Hitteblog

Dit was de hittegolf van juli 2018

Amsterdam was in juli 2018 in de greep van een hittegolf, met de warmste temperaturen ooit gemeten in de stad. Lees hier alle updates terug.

Beeld anp

De koelere lucht die Nederland is ingestroomd, vergezeld van regen- en onweersbuien, heeft een eind gemaakt aan de hittegolf die Nederland in zijn greep had.

In De Bilt kwam het kwik zaterdag niet meer verder dan 24,2 graden, meldt Weeronline. In de rest van Nederland werd het nog wel 25 graden of warmer, alleen niet in De Bilt en aan de kust, zegt een woordvoerder van het weerbureau.

Van een hittegolf is sprake als er in De Bilt vijf zomerse dagen op rij zijn (maxima 25 graden of hoger), waarvan er minimaal drie tropisch zijn (30 graden of hoger). De huidige reeks warme dagen begon al op 15 juli.

Sinds die dag steeg de temperatuur bij het meetpunt op het hoofdkantoor van het KNMI elke dag tot 25 graden of hoger. Afgelopen donderdag meldde het KNMI dat er sprake was van een officiële hittegolf, de eerste in drie jaar tijd.

Sinds het aantal zonuren in Nederland continu wordt bijgehouden, was de maand juli nooit eerder zo zonnig als nu.

Die conclusie trekt Weeronline. Het weerbureau becijfert dat het aantal zonuren deze maand hoogstwaarschijnlijk tussen de 330 en 340 zal uitkomen. Het vorige record voor juli, uit 2006, stond op 316,3 zonuren.

De metingen begonnen in 1906. Volgens Weeronline zit het er dik in dat juli 2018 zelfs de boeken ingaat als zonnigste maand ooit gemeten. Daarvoor moet het aantal zonuren uitkomen boven de 329,2 uur. Zo lang scheen de zon in mei 1989 in Nederland.
Het was niet de warmste julimaand ooit gemeten, want de maand begon niet extreem warm. In De Bilt was het gemiddeld 20,7 graden. Het warmterecord werd in 2006 gevestigd met 22,3 graden.

Het Nationaal Hitteplan kan weer worden opgeborgen nu koelere lucht het land binnenstroomt. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) liet zaterdag weten dat het plan niet meer van kracht is.

Het hitteplan is eigenlijk meer een waarschuwing voor de gevolgen van extreem hoge temperaturen en een oproep om extra goed te zorgen voor kwetsbare mensen, zoals ouderen en chronisch zieken. Het RIVM geeft verder tips als: drink voldoende, smeer zonnebrandcrème en beperk lichamelijke inspanning in de middag.

Critici vinden dat het Nationaal Hitteplan vol open deuren staat. "Het is toch logisch dat je vandaag geen winterjas aantrekt?'' zei een woordvoerster van ouderenorganisatie ANBO nadat het plan was ingesteld.

De uitzonderlijke warmte maakt zaterdag plaats voor regen- en onweersbuien, met kans op hagel en windstoten. Het KNMI waarschuwt daarvoor. Vanaf zaterdagmiddag geldt daarom code geel, wat wil zeggen dat het volgens het weerinstituut "raadzaam is op te letten, met name als men onderweg is''.

Vanuit het westen stroomt koelere lucht het land binnen. De hittegolf is daarmee definitief ten einde. In korte tijd kan veel regen vallen, verwacht het KNMI. De temperatuur daalt tot 23 à 26 graden, met hooguit in het noordoosten nog uitschieters tot 30 graden.

De verkoeling zal niet lang duren. Zondag loopt de temperatuur op tot 28 graden. Daarbij is wel kan op wat regen. De rest van de week blijft het stabiel zomerweer met zon, wat sluierwolken en temperaturen tussen de 23 en 26 graden.

Het lijkt te zijn gedaan met het extreme warme weer. En met de hittegolf. Sterker nog, het gaat morgenochtend zelfs flink onweren. "Het is waarschijnlijk het weer waar Amsterdammers een beetje naar gesnakt hebben."

Een man zit met zijn voeten in een zwembadje op een terras aan de Nassaukade. Beeld anp

Weggebruikers moeten zaterdag rekening houden met lokale gladheid tijdens de regenbuien die worden verwacht. Rijkswaterstaat roept daarom automobilisten die zaterdag door de regen rijden op hun snelheid aan te passen en voldoende afstand te houden.

Tijdens de lange periode van droogte hebben zich vuilresten op het wegdek opgehoopt. "Als dit zich mengt met regenwater, kan een gladde laag op het asfalt ontstaan," aldus Rijkswaterstaat.

Sinds halverwege juni is op meerdere plekken in het land geen noemenswaardige neerslag meer gevallen. "Daardoor hebben vuilresten als olie en rubber niet de kans gehad van het wegdek af te spoelen," legt Rijkswaterstaat uit.

Tijdens de verwachte buien van zaterdag kan het daarom spekglad worden door aquaplaning. Maar als het dan meteen even flink 'doorplenst', zijn de vuilresten snel weer weg, aldus de organisatie.

Overigens geldt de waarschuwing niet voor alle delen van het land: in het zuidoosten, zuiden en zuidwesten vielen de laatste dagen lokaal al flinke buien, dus de weg is daar al 'schoon'.

Verkoeling zoeken, dat kan natuurlijk ook gewoon in een fontein, op het Van Beuningenplein.

Beeld anp

Sommige waaghalzen zochten vertier bij de bruggen in de stad, zoals deze twee jongens die in in de Kattensloot sprongen.

Beeld anp

Door de extreme hitte is vanaf vrijdagmiddag het metroverkeer verstoord. Het gaat om de lijnen 50, 53 en 54, meldt openbaarvervoerbedrijf GVB.

Metrolijn 50 Beeld anp

Een grote ventilator. Een flesje water. En een stoel als benenbankje. Check! De eigenaar van een winkel in de Marnixstraat treft de nodige maatregelen voor een beetje verkoeling voor haar winkel.

Beeld anp

Ook bij de TonTon Club op het Westergasterrein kunnen bezoekers afkoelen in een van de badjes die zijn opgeblazen.

Bij café Kuijper in Oost is ook iedereen welkom voor een 'poolparty'.

Eveneens heeft café de Zuid bij Java-eiland badjes op het terras geplaatst. Who's in for a swim?

De ongekende hitte van vrijdag schreeuwt naar verkoeling. Dit zorgt voor topdrukte bij Amsterdamse zwemplekken: of het nu in het Amsterdamse zwemwater is of bij zwembaden. Bij het Flevoparkbad in Oost staat vrijdagmiddag een ongekend lange rij van badgasten die snakken naar een verfrissende duik.

Lees ook: Zwembaden langer open wegens hitte

Ingang van het Flevoparkbad. Beeld Corrie Gerritsma

De warmte zorgt ook voor grote drukte op het water in de stad. Daarom wordt er sinds donderdagmiddag extra gehandhaafd tijdens de spitsuren op de Amsterdamse wateren: van 15.00 uur tot en met 23.00 uur. Dit duurt nog tot en met zondag, meldt de gemeente Amsterdam. De plaatsen waar het meeste vaarverkeer wordt verwacht zijn de Amstel, langs de Weesperzijde, het Amstelkwartier en in de binnenstad.

Lees ook: Dijksma: handhaving overlast op het water schiet tekort

Mike Moerman en collega Aad Roskam houden toezicht op de grachten. Beeld Jean-Pierre Jans

Vrijdag om 14.00 uur is op Schiphol 35 graden aangetikt, hiermee is opnieuw een hitterecord verbroken. Het is nog nooit zo warm geweest in de stad. De temperatuur blijft ook nog stijgen, verwacht Weeronline.

Beeld Weeronline

Door de extreme hitte heeft ProRail de handen vol aan spoedreparaties aan het spoor. Afgelopen nacht moest de spoorbeheerder twintig stukken rail repareren die waren kromgetrokken door de warmte.

Door het kromtrekken van rails ontstaan ook seinstoringen. "Het spoor heeft het zwaar met deze hitte, bij 80 graden kunnen de rails uitzetten en knikken," aldus een woordvoerder van ProRail.

Reizigers kunnen de komende dagen volgens hem last hebben van vertragingen als gevolg hiervan. Maar ProRail voorziet geen heel grote storingen. "We zijn hierop voorbereid en hebben extra monteurs om de problemen snel op te lossen.''

Het verbuigen van de spoorrails door hitte, zogeheten 'spoorspatting', komt volgens de zegsman wel vaker voor.

Het wordt vrijdag spannend: gaat het warmterecord uit 1944 eraan? Volgens Weeronline spant het erom. Het warmterecord stamt van 23 augustus 1944. In het Gelderse Warnsveld werd toen 38,6 graden gemeten. De verwachting vrijdagochtend is een hoogste temperatuur van 38,7 graden, bij Eindhoven.

Rond 12.00 uur was het in het Brabantse Gilze-Rijen al 35,0 graden, in Amsterdam was het op dat moment 33,1 graden. Donderdag sneuvelde het oude record in de stad van 34,8 graden.

De temperaturen rond het middaguur. Beeld Weeronline

In Amsterdam-Zuid kunnen terrasbezoekers bij café Gruter niet alleen verkoeling zoeken met een koud biertje, maar ook in het zwembadje wat op het terras is gezet.

"Het idee kwam van het personeel, in de keuken is het bijna 40 graden," vertelt een medewerker van het café. Als het even rustig is, neemt het personeel rust en kunnen ze even met de voeten in het opblaasbadje. "Maar het is natuurlijk voor iedereen, ook voor bezoekers."

Verkoeling in een kinderbadje bij café Gruter. Beeld Dingena Mol

We zeiden het al: deze hitte is het perfecte habitat voor blauwalg. Inmiddels is de giftige bacterie ook bij het strand Blijburg gevonden. Er wordt sterk afgeraden daar nog te zwemmen.

Lees ook: Op deze plekken in Amsterdamse zwemwateren is blauwalg gevonden

Nu is er nog geen vuiltje aan de lucht, maar zaterdag kan het flink gaan regenen en onweren. Omdat morgen ook de open dag van Ajax is, bestaat de kans dat een deel van het programma daardoor niet door kan gaan, of verplaatst wordt naar binnen. De club adviseert bezoekers om alvast rekening te houden met de mogelijke regen- en onweersbuien.

Door de lang aanhoudende droogte is het risico op natuurbranden nu erg hoog. Dat geldt ook voor de Amsterdamse parken, waarschuwt de brandweer. Barbecue of rook daarom niet op of in de buurt van verdroogd gras, en doof een sigaret altijd in een asbak.

Organisatoren van evenementen wordt verder aangeraden voldoende prullenbakken te plaatsen en die regelmatig te legen. Afval kan namelijk snel in brand vliegen, bijvoorbeeld door glas.

En je auto parkeren? Doe dat liever niet op het gras, maar op een verharde parkeerplek. Wil je hem toch op het gras zetten, maai dat dan kort, adviseert de brandweer.

Beeld Tammy van Nerum

De norm is: zodra de zon schijnt, is het lekker weer. Terrassen op, zwemmen, varen: het kan niet op.

Maar er zijn ook zomerhaters die juist prima gedijen bij 'rotweer' en dus blij worden van koele en bewolkte dagen. "Ik heb een bloedhekel aan terrasjes."

Door de aanhoudende droogte is het Amsterdam-Rijnkanaal steeds meer aan het verzilten vanuit het Noordzeekanaal.

Een bellenscherm ter hoogte van Zeeburg zorgt ervoor dat er minder zout water vanuit het Noordzeekanaal naar het Amsterdam-Rijnkanaal stroomt.

Hoe werkt een bellenscherm precies? Op de kanaalbodem wordt lucht geperst door een buis met gaatjes, waardoor een scherm van luchtbellen ontstaat. Met die bellen komt het zoute water omhoog en dat vermengt zich dan met het zoete water. Zo is het makkelijk af te voeren naar zee.

Verzilting van het Amsterdam-Rijnkanaal is schadelijk voor natuur en landbouw en ook is de productie van drinkwater moeilijker op peil te houden.

Het aanhoudende warme weer kan gevaarlijk zijn voor kwetsbare mensen, waaronder ouderen. Het RIVM roept daarom op in het Nationaal Hitteplan om goed op deze kwetsbare groepen in je omgeving te letten.

Hoe gaat dat met de Amsterdamse senioren?

Er is weer een weerrecord gesneuveld. Vannacht was het 22.8 graden op Schiphol, en daarmee was het niet alleen een officiële tropennacht, maar ook de warmste nacht ooit gemeten. Het oude record voor de minimumtemperatuur werd op 4 augustus 2004 gemeten. Toen was het 21 graden.

Ook elders in het land was het de warmste nacht ooit. In De Bilt is het afgelopen nacht niet kouder geworden dan 23,6 graden. Volgens Weeronline stond het record voor de minimumtemperatuur in De Bilt (het hoofdmeetstation in ons land) op 20,8 graden. In Deelen (Gelderland) was het nog warmer, met aan het eind van de nacht 24,6 graden.

Weeronline stelt dat het warmterecord komende nacht mogelijk opnieuw wordt verbroken. Meteorologen spreken van een tropennacht als de temperatuur op het koudste moment van de dag op 20,0 graden of hoger is uitgekomen.

Raam open, raam dicht. Nog maar eens omdraaien. Slapen met een hittegolf is best lastig. Hoe komen we nou het beste de nacht door met deze extreme hitte? Slaapdeskundige Hans Hamburger geeft tips. 'Neem een warme douche.'

De thermometer bereikte vandaag een record van 34,8 graden. Nooit eerder was het zo warm in de stad.

Morgen wordt het zelfs met een voorspelde temperatuur van 36 graden nóg wat warmer.

Rijkswaterstaat past in verband met de droogte vanaf 18.00 uur het 'schutregime' aan voor de sluizen in IJmijden, die de doorvaart zijn van het Noordzeekanaal naar het Amsterdam-Rijnkanaal.

Rijkswaterstaat wil de sluizen minder vaak openzetten om het zoete water van het Amsterdam-Rijnkanaal niet in gevaar te brengen. Daarom wordt gekeken om meerdere schepen tegelijk door de sluis heen te laten. "Schippers staan hierdoor maximaal 1,5 uur in de wacht voor meerdere scheepsmaatjes," zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat.

Door de droogte wordt er minder zoetwater aangevoerd vanaf het Amsterdam Rijnkanaal. Een te hoog zoutgehalte in het kanaal heeft gevolgen voor de natuur, landbouw en - met een aansluiting voor drinkwater - ook voor de dorstlessende Amsterdammer.

De veegploegen van stadsdeel Centrum werken sinds dinsdag tijdelijk volgens een tropenrooster, meldt de gemeente.

In de ochtend beginnen ze al om 06.30 uur en gaat de avondploeg door tot 23.30 uur. Zo hoeft er tussen 14.30 uur en 16.30 uur, op het heetste moment van de dag, niet gewerkt te worden. Ook worden er extra pauzes ingelast.

Dierenambulance Amsterdam waarschuwt hondenbezitters hun viervoeter op het heetste moment van de dag niet uit te laten. Vooral asfalt kan zo heet worden dat honden hun pootjes verbranden. Directeur Margje de Jong: “Wij horen van dieren­artsen dat dit veel gebeurt. Je kunt zelf nagaan of het veilig is. Als je je hand op het asfalt legt en hem er 7 seconden op kunt houden, is het koel genoeg.”

Vanwege alle koelingen is het binnen in de supermarkt natuurlijk lekker uit te houden, maar Deen in de Rijnstraat brengt ook verfrissing voor voorbijgangers.

Beeld Richard

Diepe wateren in en om Amsterdam (zoals de Sloterplas, Nieuwe Meer, Gaasperplas, Ouderkerkerplas en Noorder IJplas) zijn sinds de eerste metingen in 1982 zelden zo warm geweest. Blauwalgen kunnen zich geen betere habitat wensen.

Beeld Jesper Boot

Het is niet meer van deze tijd dat de infrastructuur in de stad hapert bij hoge temperaturen, vindt D66-raadslid Jan-Bert Vroege. 'Daarom wil ik weten hoe het college in de toekomst beter om kan gaan met een dergelijke hittegolf.'

In veel andere gemeenten wordt er zout gestrooid om opwarming en beschadiging van het asfalt te voorkomen, in Amsterdam gebeurt dit (nog) niet.

Vroege pleit onder andere voor het opzetten van een sterkere logistiek via water, met bijvoorbeeld elektrische boten.

De luchtkwaliteit wordt in de loop van de middag slecht in Amsterdam en in andere delen van de Randstad, dat voorspelt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

De slechte luchtkwaliteit wordt veroorzaakt door 'smog door ozon' wat ontstaat wanneer er veel stikstofoxiden en vluchtige organische stoffen in de lucht zitten.

Smog door ozon kan leiden tot een toename van luchtwegklachten, zoals hoesten en kortademigheid, verergering van astmaklachten en afname van de longfunctie. Ook kan irritatie aan ogen, neus en keel voorkomen.

Via de site van Luchtmeetnet kun je de actuele smogniveaus voor jouw omgeving in de gaten houden.

Er is voor het eerst in drie jaar sprake van een landelijke hittegolf: bij het KNMI in De Bilt heeft de temperatuur sinds 15 juli elke dag 25 graden gehaald, eergisteren en gisteren ook 30 graden en zojuist weer 30 graden.

Voor een landelijke hittegolf moet er bij het KNMI in De Bilt ten minste vijf dagen op rij een temperatuur van 25 graden of meer worden gemeten.

Omdat het sinds 15 juli onafgebroken 25 graden of warmer is, is de hittegolf officieel begonnen op de 15e en duurt hij dus al 12 dagen. Het record staat op 18 dagen, voor de hittegolf van 29 juli tot en met 15 augustus 1975, meldt Weerplaza.

Door de aanhoudende hoge temperaturen is code oranje nog steeds van kracht, meldt het KNMI. Overdag wordt het donderdag en vrijdag tropisch warm, met temperaturen tot wel 37 graden. 's Nachts koelt het moeilijk af in de stad, dat komt door een gebrek aan groen.

Ook is er regen voorspeld, maar dat geldt vooral in het zuiden van het land. 

Lees ook:  Zo kom je tijdens een hittegolf ongeschonden de nacht door

In het Limburgse Arcen is woensdagmiddag een temperatuur gemeten van 33,8 graden, waarmee het dagrecord voor 25 juli is gebroken. Het oude record voor deze dag over alle weerstations van het KNMI stond op 33,5 graden en werd gemeten in Gilze-Rijen in 2006, meldt Weeronline.

De temperatuur kan volgens het weerbureau later op de dag in het zuidoosten nog verder oplopen, naar 34 graden. In Noord-Limburg kan het zelfs 35 graden worden.

Ook in De Bilt warmt het sterk op. Daar wordt een maximumtemperatuur verwacht van ongeveer 32 graden. Daarmee zou het oude warmterecord van 31,6 graden, uit 2006, gebroken worden.

Donderdag en vrijdag is er opnieuw kans op extreme hitte. De kans bestaat zelfs dat dan het kwik naar absolute recordhoogte gaat. De hoogste temperatuur ooit in Nederland gemeten is 38,6 graden. Dat gebeurde op 23 augustus 1944 op het inmiddels niet meer bestaande weerstation Warnsveld in Gelderland.

De Fietsersbond krijgt veel meldingen van fietsers over loszittende tegels en wijkende betonplaten, als gevolg van de aanhoudende warmte. De situatie heeft al tot diverse ongelukken geleid.

Door de hitte wordt het zand tussen de tegels poederig, wat ervoor zorgt dat ze los komen te liggen en in sommige gevallen omhoog steken. Ook beton trekt omhoog als gevolg van de uitzonderlijke temperaturen gedurende een lange periode, zoals gebeurde op de Weesperzijde.

"In diverse plaatsen wordt er door de gemeente of politie voor gewaarschuwd. Fietsers moeten erop bedacht zijn dat dit kan voorkomen, want de situatie geeft alle reden om heel goed uit te kijken," aldus een woordvoerder van de Fietsersbond.

De bond kreeg in de afgelopen jaren al wel klachten over slecht wegdek door warmte, maar nu is het aantal meldingen uitzonderlijk hoog. Verschillende gemeenten pakken het probleem al aan, weet de woordvoerder. "Ik weet dat ze in Amstelveen sproeien."

Volgens hem is het lastig om het fenomeen aan te pakken. "Zomaar de tuinslang erop zetten is ook niet echt een oplossing. Het leidt tot hoog watergebruik en kan gladheid veroorzaken."

De Fietsersbond roept gemeenten op bewoners actief te informeren over eventuele risico's. De bond adviseert gemeenten om tegelfietspaden of paden van beton te vervangen door asfalt, dat minder gevoelig is voor hitte. "Verder moet er, met het oog op de opwarming van de aarde, structureel nagedacht worden over een oplossing," aldus de zegsman.

Fietspad aan de Weesperzijde. Beeld Marloes de Vries

In Oostzaan zijn verspreid over diverse plekken in elk geval 7 dode watervogels aangetroffen.

Het vermoeden is dat zij gestorven zijn aan de gevolgen van botulisme. Dat is een vorm van voedselvergiftiging, veroorzaakt door een bacterie die veel voorkomt in water met een laag zuurstof gehalte.

Eerder werd in het Twiske ook al blauwalg aangetroffen. De gemeente Oostzaan waarschuwt de vogels niet aan te raken en kinderen en huisdieren weg te houden bij het water. Veehouders worden geadviseerd om hun vee niet te laten drinken uit slootwater en om het veld niet te beregenen met het vermoedelijk besmette water.

Lees ook: Blauwalg in zwemwater: hoe gevaarlijk is dat?

Om de hitte en bijbehorende droogte in Amsterdam in beeld te brengen, roepen we lezers op om foto's in te sturen. Dus heb jij een leuke manier gevonden om koel te blijven of is jouw straat compleet uitgedroogd, upload je foto hier en zie hem terug op de kaart.

Op heel veel plekken in de stad is blauwalg aangetroffen in het water. Behalve in de Sloterplas, de Nieuwe Meer en Het Twiske, heeft Waternet de giftige bacterie ook in de Amstel en bij IJburg geconstateerd. "We zien blauwalg opduiken op plekken waar we het nooit zien."

Beeld Mats van Soolingen

Iedereen zoekt verkoeling met dit warme weer. Het biedt ook mogelijkheden voor leuke activiteiten. Een combinatie van beide ontstond gisteravond spontaan: een paar jongens hadden een schans neergezet op de steiger bij het Marineterrein, waar vanaf ze zichzelf met fiets en al het water in lanceerden.

Het is nu droger dan het in 1976 op 25 juli was. Het neerslagtekort bedroeg toen gemiddeld over het land circa 257 millimeter. Dat is dit jaar 261 millimeter. Daarmee is het voor het eerst droger dan in 1976, meldt Weeronline.

Het neerslagtekort geeft de mate van droogte aan en wordt berekend uit het verschil tussen verdamping en neerslag. Volgens de verwachting is er vrijdagavond laat en zaterdag kans op enkele regen- en onweersbuien.

Lees verder: Droogterecord 1976 gesneuveld

Afkoelen gaat langzaam in een stad met zoveel steen zoals Amsterdam. Huizen zijn immers vaak niet op dit soort temperaturen berekend.

Weinig Amsterdammers hebben een airco, oude panden zijn slecht geïsoleerd en in nieuwe woningen kan de warmte juist weer heel lang blijven hangen.

Hoe warm wordt het in Mokumse panden? Dat willen we deze dagen onderzoeken. Stuur een foto van je hoogst gemeten temperatuur op de binnenthermostaat naar nieuwsdienst@parool.nl of via Whatsapp. Vermeld ook op welk tijdstip de foto is genomen, en de straat waar je woont.

De resultaten delen we deze week op Parool.nl.

Hoe heet wordt het bij u binnenshuis? Beeld Shutterstock

Het was heet vandaag, en daar komt de komende dagen geen verandering in. Bruggen openen niet meer, zwemwater is onveilig en sloten drogen op.

Eind deze week kan de temperatuur oplopen tot 37 graden. Zeker in Amsterdam blijft het warm, omdat in de stad afkoelen traag gaat door gebrek aan groen.

Inmiddels heeft het KNMI code oranje afgegeven voor heel het land, met uitzondering van het Waddengebied. Dit gebeurt wanneer het drie dagen achtereen 30 graden wordt en het 's nachts niet koeler is dan 18 graden.

Voor wat mensen concreet kunnen doen om zich voor te bereiden, verwijst het KNMI naar het Nationaal Hitteplan van het RIVM. Daarin staan tips als: beperk lichamelijke inspanning in de middag, houd de woning koel, drink voldoende en bescherm je tegen de zon.

Boven code oranje staat nog code rood, ook wel het 'weeralarm' genoemd. Dit is zeer uitzonderlijk: dit jaar gaf het KNMI slechts één zo'n alarm af: vanwege de zware storm die op 18 januari over het land raasde.

Beeld anp

Het is heet. En dat betekent behalve jolijt op het strand, in een boot of in de achtertuin, ook de nodige slapeloze nachten. Hoe kom je ongeschonden de nacht door tijdens warme dagen zoals deze?

Slaapdeskundige en neuroloog Hans Hamburger geeft handige tips. Zoals een groot glas koud water, een warme (!!) douche voor het slapengaan en ga niet sporten vlak voor bedtijd.

"In mediterrane landen doen ze overdag een dutje om de doorwaakte nacht te compenseren. Maar in deze streken is dat geen gewoonte. Jammer, want als het kan, is een powernap best wel nuttig," aldus Hans Hamburger.

Lees het volledige interview met slaapdeskundige Hamburger.

Beeld anp

De gemeente neemt geen extra maatregelen nu de luchtkwaliteit in de stad te lijden heeft onder het warme weer. Dat blijkt uit de beantwoording van vragen van de raadsleden Erik Flentge (SP) en Zeeger Ernsting (GroenLinks).

De twee hadden vragen gesteld inzake de verslechtering van de luchtkwaliteit. De afgelopen week voerde een zwakke zuidoostenwind verontreinigde lucht aan en door de lage windsnelheid bleef de uitstoot van de stad zelf hangen. Daar kwam nog eens bij dat door het zonnige weer ozon in de lucht werd gevormd.

Kostbaar
Het college onderneemt geen actie tegen de vuile lucht omdat maatregelen zeer beperkt invloed blijken te hebben op de lokale smogsituatie. Bovendien zijn deze maatregelen ‘ingrijpend, technisch bewerkelijk en kostbaar’, aldus de brief.

‘In plaats van tijdelijke maatregelen zet het college in op structurele maatregelen, die de uitstoot structureel beperken, en niet alleen tijdens bepaalde weersomstandigheden.’ Het college komt halverwege 2019 met voorstellen die de luchtkwaliteit in Amsterdam moeten verbeteren.

Het KNMI heeft code oranje uitgeroepen voor de extreme hitte in het hele land, met uitzondering van het Waddengebied. Deze week is het tropisch warm: volgens deze metereoloog kan de temperatuur in de stad vrijdag oplopen tot zo'n 37 graden.

Ook afkoelen in de nacht gaat traag in de stad door gebrek aan groen. Maar zo kom je ongeschonden de nacht door.

Code oranje wordt uitgeroepen als er kans is op gevaarlijk en extreem weer waarbij de impact groot is en er kans is op schade.

Op veel plekken kun je met deze hitte gewoon het water in plonzen, maar op een paar plekken kan dat schadelijk zijn voor je gezondheid. Bekijk op de kaart waar het veilig zwemmen is.

Het aantal meldingen van tekenbeten daalde de afgelopen drie weken flink. Dat melden onderzoekers van het RIVM en de Universiteit Wageningen.

De insecten verstoppen zich beter om uitdroging te voorkomen. Dat betekent echter niet dat ze inactief worden in bossen, duinen of het park, zo waarschuwen de onderzoekers.

Zij krijgen in juni en juli altijd de meeste tekenbeetmeldingen. “In deze twee maanden lopen we in Nederland elk jaar meer dan 500.000 tekenbeten op. Ook dit jaar kregen we in juni heel veel meldingen binnen, maar drie weken geleden daalde dat aantal opeens heel sterk,” zegt Kees van den Wijngaard, epidemioloog bij het RIVM.

Jaarlijks lopen mensen in Nederland ruim een miljoen tekenbeten op, waardoor 27.000 mensen de ziekte van Lyme krijgen. Het RIVM doet onderzoek naar lyme en andere tekenbeetziekten. Kinderen en volwassenen met lyme kunnen meedoen aan dit onderzoek door zich aan te melden op tekenradar.nl.

'Gratis' is doorgaans het populairste zoekwoord op Marktplaats, maar deze week is het woord 'airco' het meest gebruikt. In een dag tijd is er volgens de onlinehandelsplaats 68.312 keer naar gezocht. Gratis is dagelijks goed voor 50.000 zoekopdrachten.

"Dat gebeurt heel zelden," zegt een woordvoerster van Marktplaats. "Alleen de zoekterm 'schaatsen' wint het wel eens van 'gratis' bij een strenge winter. En in 2016, toen er op één dag maar liefst 55.000 keer werd gezocht naar een zeer gewild kledingstuk; de lowbudget-trouwjurk van de Zeeman."

Uit de top tien van meeste gebruikte zoekwoorden blijkt dat Nederland op zoek is naar producten die met verkoeling of buitenleven te maken hebben. Camper, caravan, zwembad, tuinset en elektrische fiets staan in het lijstje.

Vorige week meldde Markplaats dat ook de vraag naar parasols fors toenam. Het woord kwam voor in 57.000 zoekopdrachten. Naar ventilatoren en sproeiers werd 26.000 keer gezocht.

Plons! Justin Bieber zoekt verkoeling in de fontein op het Leidseplein. Gewapend met opblaasbeesten en -banden staat hij tot zijn wassen knieën in het water. Om zijn nek hangen ongetwijfeld snel allerlei oververhitte fans.

Justin Bieber zoekt verkoeling op het Leidseplein Beeld Madam Tussauds

Na de zogenoemde Oostroute is nu ook de Kostverlorenvaartroute gestremd voor de grote scheepvaart. Als gevolg van de langdurige en extreme warmte is het metaal van de bruggen zodanig uitgezet dat die niet meer open kunnen. Het koelen van de bruggen met water uit de gracht helpt niet meer.

Het betreft de bruggen Willemspoort, Wiegbrug, Kinkerbrug, Overtoomsesluis en de Zeilstraat. Niet alleen de beroepsvaart heeft last van de stremming. Ook zeilboten die gebruikmaken van de 'Staande Mast Route' door de stad, een serie open bruggen die 's nachts ook wel een 'groene golf' van stoplichten voor zeilboten wordt genoemd, moeten een andere route zoeken om van het IJ naar de Nieuwe Meer of andersom te varen.

Een deel van de zwembaden in Amsterdam heeft de openingstijden wegens de hoge temperaturen verruimd. Onder andere het Flevoparkbad en Noorderparkbad zijn langer open.

De eerste officiële tropische dag van deze zomer is een feit, meldt Weeronline. In De Bilt werd om 12.30 uur een temperatuur van 30,3 graden gemeten.

De komende dagen zijn extreem hoge temperaturen voorspeld. Volgens meteoroloog en onderzoeker van de universiteit van Wageningen Bert Heusinkveld moeten we in Amsterdam zelfs rekening houden met nog veel hogere temperaturen.

Vrijdag wordt het volgens officiële voorspellingen 33 graden in Amsterdam, maar volgens Heusinkveld kunnen we daar gerust 4 graden bij optellen.

Het Vondelpark, dinsdagochtend 10 uur Beeld Marc Driessen

Het RIVM waarschuwt dat er tot en met vrijdag kans is op smog door ozon, vanwege de tropische temperaturen. 'Naar verwachting wordt de luchtkwaliteit in grote delen van het land "slecht",' aldus het rijksinstituut.

Wie een verkoelende duik wil nemen, doet er verstandig aan goed te checken of het zwemwater wel veilig is. De provincie Noord-Holland waarschuwt recreanten voor blauwalg in de Sloterplas, de Nieuwe Meer en Het Twiske. Zwemmen wordt daar sterk afgeraden. Mensen kunnen ziek worden en voor dieren kan het zelfs dodelijk zijn.

Waternet laat weten dat ook bij IJburg rekening moet worden gehouden met blauwalg. “Het is geen officieel zwemwater, dus er worden geen metingen gedaan, maar we zien wel een stijging in het aantal meldingen.”

Ziekenhuizen in Amsterdam treffen vooralsnog geen speciale maatregelen vanwege de hitte. Een woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) liet weten dat ziekenhuizen in het hele land er rekening mee houden dat de hitte gaat leiden tot extra opnames, maar in het OLVG en UMC Amsterdam is daar nog geen sprake van.

"Wij zijn in principe voorbereid op alles, of dat nu hitte of kou is," zegt woordvoerder Elles in 't Hout van het OLVG. "Bij dit soort warmte zien we wel sneller mensen binnenkomen met kleinere klachten zoals hoofdpijn en duizeligheid. We willen mensen oproepen eerst de huisarts te bellen, want de spoedeisende hulp loopt bij ons anders te snel vol."

Bij het UMC Amsterdam (locatie VU) worden woensdag en donderdag via voedingsadviseurs wel ijsjes uitgedeeld aan patiënten. Een woordvoerder laat weten dat de capaciteit op de spoedeisende hulp eventueel wel kan worden opgeschaald als dat nodig is, maar dat dat nu nog niet nodig is.

Het Rode Kruis benadrukt in een reactie dat het niet wil betuttelen door vandaag langs te gaan bij bejaardetehuizen. "We richten ons op kwetsbare ouderen, soms zijn dat verwarde mensen. En iedereen kan nu wel een steuntje in de rug gebruiken," zegt een woordvoerder.

Zij wijst erop dat oudere mensen dorst minder goed kunnen signaleren. "Dus wij gaan langs en vragen: hoeveel drinkt u? We doen ook een rondje door het huis om te kijken of er aanpassingen in de woning nodig zijn. Bijvoorbeeld een stoel die in de volle zon voor het raam staat, waar iemand vaak in zit, verplaatsen. En we geven adviezen over hoe de woning het best gelucht kan worden. Ook adviseren we ouderen om niet in het heetste deel van de dag boodschappen te gaan doen."

Er zijn in Amsterdam zat plekken waar je in de natuur een duik kan nemen. Wij zetten de fijnste plonsplekken in de stad op een rijtje.

Hein de Kort, cartoonist van Het Parool, haakt vandaag in op de weersverwachting:

Beeld Hein de Kort

Als het deze week daadwerkelijk tot een hittegolf komt is het de 25ste sinds 1901. In dat jaar begon het KNMI met het bijhouden van weerstatistieken.

De eerste gemeten hittegolf duurde van 8 tot en met 14 augustus 1911. De hoogste temperatuur toen was 33 graden. De langste hittegolven deden zich voor in 1975 en 1976. Ze duurden respectievelijk 18 en 17 dagen.

In de zomer van 2006 was het twee keer raak. Eerst van 30 juni tot en met 6 juli, gevolgd door een hittegolf van 15 tot en met 30 juli. In die laatste periode werd op 19 juli de hoogste temperatuur sinds 1901 gemeten: 35,7 graden Celsius.

Gezondheidsinstituut RIVM overdrijft door na een paar warme zomerdagen meteen een hitteplan uit de kast te halen, zegt een woordvoerster van seniorenorganisatie Anbo. "Al die paniekverhalen. Het is toch logisch dat je vandaag geen winterjas aantrekt?''

Het RIVM activeerde gisteren het Nationaal Hitteplan, met tips en adviezen om koel te blijven tijdens de tropische dagen.

"Maar wat staat er nou eigenlijk in dat je nog niet wist? Dat je voldoende water moet drinken, goed smeren, de schaduw moet opzoeken en goed zorgen voor kwetsbare ouderen? Professionals in verzorgingstehuizen doen dat natuurlijk allang. En ouderen hebben ook wel vaker warme zomers meegemaakt," aldus de woordvoerster.

Zij vindt het ook overbodig dat het Rode Kruis vandaag bij bejaardentehuizen langsgaat om ouderen te wijzen op de risico's van de hitte. "Ik hoop dat ze mijn ouders van in de tachtig overslaan. Die gaan er vandaag lekker met de fiets op uit."

Het RIVM is het oneens met kritiek. Een woordvoerder wijst erop dat het hitteplan in 2007 is ingevoerd, naar aanleiding van het hoge aantal doden onder ouderen in voorgaande jaren. "Jaarlijks overlijden er honderden ouderen aan de gevolgen van de hitte, vooral 85-plussers. Als het één week één graad warmer is dan normaal, gaan er dertig mensen extra dood," stelt de zegsman.

Volgens hem is er nu wel degelijk een groep kwetsbare ouderen die extra aandacht nodig heeft. "Dat kunnen bijvoorbeeld mensen zijn die wat minder redzaam zijn, waarvan de mantelzorgers bijvoorbeeld nu op vakantie zijn. Niet voor iedereen is het prettig om deze temperaturen te ervaren."

Door te communiceren over de warmte, komt er volgens het instituut meer bewustzijn over de gezondheidsrisico's.

Het Rode Kruis benadrukt ook dat het niet wil betuttelen. "We richten ons op kwetsbare ouderen, soms zijn dat verwarde mensen. En iedereen kan nu wel een steuntje in de rug gebruiken," aldus een woordvoerster.

Zij wijst erop dat oudere mensen dorst minder goed kunnen signaleren. "Dus wij gaan langs en vragen: hoeveel drinkt u? We doen ook een rondje door het huis om te kijken of er aanpassingen in de woning nodig zijn. Bijvoorbeeld een stoel die in de volle zon voor het raam staat, waar iemand vaak in zit, verplaatsen. En we geven adviezen over hoe de woning het best gelucht kan worden.''

Hoog tijd om met deze warmte na te denken over de vraag: wat drinken we deze zomer? We zetten de trends op een rij, van doe-het-zelf Korianderwater tot de Milano-Torinococktail. 'Cafés komen niet meer weg met alleen cola en Spa rood'.

Beeld Krista van der Niet

Tijdens de wedstrijd van Ajax tegen Sturm Graz gaat morgen in de Johan Cruijff Arena het warmteprotocol van kracht.

Lees hier verder.

Hoe zochten Amsterdammers vroeger verkoeling in de stad? In 1959 wordt vooral het water opgezocht: in het De Mirandabad en in het Amsterdamse bos, maar ook in de fontein van het Van Heutsz-monument en met behulp van een tuinslang in de Oude Looiersstraat.

‘De jeugd heeft aan de Prins Hendrikkade zijn eigen Rivièra’, aldus het polygoonjournaal. Dat was wat optimistisch: in het water dreven volgens de voormalige ‘strandgangers’ dode honden en het stonk er behoorlijk.

Kijk terug: Ook toen hadden we het heet: Amsterdamse zomers in beeld

Dieren raken uitgedroogd, dijken dreigen door te breken en honderden bomen worden geveld: het zomerse weer eist zijn tol. Op tal van plekken in de stad werd afgelopen weekend al actie ondernomen om de schade te beperken.

Een rode vari heeft in Artis een ijsklont met fruit gekregen Beeld Ronald van Weeren/Artis

Gespot op de Middenweg: bij deze tandarts belooft het personeel klanten in bikini of zwembroek te behandelen, als de temperatuur boven de 30 graden uitkomt. Addertje onder het gras: het gaat om de binnentemperatuur.

Beeld Het Parool

Nederland staat aan het begin van een officiële hittegolf. Daar zijn nog drie dagen voor nodig waarbij het in De Bilt 30 graden of meer is.

Van een hittegolf is sprake bij vijf opeenvolgende dagen met een maximumtemperatuur van 25 graden of hoger, waarvan het op drie dagen minimaal 30 graden is. "De kans is zeer groot dat donderdag aan deze voorwaarde is voldaan," aldus Weeronline.

Dinsdag is het al op grote schaal tropisch warm. In de oostelijke Randstad kan het tot 32 graden worden en ook in Rotterdam en Amsterdam wordt het 30 graden, in het binnenland zelfs plaatselijk 35 graden. Zo warm is het volgens het weerbureau dit jaar nog niet geweest.

"Dinsdag en woensdag varieert de temperatuur van 27 graden op de Wadden tot maximaal 35 graden in het zuidoosten. Donderdag en vrijdag staat de meest extreme hitte op het programma, met 36 tot 37 graden in Noord-Limburg.''

Dit jaar was er al twee keer eerder een regionale hittegolf: vorige week in Twente en eind juni, begin juli in het Limburgse Arcen.

Als gevolg van de langdurige en extreme warmte is het metaal van de Amsterdamse bruggen zodanig uitgezet dat die 'op slot zitten'.

Hierdoor kan scheepvaart vanaf dinsdag geen gebruik meer maken van de zogenoemde Oostroute door Amsterdam.

Een twaalftal bruggen blijft dicht, ook de bruggen aan de westzijde van de stad nauwlettend worden in de gaten gehouden.

Diverse radiozenders draaien de komende dagen alleen nog maar zomerhits. Bij de huidige hitte passen alleen maar zonnige liedjes, zo vinden bijvoorbeeld Sky Radio en Qmusic.

Sky draait vanaf dinsdag de hele dag een selectie uit de Sky Radio's Summer Top 500, die vorige maand in zijn geheel werd uitgezonden. In de lijst stond Échame la Culpa van Luis Fonsi en Demi Lovato op nummer 1.

Ook Qmusic gaat, onder de noemer Q-hitteplan, zijn eigen Top 500 van de Zomer herhalen. Luisteraars van de zender verkozen Summer Jam 2003 van The Underdog Project als hun favoriete zomerplaat.

Door de extreme hitte zijn onder meer in de Sloterplas, Nieuwe Meer en Het Twiske blauwalgen aangetroffen.

Het is zo droog dat Waternet heeft besloten om 6 miljoen liter water per dag de Watergraafsmeer in te laten stromen. Wat betekent dat precies?

Niet alleen mensen, ook dieren kunnen hinder ondervinden van de aanhoudende hitte. Dierenambulance Amsterdam geeft tips.

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu heeft in verband met het warme weer een Nationaal Hitteplan geactiveerd.

Beeld van vorig jaar: het zwembad op het dak van het W Hotel. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden