Plus Blikvangers

Dit kunstwerk benadrukt het zootje op het Leidseplein

De stad staat vol met kunst, van wereldvermaarde kunstenaars tot anonieme beeldhouwers. Wat zijn de verhalen achter deze beelden? Dit keer: Blauw Jan.

Het kunstwerk bestaat uit 40 bronzen hagedissen, maar 25 staan er nu in de opslag. Beeld Carly Wollaert

De reacties van voorbijgangers blijven leuk. Amsterdammers zijn er zo langzamerhand aan gewend, maar toeristen kijken er altijd van op als ze op het Kleine-Gartmanplantsoen de zwerm reptielen ontwaren die daar lijkt te zijn neergestreken. Al snel wordt een mobiele telefoon of fototoestel getrokken om het schouwspel vast te leggen.

Veertig bronzen hagedissen telt het kunstwerk van Hans van Houwelingen officieel. Maar vanwege de herstructurering van het Leidseplein en het nabijgelegen Kleine-Gartmanplantsoen staan er tijdelijk 25 in de opslag.

Over een jaar of twee, als onder het plantsoen een fietsenkelder is gerealiseerd, komen de hagedissen (voor de liefhebber: het gaat om leguanen, varanen en agames) weer terug op de plek.

Geen plein, geen park, een zootje
Van Houwelingen vindt de huidige puinhoop wel mooi eigenlijk. "Begin jaren negentig werd ik gevraagd een ontwerp te maken dat rust zou brengen in de stedenbouwkundige situatie daar. Het is een vreemde en drukke plek. Het is geen plein, het is geen park. Het is een zootje. Maar er gebeurt altijd wel van alles. En dat is leuk en mooi. Uiteindelijk kwam ik tot een ontwerp dat die chaos juist benadrukt."

Blauw Jan heet het kunstwerk van Van Houwelingen, naar een legendarische kroegbaas die in de achttiende eeuw bij zijn zaak op de Kloveniersburgwal een eigen dierentuintje had, of zoals dat toen heette: een menagerie.

Zelfs tsaar Peter de Grote kwam kijken naar Blauw Jans dieren, waaronder twee leeuwen, die de baas gewoon in een wankele houten kooi in de huiskamer hield.

Een groot delirium
De eigenlijke naam van Blauw Jan (ook wel Blaauw Jan) was Jan Westerhof. "Hoe hij aan die bijnaam kwam, zal duidelijk zijn: hij dronk heel veel," zegt Van Houwelingen.

Hij vindt het goed passen bij zijn kunstwerk, dat volgens hem in wezen 'een groot delirium' is. "Dat past ook bij die omgeving. Mensen bezuipen zich in de kroegen en discotheken, worden stoned bij de Bulldog."

Blauw Jan

Sinds 1994
Kunstenaar Hans van Houwelingen
Waar Kleine-Gartmanplantsoen

Nu ook afwezig vanwege de herstructurering, maar bij het hagedissenkunstwerk hoort nog een put midden in het plantsoen.

"Die put wekte de indruk dat daar die beesten uitkwamen. Maar wie de moeite nam er even bij te gaan kijken, zag door glas het water van de Lijnbaansgracht stromen. Dat weten niet veel mensen, maar die stroomt gewoon onder het Kleine-Gartmanplantsoen en het Leidseplein door."

"Wat ik al zei: het is een stedenbouwkundig zootje hier. En dat is al in de achttiende eeuw begonnen met de bouw van de toenmalige Stadsschouwburg."

Lees ook het vorige deel uit de serie: 'Bij kunstwerk Voor de Bijen komen helemaal geen bijen meer'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.