizigers gerust.

Waarom is de Oost-Westlijn er eigenlijk nog niet? Parool-verslaggever Marc Kruyswijk geeft het ontnuchterende antwoord.

De opening van de Noord/Zuidlijn inspireerde Elmer Cladder (40) een geocache te publiceren. Een wat? Geocaching is vergelijkbaar met schat zoeken aan de hand van coördinaten via een gps, legt hij uit. "Een soort speurtocht."

Cladder heeft met twee vrienden een speurtocht uitgezet op de route van de Noord/Zuidlijn. "Op elk station moeten 'geocachers' een opdracht uitvoeren." Het thema is vanzelfsprekend: vervoersmiddelen.

Elmer Cladder (m) met zijn dochtertje en Rieta (r) die als derde de geocache heeft gevonden. Beeld Elmer Cladder

De live-uitzending van de opening van de Noord/Zuidlijn op NPO1 heeft zaterdagochtend 223.000 kijkers getrokken. Dat is een kwart van alle mensen die op dat moment tv keken. Ze zagen de korte conference van cabaretier Martijn Koning, de toespraak van burgemeester Femke Halsema en vervolgens de openingshandeling door acht Amsterdammers.

Uit de eerste metro die stopte op de halte Centraal Station stapten leden van het Nederlands Kamerorkest, die de Unvollendete (Onvoltooide) van Schubert speelden. De terugblik op de feestelijkheden rond de nieuwe Amsterdamse metrolijn, die zaterdagavond werd uitgezonden, trok nog eens 707.000 kijkers.

Ook daar ging het om een marktaandeel van bijna 25 procent. Aan de cijferlijst van de Stichting Kijkonderzoek is goed te zien dat zo ongeveer heel Nederland vakantie heeft. Alleen het NOS Journaal van 20.00 uur en dat van 18.00 uur trokken iets meer dan een miljoen kijkers.

Alle andere programma's, inclusief de Tour de France, zaten daar (ruim) onder. NPO1 was zaterdag marktleider: van de bovenste tien programma's in de kijkcijferlijst waren er acht te zien op de eerste publieke zender.

Stipt om 7.30 uur trekt bestuurder Danny Tuinhout metro 52 in gang. De dag ervoor reed hij ook al verschillende malen met duizenden reizigers en geïnteresseerden van Noord naar Zuid en terug, maar dat was vanwege de feestelijke opening. "Vandaag is het echt. We moeten volgens dienstregeling rijden, nu moet alles kloppen."

'Gezonde spanning', noemt Tuinhout het. Want hij rijdt al jaren op metro's door de stad. Maar vanmorgen was ie even eerder wakker. "Ik ben extra vroeg naar mijn werk gegaan en heb de metro ruim van tevoren klaargezet. Je kan je tijdens zo'n allereerste échte rit niet veroorloven dat er opeens iets niet werkt. Maar het was niet nodig: alles verliep vlekkeloos."

Aan boord zijn niet alleen de mensen die gewoon naar hun werk moeten. Lorenzo bijvoorbeeld is 'supervroeg' opgestaan om op CS deze eerste rit mee te maken. "Ik ben altijd al een railfanaat geweest. Vandaag ga ik met een paar maten de hele dag in het openbaar vervoer zitten. Natuurlijk moeten we vanmiddag ook nog met de 19, de nieuwe tram. Dit wordt echt genieten."

Lees hier de gehele reportage over de eerste échte rit, van noord naar zuid.

Vlak voor de allereerste officiële rit van de Noord/Zuidlijn, station Noord. Beeld Marc Kruyswijk

Hoewel zaterdag de officiële opening was, gaat de dienstregeling van de Noord/Zuidlijn zondag pas echt in. Vanaf 07.30 uur rijdt de nieuwe metro tussen Amsterdam-Noord en -Zuid. Met de komst van de Noord-Zuidlijn verandert ook het hele bus- en tramnetwerk in de stad.

Zo gaan er minder trams en bussen naar Centraal Station, waardoor het daar iets minder druk wordt. Zo eindigen de bussen uit Broek in Waterland of Purmerend voortaan bij station Noord, waar reizigers met de metro verder kunnen reizen. Tussen Oost en West komen juist meer trams en in Zuid verdwijnen er een aantal omdat de nieuwe metrolijn ondergronds dezelfde route rijdt.

Vervoersbedrijf GVB waarschuwt reizigers voor kinderziektes in het netwerk, van het ontbreken van de laatste reisinformatie tot het tijdelijk uitvallen van een metro of zelfs de gehele lijn. "Wij doen er alles aan om de opstartproblemen zo snel mogelijk onder controle te krijgen en de reizigers in de tussentijd zo goed mogelijk te informeren.''

Naast het openbaar vervoer zijn er ook veranderingen voor het autoverkeer in de binnenstad. Zo is geen autoverkeer meer mogelijk langs de voorzijde van het Centraal Station en door de Paleisstraat. Op de Nieuwezijds Voorburgwal geldt eenrichtingsverkeer. Dit moet leiden tot meer ruimte voor bewoners, fietsen, wandelen, spelen en groen.

De laatste metrorit van de dag zorgde bij tientallen reizigers voor verwarring, meldt AT5.

Hun metro arriveerde rond half negen op station Noord. De metro zou doorrijden tot negen uur 's avonds, maar toen de passagiers terug naar Centraal Station wilden, kregen zij te horen dat de metro niet meer verder zou gaan. 'Iedereen keek om zich heen, niemand wist wat te doen', vertelt een getuige tegen AT5.

Na ongeveer twintig minuten wachten werd er dan toch medegedeeld dat de reizigers weer met het metrostel terug naar Centraal Station konden. Een communicatiestoornisje, volgens het GVB.

Een kleine 60.000 mensen hebben zaterdag tijdens de officiële opening de kans aangegrepen om een gratis ritje te maken met de Noord/Zuidlijn.

"Het was boven verwachting. Dit was het gedroomde scenario. De mensen zagen het voor de televisie en kwamen spontaan'," zei een woordvoerder van de Noord/Zuidlijn.

Volgens hem waren de passagiersstromen goed beheersbaar. Ook de optredens van verschillende artiesten bij de verschillende stations trokken veel bekijks.

Wel werkte de airco-installatie in twee treinstellen een tijdlang niet en was het er erg warm, maar monteurs hadden dit probleem spoedig verholpen. Ook op het metrostation in Amsterdam-Noord was het onder de glazen overkapping erg heet.

Matty Gelens (64) wist van de opening vandaag, maar dacht dat het niets bijzonders zou zijn. “Maar toen ik vanmorgen langs de Vijzelstraat fietste en daar het station met ballonen versierd zag en hoorde hoe Ramses Shaffy werd vertolkt wilde ik er toch wel heen. Het is een feestje. Dus ik ben snel naar huis gegaan, omgekleed en hups, gaan.”

Gelens stapte in op de Vijzelgracht en is onderweg naar Noord. Tussendoor stapt ze uit om de stations te bezichtigen. “Als je op de fiets zit, dan kom je daar niet aan toe, zonde. Ik ben hartstikke geïnteresseerd in kunst.” Gelens is maar wat blij dat ze tóch gegaan is. “Ik vind dit enig.”

Beeld Raounak Khaddari

Dilainy Kromoredjo (22) is samen met haar Saminie Kromoredjo (63) op stap. “Ik wil al heel lang weten of het al die jaren wachten waard is geweest,” zegt Dilainy. “Zo leuk dat als je uitstapt bij het station in de Ferdinand Bolstraat dat je dan direct op de markt staat.”

De 22-jarige student uit Zuid-Oost kan het ook waarderen dat Amsterdam verwerkt is in de station. "Ik heb vandaag een rondleiding gehad en de archeologische vondsten gezien. Dat was interessant.”

En op de vraag waarom ze vandaag en niet morgen met de metro is gegaan geeft ze eerlijk antwoord: “Mijn studenten-ov doet het in de zomer niet en vandaag is het gratis.”

Beeld Raounak Khaddari

Anna van Baarsen (63) uit Huizen is per toeval op de Noord/Zuidlijn beland. “Ik was te laat voor een etentje en dacht: ik neem de metro. Toevallig is het ook nog gratis. Maar wat is hier bijzonder aan? Het is gewoon een metro. En het is sneller dan lopen.” Van Baarsen wil naar de Wibautstraat. "Daar stopt deze ook toch? Nee? Dan moet ik toch gaan lopen."

Beeld Raounak Khaddari

Volgens een medewerkster van de medische staf bij station Rokin verloopt de dag, ondanks de warmte, zonder incidenten. ‘We staan hier alleen voor de wat-als-situatie’.

Reintje Bloekpoel (69) Ben Putter (80) wilden per se vandaag met de metro reizen. “Het is een feestdag, morgen is het niet bijzonder meer.”

Het koppel is eerst met de metro naar Noord gereisd en daarna naar Zuid. “We zijn op elk station uitgestapt. Vooral de Vijzelgracht en de Ferdinand Bolstraat vonden we indrukwekkend. Het is zo diep.” Ook de kunst in de verschilde stations kunnen Bloekpoel en Putter waarderen. “Nu gaan we weer richting Zuid en stappen we uit op Centraal Station om een hapje te eten.” (Station Rokin)

Beeld Raounak Khaddari

De Amerikaanse Lawne Rosin (38) woonde in Amsterdam toen 16 jaar geleden het akkoord werd getekend voor de Noord/Zuidlijn.

‘Vorig jaar was ik terug in de stad voor vakantie en ik was stomverbaasd dat de metro er nog steeds niet was’. Toen ze hoorde dat de lijn vandaag open zou gaan, heeft ze dit jaar expres wat dagen aan haar vakantie vastgeplakt. Zoon George (9) is namelijk een enorme metroliefhebber.

‘Ik vind het zo mooi om naar kaarten te kijken en te zien waar de punten bij elkaar komen’. De wijsvinger van George glijdt gefascineerd over de routekaart bij station De Pijp.

In Los Angeles, waar de familie vandaan komt, is nauwelijks openbaar vervoer. Ze doen er vrijwel alles met de auto. Erg jammer, vindt Lawne. ‘Een metro is een goede plek om mensen te ontmoeten en het is duurzamer.’

Van onder naar boven: Romy, Brooks, George en Lawne. Beeld Marieke de Ruiter

Een servicemedewerker op station Europaboulevard zegt dat ze het 'nogal rustig' vond vandaag. “De mensen die vragen stelden hadden kennisvragen zoals hoe diep het station is of hoe snel de roltrap gaat. Die wisten dat mensen bij het station in de Vijzelstraat 65 seconden op de roltrap staan. Dat is wel opmerkelijk.”

Voor GVB-directeur Alexandra van Huffelen is het een dubbelbijzondere dag: niet alleen is de door haar zo gewenste Noord/Zuidlijn geopend, ook viert zij haar vijftigste verjaardag.

"Ik heb nog nooit zoveel mensen op mijn verjaardagsfeestje gehad."

Alexandra van Huffelen Beeld anp

Miss Amsterdam en Guido Frankfurther van ondernemersvereniging Rokin hebben net station Rokin geopend.

Beeld Raounak Khaddari

Vivian Lee (14) komt uit Den Haag en vindt de metro niet zo bijzonder. Het is vooral haar oma die hierheen wilde. “Ik ben te nieuwsgierig om te wachten tot morgen.”

Het zal niet de laatste keer zijn Laiping Lee Wong (71) gebruikmaakt van de metro. “Ik heb familie in Noord. Nu ga ik nog met de bus, maar voortaan kan ik met de metro. Dat scheelt vast tijd. Toch?”

v.l.n.r. Laiping Lee Wong (71), Roberto Lee (43) en Vivian Lee (14) Beeld Raounak Khaddari

Op station Vijzelgracht kijken reizigers naar de improvisatiedans van Deladanse. Het is niet de enige kunstvorm die aandacht trekt op het station. Boven de 47 meter lange roltrap tekenen gekleurde LED-lijnen langzaam het gezicht van Ramses Shaffy.

Te langzaam, vinden Wim (71) en Ineke Juwett (74). Ze staan al een dikke tien minuten te wachten bovenaan de trap, maar het portret is nog steeds niet helemaal verschenen. "Het moet echt sneller, toeristen gaan hier niet op wachten," vreest Wim. Zelf blijft het stel wel geduldig staan, "ik durf nu niet meer weg te gaan".

Als na een klein kwartier dan eindelijk het volledige kunstwerk van Marian Laaper zichtbaar wordt, grijpen de ras-jordanezen naar hun camera. Enkele toeristen met een selfiestick verdringen zich voor een van de roltrappen om een foto te maken. Niet bewust van de reizigers die via de trap naar boven moeten komen. De GVB-medewerker grijpt in. ‘Jullie veroorzaken een opstopping’.

Wim en Ineke Juwett Beeld Marieke de Ruiter
Beeld Marieke de Ruiter
Beeld Marieke de Ruiter

Volgens een servicemedewerker zijn de metro’s nog niet ‘fietsproof’. Vandaag mogen mensen sowieso niet met de fiets in de metro, en de kans is klein dat het morgen kan. “Eerst moeten er stickers worden geplakt op de deuren waar dat mogelijk is.”

De liften bij station Noord en Centraal zijn niet goed afgesteld voor mindervaliden, vinden Ines (63) en Ruud (62) uit Centrum. Ines zit in een rolstoel en miste twee keer de lift omdat de deuren te snel sloten. De metro zelf vindt ze wel heel goed toegankelijk.

Beeld Marieke de Ruiter

Maud en Sofia van 9 stapten op CS in de gereedstaande metro. Toen de deuren sloten bleken hun ouders nog buiten te staan. Geluk bij een ongeluk: een andere ouder was ook ingestapt.

Even was er paniek, zegt Maud. "Ik dacht nog: als we onze ouders maar niet kwijt raken." Er werd nog wat geschreeuwd op het perron, maar de metro reed gewoon weg, richting Rokin. Vader Mories Römkens riep ze na: "Uitstappen op de volgende halte en daar wachten!"

Ook hij had een heel kort paniekmomentje. "Toen zag ik dat een van de andere ouders er ook bij zat. Maar anders was het wel spannend geweest."

Sofia en Maud Beeld Marc Kruyswijk

Erwin Albeda (25) is eigenlijk treinspotter maar vandaag maakt hij een uitzondering en zet Albeda ook de metro op de foto met z’n spiegelreflex camera. “Ik ben vanuit Maasland speciaal hiervoor hierheen gekomen. Het is wel heel druk vandaag, maar ik wil alsnog alle stations zien. Daarna ga ik weer terug.” (Station Noord)

Beeld Raounak Khaddari

De rondleidingen op station Rokin zijn drukbezocht. Medewerkers van het Amsterdam Museum vertellen over de kunst- en gebruiksvoorwerpen die zijn aangetroffen bij de aanleg van de nieuwe metrolijn.

Beeld Marc Kruyswijk

Het echtpaar David (60) en Sally (66) kwam uit Londen voor de opening. David werkte zes jaar als projectleider bij de Noord/Zuidlijn. Hij werd hiervoor gevraagd omdat hij veel technische ervaring had opgedaan als ingenieur van een nieuwe Londense spoorlijn.

‘It’s what I do’, lacht hij. Het project was, zelfs voor de ervaren technicus een grote uitdaging, met name rond Amsterdam Centraal. Toen David terugging naar Londen waren de stations nog van kaal beton. Hij is dan ook erg onder de indruk van het eindresultaat.

Zijn vrouw Sally straalt van trots. Vooral de kunst vindt ze schitterend. Op station Zuid is het koppel even in de war. ‘Waar gaat de metro hierna heen?’

Beeld Marieke de Ruiter

Er is veel interesse in de historische verhalen van de Noord/Zuidlijn. De ingang van station Rokin loopt regelmatig vast doordat geïnteresseerden de toegang versperren.

Stadsarcheoloog Jerzy Gawronski geeft college.

Beeld Marc Kruyswijk

Monique (57) en Ronald de Haan (66) komen uit Purmerend voor de opening. Ze zijn opgestapt in Noord. Monique werkt in Amsterdam dus ze zal voortaan met de bus naar metrostation Noorderpark reizen in plaats van naar Centraal Station. Dat betekent een extra overstap. "Dat extra overstapje is niet erg en qua reistijd maakt het volgens mij niet zoveel uit."

Wat hun favoriete station is weten ze nog niet, maar de archeologische vondsten op station Rokin vinden ze helemaal geweldig. "Het is toch een stukje geschiedenis."

Beeld Marieke de Ruiter

Servicemedewerkers op Noord vertellen dat er veel verbazing is van reizigers om het feit dat er geen wc is op het station. “Reizigers vinden dat dat hoort op een groot station.” Er is voor vandaag een wc buiten geplaatst, maar die is morgen weg.

Bij station Noord is vanalles georganiseerd. In het station staat een band op te treden, er kan geschaakt worden, er wordt gratis koffie en ijs uitgedeeld voor bezoekers en er is een springkussen, een photobooth en een klimmuur (voor kinderen).

Beeld Raounak Khaddari
Beeld Raounak Khaddari

Michiel (61) en Bep (76) wonen in zuid. “We zijn in één ruk naar Noord gegaan met de metro. Bijzonder hoor. Nu gaan we terug en stappen we op elk station uit om te zien hoe die zijn geworden.”

Michiel loopt met een rollator, maar dat levert geen problemen op. “Er zijn invalidestoelen in de nieuwe metro’s en op Zuid en Noord weten we zeker dat de liften toegankelijk zijn.”

Het echtpaar is wel verbaasd over het feit dat niemand hun tickets heeft gecontroleerd. “Ik ga het ticket bewaren, maar waarom moesten we ons aanmelden?”

Beeld Raounak Khaddari

De metro heeft een hoop mensen uit hun tuinstoelen gekregen.

. Beeld Marc Kruyswijk

Een stel uit Budapest staat totaal verloren bij de rustige halte Europaplein. Ze hebben geen idee dat vandaag de opening is van de Noord/Zuidlijn en willen vooral zo snel mogelijk richting de binnenstad. Vanaf de parkeergarage hebben ze een kwartier rondgedwaald.

"Vooral de borden zijn moeilijk te lezen," zegt Zoltan (39). Of ze nu weten waar ze naartoe moeten? "Ik denk die kant op," wijst Edit (38) in de goede richting. Als de metro aan komt rijden, haasten ze zich naar de openstaande deur.

. Beeld Marieke de Ruiter
Beeld Marieke de Ruiter

Reizigers checken op CS in met de Connectors

De families Engelhart en Hilgeman komen vanuit Amstelveen. De kinderen wilden vanmorgen eigenlijk niet mee, maar moeder Hiske Hilgeman heeft ze ervan weten te overtuigen hoe bijzonder de metro is. "Dit kunnen jullie later aan je kleinkinderen vertellen."

Lina (8) is blij dat opening niet in 2005 was want toen was ze nog niet geboren. Al vindt ze de metro "wel heel duur hoor". Broer Rico(11) hoopt vooral dat er veel eten is vandaag. "Ik hou van eten."

Beeld Marieke de Ruiter

Bij Rokin hingen de eerste reizigers iets voor 14.00 uur al in de hekken.

Beeld .

Tristan Natividad (10) zit in groep zeven en is groot fan van het openbaar vervoer. “We zijn speciaal hiervoor uit Rotterdam gekomen. Ik heb alles gevolgd via YouTube en er is ook een spel van op de computer. Dan mag je van Noord naar Zuid rijden en verzamel je tijd, dat zijn dan je punten.”

Tristan kwam speciaal uit Rotterdam Beeld Raounak Khaddari

Bestuurder Jan Leffelaar heeft de eer na de opening van de Noord/Zuidlijn de eerste metro van station Noord naar Zuid te rijden. Hij reed 41 jaar geleden ook als een van de eersten op de Oostlijn, de eerste metrolijn van Amsterdam. "Ik doe dit al een poosje,'' zegt hij nuchter. Maar hij geeft toe dat het toch wel leuk is dat hij nu dit ritje mag maken.

Leffelaar moet de passagiers meteen tot de orde roepen. "Het is niet de bedoeling dat u uitstapt,'' roept hij om. Het heeft weinig zin, want er stappen toch wat mensen uit op de tussenliggende stations.

Kinderziektes
Zo'n compleet nieuwe metro bevalt de bestuurder wel. Hij is niet bang voor eerder aangekondigde kinderziektes. "We hebben langdurig getest.'' Het gaat er tegenwoordig wel anders aan toe dan vroeger, vertelt Leffelaar. "Vroeger kwam er een monteur met een sigaret in zijn mond en een hamer. Nu komen ze met een laptop.''

De passagiers zijn enthousiast, al klagen ze wel over de warmte in de metro. "Geweldig'', zegt Ria Donkersloot. Ze moest met haar man voor de Noord/Zuidlijn verhuizen, want hun woonark lag in de Sixhaven op het traject. "We hebben behoorlijk veel herrie gehad, maar het is mooi geworden.''

Tunnelbak
Annet Visser uit Noord rijdt met een dubbel gevoel mee. "Iedereen heeft het steeds maar over de verzakkingen op de Vijzelgracht, maar in Noord hebben we ook extra veel overlast gehad. Ik woon op de Buiksloterdijk, waar de tunnelbak is geheid. Bij ons zijn ook huizen beschadigd geraakt.''

Visser is wel blij dat de "drukte nu onder de grond verdwijnt. Het wordt een schonere stad.'' Zelf neemt ze overigens liever de fiets, bekent ze.

Bij het station op de Ceintuurbaar staan lange rijen. Beeld Marc Kruyswijk

Op Zuid staan enkele kluitjes mensen verwachtingsvol voor de metropoortjes. Ingrid de Booij (65) en Eveline Overdijk (54) uit Zuid reizen eigenlijk nooit naar Noord, maar ze zagen de opening van de metro op de televisie en wilden de rit live meemaken.

Booij: ‘Amsterdammers zijn altijd heel mopperig, maar ik denk dat dit een aanwinst is voor de stad. De binnenstad is te mooi voor al dat tram- en autoverkeer, dus het is goed dat ‘ie met een metro wordt ontlast.’

Volgens de vriendinnen heeft elke Amsterdammer 185 euro meebetaald aan de metrolijn. Maar dat vinden ze hem nu al dubbel en dwars waard.

Ingrid de Booij en Eveline Overdijk Beeld Marieke de Ruiter
Station Zuid Beeld Marieke de Ruiter

Auke de Vries (49) en Samira Braga (54) staan bij station Rokin. De Vries is uit Friesland hierheen gekomen. “Ik volg het al jaren, ik vind het zo interessant. Vooral de archeologische fondsen. We hebben vandaag ook een rondleiding geboekt. Daarna gaan we het terras op, of even varen.”

Braga vindt het vooral heel belangrijk voor haar stadgenoten dat de Noord/Zuidlijn er nu is. “Het is echt nodig.”

Auke de Vries en Samira Braga Beeld Raounak Khaddari

Burgemeester Femke Halsema maakte tijdens de officiële opening een rit over de Noord/Zuidlijn en stapte uit in Noord.

Beeld anp
Beeld anp
Beeld anp

ProRail-directeur Pier Eringa noemt de opening van de Noord/Zuidlijn een fantastische stap voor Amsterdam en voor de rest van Nederland.

"Het spoor gaat hier ook van profiteren, mijn gevoel zegt me dat mensen liever vanuit een metro op een trein stappen, dan vanuit een bus. Maar het allerbelangrijkste is dat ze uit de auto komen, ik gun Amsterdam een autoluwe stad."

Pier Eringa Beeld anp

In de eerste metro van Noord naar het centrum heerst een sfeer als van een schoolreisje. Er wordt gezongen en mensen kijken elkaar blij aan. Ada Visscher (77) kan bijna niet geloven dat ze straks onder het IJ door gaat. "Ik woon al mijn hele leven in Noord, dat dit mogelijk is: ongelofelijk!"

Wel hoopt ze dat Noord ook wel een beetje Noord kan blijven. "Nu is het nog dorps op sommige plekken. Maar als wij naar de overkant kan komen, kan de overkant ook naar ons."

Burgemeester Halsema reist ook mee met de eerste rit. Beeld anp

Het is een historische dag, zegt Chris Vonk van de Reizigersadviesraad. "Maar we houden ons hart vast hoe het verder zal gaan de komende weken."

Vonk maakt zich met zijn organisatie ernstig zorgen over de 'verschraling' van het bovengrondse ov-netwerk. "Trams rijden soms onhandige routes en met name de frequentie gaat in veel gevallen heel erg omlaag. Dat is niet per se goed nieuws voor de reiziger."

Vonk wil niet alleen kritischer zijn. "Dit is natuurlijk een heel erg mooie dag. We hebben een mooie nieuwe metro. Amsterdam mag daar blij mee zijn."

. Beeld anp

Morgenochtend gaat de metro voor het eerst volgens de dienstregeling rijden, maar kun je dat moment niet afwachten en heb je vanmiddag nog niets te doen? Schrijf je dan hier in voor een gratis rit met de nieuwe metro. Er is nog plek zat.

AT5 filmde de speech die burgemeester Halsema hield tijdens de opening.

Ook aanwezig op de eerste rit was Norma Alberg (nu 65), die in 1977 de bestuurder was van de eerste metro die door Amsterdam reed.

Destijds vervoerde zij op de Oostlijn onder meer prinses Beatrix en prins Claus. Alberg weet hoe de bestuurder van de eerste rit van de Noord/Zuidlijn zich moet voelen. "Ik was zó zenuwachtig toen!"

Norma Alberg (65): 'Ik was zo zenuwachtig' Beeld Marc Kruiswijk

Michiel Albricht (52) stond vanochtend bij de metrohalte in De Pijp. Hij heeft de bouw van de metrolijn van begin tot eind gevolgd en wacht al jaren. Morgen gaat hij er voor het eerst in rijden, maar alleen omdat hij niet wist dat het vandaag al kon. “Dan voelt nog een extra dag toch wel lang.”

Michiel Albricht Beeld Raounak Khaddari

"Duizenden pagina's zijn er geschreven,'' blikte burgemeester Femke Halsema terug. "Honderden uren zijn er gedebatteerd. Over het waarom van de Noord-Zuidlijn. In donkere gangen, in modder, is jaren lang met man en macht gewerkt. Er zijn huzarenstukjes geleverd, er waren technologische hoogstandjes, er zijn verhalen van heldendom, er zijn tranen gevloeid - van verdriet en van blijdschap.''

Femke Halsema Beeld anp
. Beeld anp
. Beeld anp
. Beeld anp

Na de toespraak van burgemeester Femke Halsema verrichtten acht Amsterdammers die rondom de stations van de nieuwe metrolijn wonen of werken de symbolische opening op het Centraal Station.

Aansluitend nemen de paar honderd genodigden de allereerste metro naar station Noord, waar nog eens zo'n duizend gasten ze staan op te wachten. In de metro zaten bij aankomst leden van het Nederlands Kamerorkest, dat de Onvoltooide speelde van Schubert.

Voorafgaand aan de opening stipte cabaretier Martijn Koning nog even de pijnpunten aan over de totstandkoming van de metrolijn. "Ik zie wat tranen bij de bouwers, die hadden nooit verwacht hierbij nog aanwezig te kunnen zijn. Ze kunnen nu in vrede sterven'', grapte hij.

De eerste metro komt aan op het Centraal Station Beeld anp

Burgemeester Femke Halsema heeft de Noord/Zuidlijn geopend. Zij plaatste de nieuwe metro in een historische context. "Dit was in de negentiende eeuw de droom van ontwerper Jan Galman. Nu is de metro er. Dromen zijn omgezet in daden."

De lijn is zeer nodig, stelde Halsema. "De unieke kracht van steden is dat veel mensen dicht op elkaar wonen. Die mensen moet je wel kunnen vervoeren van a naar b."

Werken aan de Noord/Zuidlijn is werken aan de toekomst van Amsterdam. "Oude volkswijken worden verbonden met hippe hotspots. Door de lijn is Amsterdam echt een stad om het IJ geworden."

"Ik hoor er als Noorderling eindelijk bij dankzij de Noord/Zuidlijn, ik ben een echte Amsterdammer", schrijft Paroolverslaggever Lorianne van Gelder. "Ik mag mee op een proefrit en stuiter van plezier. Het voelt alsof ik een prijs heb gewonnen."

Lees hier haar verhaal

Met de opening van de Noord/Zuidlijn gaat Amsterdam gaat een nieuw tijdperk in, zei verkeerswethouder Sharon Dijksma bij de start van de feestelijkheden ter gelegenheid van de nieuwe metro. "Het wordt spannend. Het zal niet in alle gevallen helemaal van een leien dakje gaan, maar het is belangrijk voor de stad."

Dit weekend gaat de Noord/Zuidlijn rijden en veranderen tegelijk een aantal belangrijke autoroutes door de binnenstad. Volgens Dijksma staan alle veranderingen in dienst van de nieuwe kloppende levensader van de stad. "Het bovengronds openbaar vervoer gaat zich aanpassen aan de nieuwe metro."

Sharon Dijksma Beeld anp

Het Parool heeft zaterdag een speciale voorpagina, in de stijl van de beroemde affiche-ontwerper Cassandre, ontworpen door Laurence Whiteley.

In Noord wordt men welkom geheten met een enorm spandoek bij station Noorderpark. "Vakmanschap kent vele soorten en maten en de aanleg van de Noord/Zuidlijn is daar één van. Zo’n groot project verdient een klein bedankje voor alle betrokkenen", zegt grafisch duo Ivar Spek en Jerry Ronda.

Beeld Ivar Spek en Jerry Ronda

De een-na-oudste elektrische tram van de stad, lijn 9, scheidt ermee uit. "Voor de reizigers is dit een ramp."

Hij was van 28 december 1903, een ouwetje dus. De lijn was de een-na-oudste elektrische tram van de stad. Af en aan heeft lijn 9 het toch nog meer dan 114 jaar weten vol te houden.

Lees verder: Tramlijn 9 (1903-2018) was een allemansvriend

Tramlijn 9 Beeld Stadsarchief Amsterdam

Tijdens het openingsprogramma houdt cabaretier Martijn Koning een korte conference over de totstandkoming van de metrolijn. De nieuwe burgemeester van Amsterdam, Femke Halsema, geeft een toespraak. Vervolgens verrichten acht Amsterdammers die in de omgeving van de acht metrostations wonen of werken de symbolische opening op Amsterdam Centraal Station.

Het Nederlands Kamerorkest speelt onder meer de Onvoltooide van Schubert. Daarna nemen de paar honderd genodigden vanaf Amsterdam Centraal Station de allereerste officiële metro naar station Noord, waar nog eens zo'n duizend gasten ze staan op te wachten.

Het feestje kost ongeveer een half miljoen euro. In de middag kunnen zo'n 50.000 belangstellenden een gratis testritje maken en zijn er allerlei activiteiten langs het traject. De dienstregeling begint zondagochtend om 07.30 uur. De opening is rechtstreeks te zien in een speciale uitzending van de NOS op NPO 1.

De ingebruikname van de Noord/Zuidlijn betekent een renovatie van het hele netwerk. De nieuwe metro wordt de ruggengraat van de stad. Desoriëntatie van de reiziger ligt op de loer.

Er is al veel over gezegd en geschreven: de oriëntatie van het stedelijk openbaar vervoer zal niet langer zo sterk op het Centraal Station liggen. Dat oude 'spinnenwebmodel' moet plaatsmaken voor een 'visgraat' waarbij trams meer dan nu het geval tussen oost en west rijden.

Idee is dat de nieuwe metrolijn de ruggengraat wordt van het openbaar vervoer. Zie de Noord/Zuidlijn als een verdeel­station voor de stad: trams en bussen takken aan en vervoeren reizigers verder naar hun bestemming of vervoeren ze juist naar de metro.

Lees verder: De Noord/Zuidlijn wordt de ruggengraat van de stad

Beeld Rink Hof

Voor reizigers die bang zijn dat ze straks na station Zuid of Noorderpark niet meer kunnen bellen of appen is er goed nieuws.

Telecomaanbieders Vodafone, KPN, T-Mobile en Tele2 hebben de handen ineen geslagen en activeren zaterdag het mobiele netwerk op de Noord/Zuidlijn.

Door het gebruik van een 11,5 kilometer lang ringleidingssysteem en (richt)antennes op de stations hebben reizigers op het hele traject van de Noord/Zuidlijn 2G-, 3G- en 4G-dekking.

Amsterdammers reizen vanaf zondag, als het ov-netwerk is afgestemd op de Noord/Zuidlijn, sneller van A naar B. Dat zegt het GVB althans. Maar is dat ook echt zo?

Het Parool testte dit met reizen die redacteuren maken. Een sneller ov dankzij Noord/Zuidlijn, klopt dat wel?

Metrostation Noorderpark aan de Noord/Zuidlijn. Beeld ANP

Het hele openbaar vervoer gaat zondag op de schop: nieuwe lijnnummers, nieuwe stops en nieuwe routes. En dat betekent ook dat alle haltes en abri's moeten worden aangepast. Een gigantische operatie, die nu al in volle gang is.

Het Parool liep mee met Fikri Cekici van GVB-afdeling Haltebeheer. "We zijn al even bezig en ik schat in dat we uiterlijk in de loop van zaterdag pas klaar zullen zijn."

GVB-medewerker Fikri Cekici vervangt de dienstregelingen bij bus- en tramhaltes. Beeld Tammy van Nerum

Wij zijn heel benieuwd wat u vindt van de nieuwe metro, en naar uw eerste ervaringen. Waarom bent u wel/niet blij met de Noord/Zuidlijn? Mail uw reactie naar nieuwsdienst@parool.nl en wellicht ziet u uzelf online of in de krant terug.

Met de komst van de Noord/Zuidlijn neemt openbaarvervoerbedrijf GVB zaterdag afscheid van een aantal buslijnen. Daarom rijden er nog één keer drie oldtimerbussen door Amsterdam-Noord

Het meerijden met de oldtimers is voor iedereen gratis. Voor de vaste diensten moeten passagiers nog wel gewoon in- en uitchecken.

Het gaat om de routes van de lijnen 32, 34, 35, 37 en 38. De oudste bus is gebouwd in 1974, heeft een wijnrode kleur en dient al sinds 1987 ter museumbus. De andere bussen komen uit het bouwjaar 1983 en 1999.

De dienstregeling van de historische bussen is te vinden op de website van GVB.

GVB 590, Noorddammerlaan. Beeld Bart flickr / CC

Wat weet jij van de Noord/Zuidlijn? Wist je dat er 119.626.655 kilo staal is gebruikt voor de bouw van de Noord/Zuidlijn? Check je feitenkennis over Amsterdams nieuwste metrolijn in deze quiz.

De Oriënt Express. De zijderoute. De Noord/Zuidlijn. Na een project van epische proporties is de metrolijn eindelijk klaar. Een ritje van Noord naar Zuid duurt slechts een kwartiertje, maar er is onderweg genoeg te doen om er een dagje uit van te maken.

Begin je reis 's morgens in de buurt van Station Zuid met de signature appeltaart van Dudok, drink bij halte Noorderpark een biertje bij een van de lokale brouwerijen.

Amsterdammers ontwaken zondag in een andere stad. De Noord/Zuidlijn rijdt, maar ook autoroutes in het centrum gaan volledig op de schop. Dat zal ernstig wennen worden in het begin. 'Er zullen dingen misgaan en niet iedereen zal gelijk blij zijn."

Op 25 juni 1997 werd een referendum gehouden over de Noord/Zuidlijn. De belangrijkste argumenten van de tegenstemmers waren onder andere dat huizen zouden verzakken, ondernemers failliet zouden gaan en dat stadsdeel Noord frequente busverbindingen met de stad moest gaan missen.

In hoeverre hebben zij 20 jaar later gelijk gekregen?

Nog even en we kunnen eindelijk gebruikmaken van de Noord/Zuidlijn. Met deze video stap je nu alvast in, en kijk je mee vanaf een unieke plek.

Het Parool schreef meer dan zesduizend (6000!) stukken en stukjes over de Noord/Zuid-lijn, zo berekende verslaggever Marc Kruyswijk afgelopen week.

Die artikelen waren lang niet allemaal positief. Zo schreven we eerder dit jaar nog dat de start van de Noord/Zuidlijn gepaard zal gaan met 'soms ernstige' storingen.

Nog langer geleden, tien jaar om precies te zijn, ging het echt vreselijk mis. Tijdens de bouw van de Noord/Zuidlijn moesten panden aan de Vijzelgracht ontruimd worden vanwege instortingsgevaar.

Het Parool kopte op 20 juni 2008: 'NZ-lijn maakt eerste daklozen'

Enkele maanden later was het weer raak, op dezelfde plek. Ook toen plaatste Het Parool het nieuws op de voorpagina, dit keer met een quote van een bewoner: 'Ik ben fucking dakloos!!'

Lees de terugblik: Verzakt door de Noord/Zuidlijn: 'Ons huis zakte, kreunde, krijste'

De voorpagina van Het Parool van 20 juni 2008 Beeld Het Parool
De voorpagina van 11 september 2008 Beeld Het Parool

De stad krijgt er met de Noord/Zuidlijn bijna 10 kilometer metrolijn bij, en 8 nieuwe stations. Maar van de 165 steden met een metrosysteem wereldwijd blijft Amsterdam na de zomer nog steeds buiten de top 100 vallen.

Hoe bijzonder is dit Amsterdams huzarenstukje nu echt, in vergelijking met wat andere steden doen?

De dag dat de Noord/Zuidlijn gaat rijden, wordt D-Day voor Amsterdam. Er zullen dingen misgaan en de veranderingen in het openbaar vervoer zullen sommigen tegen het zere been zijn.

Was getekend: Sharon Dijksma, de nieuwe verkeerswethouder van Amsterdam: 'De Noord/Zuidlijn gaat meer veranderen dan reiziger lief is'

Wethouder Sharon Dijksma Beeld anp

Hoe zien de stations van de Noord/Zuidlijn er eigenlijk uit? Hoe zal het daar zijn en hoe druk wordt het?

We hebben het op een rij gezet: de 8 nieuwe stations van de Noord/Zuidlijn ontleed.

Station De Pijp Beeld Rink Hof
Station Vijzelgracht Beeld Rink Hof

Opeenvolgende wethouders worden niet moe het te herhalen: de Noord/Zuidlijn rijdt straks naar Amstelveen.

Stellingnames waar het stadsbestuur anno 2018 liever niet aan wordt herinnerd. Want de nieuwe metrolijn komt helemaal niet in Amstelveen.

Lees verder: Amstelveen: de stille verliezer van de Noord/Zuidlijn

Eerst heb je de binnenstad, dan komen de omliggende gebieden en ten slotte, als het echt niet anders kan, beland je in Noord. Zo was het eeuwenlang en zo is het, alle ontwikkelingen op de IJoevers ten spijt, deels nog steeds wel een beetje.

Maar daar gaat straks verandering in komen. Schrijver Bas Kok: 'Noord is straks binnenstad.'

Nee, de aanleg van de metrolijn verliep niet altijd even soepel. Het was een woensdag, zo'n tien jaar geleden, en voor de toenmalige bewoners en gebruikers van de huizen en kantoren op de Vijzelgracht werd die tiende september een dag die in hun geheugen gegrift staat.

We gingen terug naar de plek waar het zo vreselijk mis ging, de verzakte huizen op de Vijzelgracht. 'Als ik er langsloop, word ik weer sentimenteel.'

Sommige van de de ontruimde panden aan de Vijzelgracht waren alleen nog via een ladder te betreden. Beeld anp

We praten wel steeds over de nieuwe metrolijn, maar wie gaat hem eigenlijk besturen? "Ikke, riep ik en toen mocht ik het nog doen ook. Wat een geluk."

Lees verder: Dit zijn de bestuurders van het eerste uur

Astrid van Eijgen, bestuurder van het eerste uur. Beeld Elmer van der Marel

In de jaren zestig maakt de gemeente een eerste plan voor een metronetwerk, dat begint met de aanleg van de Oostlijn (tussen CS en de dan nog af te bouwen Bijlmer).

Reden: het is technisch nog onmogelijk een metro onder het CS aan te leggen zonder het station in gevaar te brengen.

De gekozen volgorde drukt nog altijd een stempel op de Noord/Zuidlijn.

Lees over de ontstaansgeschiedenis van de Noord/Zuidlijn en de grote problemen bij de aanleg van het miljardenproject. 'Ze lieten mij de kastanjes uit het vuur halen.'

Het gebied bij het Centraal Station in 2004: een grote bouwput Beeld anp

Vanaf 22 juli gaat de Noord/Zuidlijn officieel rijden. Deze datum wordt al sinds 2016 aangehouden. Er worden bij de start de nodige 'kinderziektes' verwacht.

Een dag eerder, op 21 juli, wordt de start gevierd met gratis ritjes naar alle acht stations. Vanaf 14 tot 21 uur kan iedereen gratis met de Noord/ Zuidlijn langs alle acht stations reizen. Daar had je je wel vooraf voor moeten inschrijven.

Op deze dag worden op de stations en langs de lijn verschillende activiteiten georganiseerd met muziek, theater en tentoonstellingen.

De opening van de metrolijn is live te volgen op televisie. Het Parool doet de hele dag verslag op Parool.nl, Twitter en Facebook.

Bouwput het Rokin in 2003. Toen werd nog gedacht dat de Noord/Zuidlijn in 2011 zou gaan rijden. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden