Updates

Dit is wat we nu weten over de gevolgen van orkaan Irma

De orkaan Irma heeft zware schade aangericht in het Caribisch gebied, met name Sint-Maarten is zwaar getroffen. Dit is wat we nu weten over de gevolgen van het natuurgeweld.

Schade op Sint Maarten door orkaan Irma. Beeld ANP

Bij het Rode Kruis zijn momenteel nog drie mensen geregistreerd als vermist na de orkaan Irma op Sint-Maarten. Een woordvoerder meldde dat het zogeheten RFL-team van de hulporganisatie het aantal, van in eerste eerste instantie vijfhonderd vermisten, heeft teruggebracht naar deze drie. Het team -RFL staat voor Restoring Family Links- was de afgelopen weken op het eiland om te helpen met zoeken naar de vermiste personen op het eiland. Ook vanuit Nederland is via telefoon en e-mail meegezocht.

Het team is inmiddels weer terug in Nederland. Eind deze week vertrekken opnieuw mensen van het team naar het eiland. Het Rode Kruis deelde maandag water uit op de scholen en kinderopvangcentra op het eiland die maandag weer open gingen.

Marineschip Zr. Ms. Karel Doorman is klaar voor de overtocht naar Sint-Maarten. In de Engelse stad Portsmouth heeft het grootste schip van de Nederlandse marine nog hulpgoederen opgepikt. De ruimen en dekken zitten vol, liet de marine donderdagavond via Twitter weten. "Nu door naar Sint-Maarten."

Het schip was een dag eerder uitgevaren vanuit Den Helder. Het brengt zeer uiteenlopende goederen naar het verwoeste eiland en naar Saba en Sint-Eustatius: van zendmasten voor het mobiele telefoonnetwerk tot levensmiddelen en van bulldozers en politieauto's tot schoolmeubilair. Verder neemt de Karel Doorman drie paviljoententen mee waar in totaal 36 schoolklassen in passen.

In totaal duurt de reis ongeveer twee weken. Rond de tijd dat het schip aankomt op Sint-Maarten, brengt ook minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert een bezoek aan het zwaarst getroffen eiland. Defensie liet donderdagavond weten dat ze Sint-Maarten samen met de premier van Curaçao, Eugene Rhuggenaath, bezoekt.

Premier Mark Rutte gaat in november naar de drie eilanden. Dat hij het getroffen gebied zou bezoeken was al eerder aangekondigd.

De gemeente Amsterdam maakt 850.000 euro vrij voor de wederopbouw van Sint-Maarten: ongeveer één euro per inwoner. Lees hier meer.

Het kabinet werkt aan de oprichting van een hulpfonds voor Sint-Maarten. Hoeveel geld daarin moet komen en hoe het er precies uit komt te zien is nog niet duidelijk.

Wel moet er "echt groot geld in'' heeft minister Ronald Plasterk (Koninkrijksrelaties) gezegd. Het kabinet gaat hier waarschijnlijk volgende week vrijdag naar kijken.

Honderden miljoenen euro's
Daarna moet daar met de andere landen in het koninkrijk, Curaçao, Aruba en Sint-Maarten, een besluit over komen. De wederopbouw gaat zeker honderden miljoenen euro's kosten.

"Het Bruto Nationaal Product van Sint-Maarten is 200 miljoen euro. De schade is groter dan dat," zei de bewindsman. Plasterk zou het goed vinden als zichtbaar wordt dat "alle landen in het koninkrijk'' achter het hulpprogramma staan.

De minister zegt dat wel goed moet worden gekeken hoe het fonds precies wordt ingericht "zodat het fonds de eindverantwoordelijkheid kan hebben voor het verlenen van kredieten, besluiten en wellicht het geven van opdrachten''.

Compleet onduidelijk
Waar het geld vandaan moet komen is nog compleet onduidelijk. Dat wordt de komende weken ook niet bekend, aldus Plasterk, die zegt dat het nieuwe kabinet hiernaar moet kijken. Tweede Kamerlid Joël Voordewind (ChristenUnie) wil dat het hulpgeld niet afgaat van het budget voor directe armoedebestrijding van de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.

Er zijn 25 inwoners van Sint-Maarten naar Nederland gevlogen na verwoestende orkaan Irma. Zij hebben hun huis verloren tijdens het noodweer.

Centraal Orgaan opvang Asielzoekers
De Nederlandse autoriteiten proberen onderkomen voor deze mensen te vinden, zei minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties).

"Ze hebben zich in gemeenten gemeld en zeggen: ik heb geen huis en geen onderdak, en vragen wat gaat u nu doen?," aldus Plasterk. Over deze zaak voert hij nu overleg met onder meer gemeenten, het Leger des Heils en het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers, zei hij donderdag tijdens een debat in de Tweede Kamer.

Irma was een orkaan van de hoogste categorie die op 6 september over de Bovenwindse Eilanden raasde. Vooral Sint-Maarten werd hard getroffen. Het Rode Kruis meldde kort na de ramp dat 91 procent van de gebouwen op het eiland is beschadigd.

Een nieuwe tropische storm met de naam Maria gaat richting de Bovenwindse Eilanden. Maria kan zich volgens het Amerikaanse National Hurricane Center de komende 48 uur tot een orkaan ontwikkelen. Voor de eilanden Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten is daarom een orkaanwaarschuwing afgegeven.

Een KLM-toestel is zaterdag op Sint-Maarten aangekomen om te helpen bij de evacuatie van hulpbehoevenden, toeristen en andere mensen die weg willen van het eiland, dat zwaar werd getroffen door de orkaan Irma. Het toestel was eerst naar Curaçao gevlogen om hulpgoederen op te halen.

"Het is voor het eerst sinds de orkaan dat er een KLM-toestel op Sint-Maarten is geland'', aldus een woordvoerder van de luchtvaartmaatschappij. Het is de bedoeling het vliegtuig, met plek voor 268 passagiers, in te zetten voor meerdere pendelvluchten tussen Sint-Maarten en Aruba en/of Curaçao. "Maandag willen we met een behoorlijk vol toestel naar Nederland terugvliegen," aldus de KLM-zegsman.

De vlucht is volgens KLM mede mogelijk dankzij de vrijwillige inzet van het vliegend personeel. Medewerkers van het ministerie van Buitenlandse Zaken zijn meegevlogen om de evacuatie te begeleiden.

De actie voor Sint-Maarten heeft ruim 13,3 miljoen euro opgeleverd. Deze eindstand werd iets na 23.00 uur op televisie bekendgemaakt tijdens de actiedag Nederland helpt Sint-Maarten. De teller kwam uiteindelijk uit op 13.348.158 euro.

Zowel publieke als commerciële radio- en tv-zenders besteedden vrijdag volop aandacht aan de gevolgen van orkaan Irma en de inzameling. Rond 20.30 uur bedroeg het opgehaalde bedrag nog 8,9 miljoen euro. Voorafgaand aan de actiedag stond de teller op 5,2 miljoen euro.

Levensbehoeften
Het geld gaat naar giro 5125 van het Rode Kruis, dat het gebruikt om mensen op de getroffen eilanden van eerste levensbehoeften te voorzien. Veruit het zwaarst getroffen is Sint-Maarten. Op Saba en Sint-Eustatius is ook schade, maar aanzienlijk minder.

"Wat een fantastische dag en wat een geweldige opbrengst", reageerde Rode Kruis-directeur Gijs de Vries. "Nederland staat vandaag schouder aan schouder voor de slachtoffers van die allesverwoestende orkaan."

Rond 20.30 uur bedroeg het opgehaalde bedrag nog 8,9 miljoen euro. Beeld ANP

Nederlanders hebben tot nog toe 8,9 miljoen euro gedoneerd voor noodhulp aan de slachtoffers van orkaan Irma.

Die tussenstand werd tegen 20.30 uur op tv bekendgemaakt tijdens de actiedag Nederland helpt Sint-Maarten. Zowel publieke als commerciële radio- en tv-zenders besteden vrijdag volop aandacht aan de ramp en de inzameling. Voorafgaand aan de actiedag stond de teller op 5,2 miljoen euro.

Het geld gaat naar giro 5125 van het Rode Kruis, dat het gebruikt om mensen op de getroffen eilanden van eerste levensbehoeften te voorzien. Veruit het zwaarst getroffen is Sint-Maarten. Op Saba en Sint-Eustatius is ook schade, maar aanzienlijk minder.

De vorige tussenstand, in de namiddag, was ruim 7,3 miljoen euro.

Beeld anp

Een Boeing 747 van KLM is onderweg naar het Caribisch gebied om te helpen bij de evacuatie van hulpbehoevenden, toeristen en andere mensen die weg willen van Sint-Maarten.

Het toestel vliegt eerst naar Curaçao om hulpgoederen op te halen, meldt de luchtvaartmaatschappij.

Komend weekeinde wordt het vliegtuig, met plek voor 268 passagiers, ingezet voor zo nodig meerdere pendelvluchten van Sint-Maarten naar Aruba en Curaçao. Het is de eerste KLM-vlucht naar het eiland sinds de orkaan. "Iedereen die weg wil, mag mee," benadrukte een woordvoerder van KLM. "Niet alleen onze eigen passagiers.''

De vlucht is volgens het bedrijf mede mogelijk dankzij de vrijwillige inzet van het vliegend personeel. Medewerkers van het ministerie van Buitenlandse Zaken vliegen mee om de evacuatie te begeleiden. Tot nu toe werden in totaal ruim 3800 mensen uit Sint-Maarten geëvacueerd, van wie 1400 door de Nederlandse krijgsmacht.

Het Princess Juliana International Airport op Sint-Maarten. Beeld anp

Alle clubs in het betaald voetbal roepen op geld te doneren voor noodhulp aan het door de orkaan Irma zwaar getroffen eiland Sint-Maarten. Ze steunen daarmee de nationale actiedag 'Nederland helpt Sint-Maarten' van het Rode Kruis.

De KNVB meldt dat bij alle wedstrijden in de eredivisie en Jupiler League spelers en scheidsrechters voor de aftrap gezamenlijk het veld op komen in een speciaal shirt waarop de actie en het gironummer staan vermeld.

De vijfde speelronde van de eredivisie opent vrijdag met de wedstrijd Sparta Rotterdam - AZ. De laatste wedstrijd is zondag de topper PSV - Feyenoord. Alle wedstrijden in de eerste divisie worden vrijdagavond afgewerkt.

"We zijn één koninkrijk en we laten de mensen in het rampgebied niet in de steek.'' Met die woorden roept premier Mark Rutte vrijdag Nederlanders op om geld te doneren voor noodhulp aan Sint-Maarten, na de verwoesting die orkaan Irma daar aanrichtte.

"Huizen en wegen compleet verwoest, overal een enorme ravage, ontwortelde bomen, een gebrek aan eten en drinkwater,'' zo omschreef Rutte de verwoesting op Sint-Maarten. "En vooral ontreddering op gezichten van mensen die alles kwijt zijn.''

De premier voegde er een "simpele'' oproep aan toe. "Geef op giro 5125. Geef wat u missen kunt. Want de mensen op Sint-Maarten en de andere eilanden hebben onze hulp keihard nodig.''

Minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft samen met zanger Jamai Loman en een groep schoolkinderen om 06.15 uur het startsein gegeven voor de nationale actiedag Nederland helpt Sint-Maarten van giro 5125 van het Rode Kruis.

Ze deden dat in Beeld en Geluid in Hilversum aan het begin van de speciale uitzending op NPO Radio 2. Ook andere publieke en commerciële radio- en tv-zenders besteden de hele dag aandacht aan de gevolgen van orkaan Irma.

Bij de start van de radio-uitzending werd ook een tussenstand gemeld: ruim 5,2 miljoen euro.

Doel van de actie is om Nederlanders te informeren over de situatie op het getroffen eiland en zoveel mogelijk geld in te zamelen voor de slachtoffers. Op NPO 1 begint om 21.30 uur de tv-uitzending Nederland helpt Sint-Maarten. De voorlopige opbrengst van de actiedag wordt rond 23.00 uur verwacht.

Minister Plasterk en Jamai Loman. Beeld anp

De nationale radio- en tv-actiedag Nederland helpt Sint-Maarten wordt vrijdag geopend door minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) en zanger-presentator Jamai. In het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum komen ze om 06.00 uur in actie met een groep schoolkinderen met lampionnen. NPO Radio 2 zendt het live uit.

Publieke en commerciële radio- en tv-zenders besteden de hele dag aandacht aan de gevolgen van orkaan Irma. Presentator Art Rooijakkers schakelt vanuit het actiecentrum met locaties in Nederland en op Sint-Maarten waar ook inzamelingsacties aan de gang zijn. Doel is om Nederlanders te informeren over de situatie op het getroffen eiland en zoveel mogelijk geld in te zamelen.

In Beeld en Geluid zijn onder meer noodhulpgoederen van het Rode Kruis te zien die ook op Sint-Maarten worden ingezet. De hele actiedag is een belpanel in touw om giften die binnenkomen op giro 5125 te noteren. Bekende Nederlanders die aanschuiven zijn onder andere Vivienne van den Assem, Lucia Rijker, Jesse Klaver, Emile Roemer, Helga van Leur en Ruud de Wild.

In de digitale lounge van het actiecentrum zitten vrijdag bekende YouTubers klaar om vragen over de hulpactie te beantwoorden die via de sociale media binnenkomen. Onder hen zijn fashion-redacteur Stephanie Broek, programmamaker en humorist Jeukvogel (Bas van Teylingen) en acteur Niek Roozen.

Tot donderdagochtend was er al 4,3 miljoen euro aan donaties binnengekomen.

De opbrengst voor de inzamelingsactie Nederland helpt Sint-Maarten is opgelopen tot 4,3 miljoen euro. De donaties komen binnen op giro 5125. Vrijdag is de nationale actiedag op radio en televisie voor het door orkaangeweld getroffen eiland.

Inmiddels komt de voedsel- en waterdistributie op gang. Bewoners melden zich aan om daarbij te helpen. Vanuit Nederland is een nieuwe hulpvlucht van het Rode Kruis met 8 ton aan hulpgoederen, waaronder dekzeilen en gereedschap om de huizen te repareren op Curaçao aangekomen.

Geschokt
Algemeen directeur Gijs de Vries van het Nederlandse Rode Kruis is geschokt over wat hij op het eiland aantreft. "De ravage is enorm en er is nog veel hulp nodig. Veel mensen zijn alles kwijt en slapen op hun eigen terrein in de buitenlucht."

De nationale actiedag Nederland helpt Sint Maarten is vrijdag vanuit het actiecentrum in het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum. Radio en tv zullen dan de hele dag aandacht besteden aan de gevolgen van orkaan Irma.

Medewerkers van het Rode Kruis delen water uit aan bewoners in Cay Bay op Sint Maarten. Beeld ANP

Het grootste schip van de marine gaat hulp brengen naar Sint-Maarten. Zr. Ms. Karel Doorman wordt naar het door orkaan Irma verwoeste eiland gestuurd, zei minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) woensdag na nieuw crisisberaad met de meest betrokken ministers. Ook honderd genisten van de landmacht vertrekken naar het getroffen gebied voor noodherstel.

Het marineschip, met een groot helikopterdek, ligt nu nog in de Oostzee, maar keert terug naar Den Helder. Daar wordt het dan in twee dagen vol met hulpgoederen geladen en vaart daarna in elf dagen naar de Cariben, aldus Plasterk die het vaartuig een "drijvende stad'' noemt. De marineschepen Pelikaan en Zeeland helpen de Bovenwindse Eilanden al.

De bewindsman bezocht de afgelopen dagen Sint-Maarten, Saba en Sint-Eustatius met koning Willem-Alexander. Plasterk verwacht dat binnen enkele weken overgegaan kan worden van de fase van noodhulp naar de opbouwfase. Hij wilde geen bedrag noemen dat voor de wederopbouw nodig is.

Na de orkaan braken plunderingen uit op Sint-Maarten, dat het zwaarst is getroffen. Honderden militairen moesten daarna met de lokale politie de openbare orde herstellen. De plunderaars komen deze week al voor de rechter heeft Plasterk van de procureur-generaal gehoord. Volgens de minister is met het OM afgesproken dat gearresteerde plunderaars blijven vastzitten. Als er geen plek is komt er extra detentieruimte.

Een groot deel van de huizen op het eiland is beschadigd. "Een behoorlijk deel daarvan is onherstelbaar beschadigd." Het Rode Kruis meldt dat 91 procent van de gebouwen op Sint-Maarten is beschadigd. Door de ramp zijn de verschillen tussen arm en rijk op het eiland volgens de bewindsman "enorm uitvergroot". De beste gebouwen zijn blijven staan, terwijl in arbeidswijken "het een grote ravage'' is.

Plasterk vroeg ook aandacht voor de nationale actiedag vrijdag op televisie en radio. Hij riep mensen op vooral geld te geven, maar geen spullen omdat het transport ervan moeilijk is. Volgens hem is er veel betrokkenheid bij Sint-Maarten en zijn er veel initiatieven.

Tientallen leden van het Urban Search And Rescue (USAR)-team zijn aangekomen op Sint-Maarten en direct aan het werk gegaan. Mensen zoeken en redden na rampen is het bekendste specialisme van het team, maar in dit geval wordt het vooral ingezet voor noodhulp na de verwoestende orkaan Irma.

In het team zitten onder meer brandweermensen, verpleegkundigen, artsen en bouwkundigen. Een verkenningsgroep van het team was al vooruitgegaan om vast te stellen waar de inzet het hardst nodig is. De rest arriveerde woensdag. In totaal zijn 59 leden van het team uitgezonden naar het Caribische eiland.
De eerste prioriteiten zijn om het ziekenhuis en de scholen op het eiland weer volledig te laten functioneren.

Spullen van het team komen donderdag aan op Sint-Maarten, met een vrachtvliegtuig van de Duitse luchtmacht. Om toch al aan het werk te kunnen gebruikt team USAR.NL materieel van de lokale brandweer en enkele spullen die een lokale bouwmarkt nog had liggen.

Treinreizigers die vrijdag aanwezig zijn bij de tv-actie voor Sint-Maarten in het actiecentrum in het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum worden door de NS beloond met een gratis terugreis. Het instituut ligt op een steenworp afstand van het station Hilversum Mediapark.

Als het regent staan er NS-fietstaxi's en een speciale parapludienst klaar om reizigers droog naar het actiecentrum te brengen.

Het Rode Kruis roept kinderen op om Sint-Maarten al eerder te vieren en vrijdag met hun zelfgemaakte lampion naar het actiecentrum in het Mediapark te komen. Via de site van het Rode Kruis kunnen alle kinderen een lampionwikkel downloaden, waarmee ze een melkpak als actielampion kunnen beplakken.

NPO besteedt vrijdag de hele dag aandacht aan de actie.

De voorzitter van het Europees Parlement vindt dat ook het Nederlandse deel van Sint-Maarten financiële steun van de Europese Unie moet krijgen bij de wederopbouw na de schade die orkaan Irma aanrichtte. Antonio Tajani gaat er bij Europees Commissievoorzitter Juncker op aandringen dat er een oplossing komt.

Doordat het Nederlandse deel van Sint-Maarten een andere staatkundige status heeft dan het Franse, kan het officieel geen aanspraak maken op het Solidariteitsfonds van de EU. "Ik vind dat we deze burgers, die mogen stemmen bij de Europese verkiezingen en dezelfde verwoesting hebben ondergaan als hun Franse buren, moeten helpen," aldus Tajani.

Flexibel en pragmatisch
Volgens minister Koenders van Buitenlandse Zaken heeft de Europese Commissie toegezegd flexibel en pragmatisch om te gaan met de regels. EU-parlementariërs van PvdA, CDA en VVD hebben de commissie ook opgeroepen flexibiliteit te tonen.

Het EU-parlement debatteert woensdagavond in Straatsburg over de kwestie.

D66 en de ChristenUnie nemen dan ook het woord. Juan Yrausquin, gevolmachtigd minister van Aruba is daarbij "uit solidariteit" aanwezig om het verzoek te ondersteunen.

Aruba heeft net als Curaçao dezelfde status als Sint-Maarten, maar de kans dat Aruba zoiets meemaakt als Sint-Maarten is volgens Yrausquin kleiner. "We zijn allemaal Europese burgers en Nederlanders. Dat is niet voor iedereen duidelijk. Wat op Sint-Maarten is gebeurd is verschrikkelijk. Ze kunnen alle hulp gebruiken. Het zou raar zijn als het fonds niet gebruikt kan worden."

Koning Willem-Alexander en minister Ronald Plasterk hebben hun bezoek aan Sint-Maarten, Saba en Sint-Eustatius afgerond. Ze bezochten dinsdag de kleine eilanden Saba en Sint-Eustatius, waar de orkaan Irma ook huishield maar de schade niet zo ernstig was als op Sint-Maarten.

Na een overnachting in een beschadigd hotel zonder stromend water op Sint Maarten, begon de dag met een rondvlucht over het zwaar gehavend eiland. Koning Willem-Alexander toonde zich opnieuw onder de indruk van de verwoestingen, die hij een dag daarvoor al van dichtbij had gezien. Vanuit de helikopter was te zien dat voor de poort van het vliegveld een groep mensen stond te wachten op een mogelijkheid om van het eiland af te komen.

Op Saba en Sint-Eustatius sprak de koning met bewoners. In een korte toespraak op het laatste eiland riep hij hen op vertrouwen te houden. Nederland zal hen niet in de steek laten, zei Willem-Alexander.

Met een vliegtuig van de kustwacht vloog het gezelschap terug naar Curaçao. Vier volwassenen en een kind die eerder van Sint-Maarten waren geëvacueerd, vlogen in het kleine toestel mee.

Koning Willem-Alexander praat met bewoners tijdens een bezoek aan Saba Beeld anp

Ruim driehonderd Nederlanders hebben hun vakantie op Cuba vervroegd afgebroken. Reisorganisatie TUI heeft een vliegtuig vanaf Curaçao naar de luchthaven van Varadero gestuurd om ze op te halen. Het is de bedoeling dat ze woensdagochtend terug in Nederland zijn.

Orkaan Irma heeft afgelopen weekeinde grote schade aangericht op Cuba. Volgens TUI zijn hotels waar vakantiegangers verblijven ongeschonden gebleven. ,,Maar de situatie is niet best. Er is nog lang niet altijd elektriciteit en eten en drinken beginnen op te raken'', vertelt een woordvoerster van de reisorganisatie. Volgens haar was lange tijd onduidelijk hoe de situatie was. "We wilden dat met eigen mensen vaststellen.''

De mensen die eerder naar huis worden gebracht, verbleven vooral op het toeristische schiereiland Varadero aan de noordkust van het eiland.

Op de luchthaven zal het hectisch zijn, zegt de woordvoerster. Ook de Engelse en Duitse tak van TUI hebben extra vliegtuigen gestuurd om vakantiegangers terug te halen.

Irma heeft ook op Cuba veel schade aangericht Beeld epa

Er zijn inmiddels zo'n 750 mensen van Sint-Maarten geëvacueerd. Dat heeft generaal-majoor Richard Oppelaar van het ministerie van Defensie dinsdag gezegd. Het eiland werd vorige week getroffen door orkaan Irma. De evacuaties gaan nog steeds door.

De veiligheidssituatie op het eiland is "kwetsbaar maar lijkt langzaam aan het verbeteren", zei hij. Militairen zorgen onder meer voor de veiligheid en openbare orde op het eiland. Het aantal militairen op Sint-Maarten zal dinsdag oplopen naar ongeveer zeshonderd, aldus Oppelaar.

Het bestuur van Sint-Maarten gaat steeds beter functioneren, verklaarde Hans Leijtens, die namens het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties belast is met de wederopbouw van de drie getroffen Bovenwindse eilanden. De eerste teams zijn gearriveerd om de schade te inventariseren en uit te zoeken wat nodig is.

Hoe lang de Nederlandse militairen op Sint-Maarten blijven, kon Oppelaar niet zeggen. Experts zijn nu bezig een goed beeld te krijgen van wat er de komende tijd precies nodig is.

Het bestuur van Sint-Maarten gaat steeds beter functioneren, verklaarde Hans Leijtens, die namens het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties belast is met de wederopbouw van de drie getroffen Bovenwindse eilanden. De eerste teams zijn gearriveerd om de schade te inventariseren en uit te zoeken wat nodig is.

Tot dusver zijn er negen vluchten naar het gebied uitgevoerd en is er zo'n 200.000 kilo aan goederen vervoerd, aldus Leijtens. De toestellen vliegen in eerste instantie op Curaçao. Twee Hercules-toestellen vliegen op en neer naar Sint-Maarten om de spullen daar te bezorgen.

Inwoners verdelen drinkwater op Sint-Maarten Beeld anp

Sint-Maarten komt niet in aanmerking voor steun uit het Solidariteitsfonds van de EU, dat hulp biedt na grote natuurrampen. Wel komt het Nederlandse deel van het eiland in aanmerking voor steun uit een fonds voor ontwikkelings- en humanitaire hulp.

Dat blijkt uit een uitleg van de regels door de Europese Commissie. Saint-Martin, het Franse deel van het eiland dat ook zwaar is getroffen door orkaan Irma, kan wel steun krijgen uit het Solidariteitsfonds, omdat het als overzeese regio van Frankrijk deel uitmaakt van de EU. Sint-Maarten is een apart land dat met de EU is "geassocieerd'' en valt daarom niet onder EU-wetgeving, ondanks dat het deel is van het Koninkrijk der Nederlanden.

Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken rekent erop dat Europa solidair is met het hele eiland, "onafhankelijk van wat precies de status van het gebied is''. "Dus daar zijn we nu over met de Europeanen in overleg.'' De Europese Commissie heeft volgens hem positief gereageerd.

Uit het Solidariteitsfonds hebben sinds 2002 24 Europese landen in totaal meer dan 5 miljard euro aan wederopbouwgelden ontvangen voor 76 rampen.

De bedragen voor ontwikkelingshulp zijn bescheidener. Recentelijk werd 7 miljoen euro toegekend aan Sint-Maarten voor al lopende projecten voor afvalwater en biodiversiteit in zee. De Europese Commissie is bereid te onderzoeken hoe dat geld kan worden gebruikt bij de wederopbouw, liet een woordvoerder weten.

De bevolking van Sint-Maarten zal nog weken afhankelijk zijn van noodhulp, verwacht minister Lilianne Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking).

De omvang van de verwoestingen door de orkaan Irma is verschrikkelijk, benadrukte ze dinsdag. De komende weken wordt ook bekeken hoe het herstel financieel kan worden geregeld.

"Het moet gewoon betaald worden'', zei Ploumen voor een extra vergadering van het kabinet met vertegenwoordigers van Aruba, Curaçao en Sint-Maarten (Rijksministerraad) over de gevolgen van de orkaan.Vooral Sint-Maarten is zwaar getroffen.

Hier is zo'n 70 procent van de huizen beschadigd. Ook bijvoorbeeld de water- en stroomvoorziening werken maar deels.

Koning Willem-Alexander is diep onder de indruk van de schade die orkaan Irma heeft veroorzaakt op het eiland Sint-Maarten.

"Dit tart al het voorstellingsvermogen. Dit heb ik nog nooit gezien, overal waar je kijkt zie je vernieling en ontreddering. Het gaat alle verbeelding te boven."

De koning brengt een bezoek aan Sint-Maarten om de situatie ter plekke te bekijken. Samen met minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) bracht de koning een bezoek aan de luchthaven en maakte een rondrit over het eiland.

"Dit heb ik nog nooit gezien. Ik heb behoorlijk wat natuurgeweld en oorlogsgeweld gezien. Tegelijkertijd zie je ook mensen die schouder aan schouder het eiland weer opbouwen. Maar ja, waar begin je op zo’n moment? Het was heel nuttig om zelf te zien hoe de storm heeft huisgehouden."

De koning gaf ook een radio-interview. "Toen ik de eerste beelden van Irma zag waren die beelden te veel om te beseffen. Sint-Maarten zit altijd in mijn hart. Ik ben ervan overtuigd dat Sint-Maarten er weer boven op komt. We kunnen geen wonderen verrichten. We staan in goede en slechte tijden als Nederland klaar voor Sint-Maarten."

Willem-Alexander bracht na orkaan Luis in 1995 ook een bezoek aan Sint-Maarten.

Koning Willem-Alexander bezoekt maandag het Prinses Juliana International Airport op Sint-Maarten Beeld anp
Beeld ANP

Plundering, grootschalige stroomuitval en massale evacuaties: het openbare leven in Florida is ook maandag nog ernstig ontwricht door Irma.

De orkaan zwakt naar verwachting in de loop van de dag verder af. Tegen dinsdagmiddag zal er alleen nog sprake zijn van een tropische depressie, zegt het Amerikaanse National Hurricane Center (NHC).

Irma begon als een van de krachtigste orkanen ooit in het gebied van de Atlantische Oceaan. De orkaan bevond zich maandag ongeveer 100 kilometer ten noorden van Tampa met maximale windsnelheden van 120 kilometer per uur.

Hoewel Irma afzwakt, blijft de orkaan gevaarlijk. Zo'n 4,3 miljoen huishoudens in het zuiden van de VS kwamen door de storm zonder elektriciteit te zitten. Ook moesten zo'n 6,5 miljoen mensen op last van de autoriteiten evacueren. Dat is ongeveer een derde van de bevolking van Florida.

Verder zijn duizenden vluchten geschrapt.De autoriteiten kunnen nog niet zeggen hoeveel schade de storm heeft aangericht. Duidelijk is wel dat niet alle schade wordt veroorzaakt door het natuurgeweld. Zo maakte de politie in de county Miami-Dade bekend 29 mensen te hebben opgepakt op verdenking van plunderingen of inbraken.

Het is nog onduidelijk hoeveel levens de storm heeft geëist in de Verenigde Staten. Hulpverleners vonden afgelopen weekend een vermoedelijk stormslachtoffer in een pick-uptruck op de eilandengroep Florida Keys. Hij zou door de harde wind in de plaats Marathon tegen een boom zijn gereden.

Orkaan Irma boven Florida Beeld ANP
Bayshore Boulevard in Tampa, Florida, Beeld ANP
Schade in Miami, Florida Beeld ANP

Een eerste toestel met ruim honderd evacués van het door de orkaan Irma getroffen Sint-Maarten is onderweg naar Nederland.
Een KDC-10 van de koninklijke marine brengt de mensen vanaf Curaçao naar Nederland. De evacués waren daar vanaf Sint-Maarten naar toe gebracht.

Koning Willem-Alexander vertrekt maandag naar Sint-Maarten, Sint-Eustatius en Saba om daar de gevolgen van orkaan Irma met eigen ogen te aanschouwen. Dat zei minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zondagmiddag (lokale tijd) op Curaçao.

Plasterk sprak met de pers nadat hij in het Sint Elisabeth Hospitaal patiënten had gesproken die medische hulp nodig hadden na het overtrekken van Irma en naar Curaçao zijn overgebracht. Plasterk noemde dat bezoek heel indrukwekkend.

Te weinig mankracht
Eerder bezochten de koning en Plasterk de meteorologische dienst in Curaçao en het marinecentrum Parera. Daarbij werden ze begeleid door de gouverneur van Curaçao en de minister-president. In het marinecentrum sprak Plasterk met brigade-generaal Peter-Jan de Vin over de inzet van troepen op Sint-Maarten.

Plasterk: "Ik heb het gevoel dat dat allemaal goed gaat. Maar wat er dan allemaal mogelijk is in de uitvoering ter plekke, dat is vers twee. Er is nog steeds gebrekkige communicatie. Er is feitelijk geen functionerend openbaar bestuur.''

Plasterk reageerde op kritiek dat Nederland te weinig hulp zou leveren. Volgens hem had Nederland al voor de orkaan honderd mensen ter plekke. "Daarna is dat rap opgebouwd. Ik ben onder de indruk van wat de mensen van Defensie en politie gedaan hebben.''

Volgens hem zijn de plunderingen afgenomen. ,,Maar je kunt nog steeds niet spreken van een veilige situatie. Op de hoofdkruispunten staan nu mensen die zichtbaar bewapend zijn. Maar in de buurten is dat niet voldoende doorgedrongen.''

Koning Willem-Alexander met marinecommandant Peter Jan de Vin op de Marinebasis Parera op Curacao. Beeld anp

De veiligheidsituatie op Sint-Maarten lijkt wat te verbeteren, maar is volgens premier Mark Rutte nog altijd fragiel. Meer militairen en hulpverleners zijn onderweg naar het door orkaan Irma getroffen eiland. Ondertussen is het dodental gestegen van twee naar vier nadat twee doden waren aangespoeld, meldde Rutte ook.

Gevangenis
Begin deze week moeten er zo'n 550 militairen zijn. Op het eiland, waar eerder plunderingen waren, zijn aanhoudingen verricht. De gevangenis wordt bewaakt door Nederlandse militairen nadat in de muur een gat was ontstaan. Niemand is ontsnapt.

Het Nederlandse Rode Kruis is onderweg om de bevolking te voorzien van drinkwater en voedsel. Dat heeft voorrang. Daarna volgen hulpgoederen als afdekzeilen, keukensets en jerrycans. Een waterkundige gaat in kaart brengen hoe de drinkwatervoorziening kan worden hersteld.

Een groep van 59 mensen van Urban Search And Rescue (USAR.NL) vertrekt maandag vanaf vliegveld Eindhoven naar Curaçao. De groep vrijwilligers, die in het dagelijks werk ook geregeld hulp biedt, gaat door naar Sint-Maarten om te helpen bij het weer opstarten van de ambulancediensten en de brandweer.

Koning Willem-Alexander
Van het eiland worden ook mensen weggehaald: gewonden, zieken, toeristen, gezinsleden van uitgezonden Nederlanders, en tijdelijke werkers en studenten.

Koning Willem-Alexander en minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zijn op Curaçao en willen Sint-Maarten bezoeken. "Vertrouw op hulp," was de boodschap van de koning aan de bevolking.

Sint-Maarten bleef zaterdag extra schade bespaard toen de volgende orkaan José op voldoende afstand langs het eiland trok .

Koning Willem-Alexander staat de pers te woord op Curaçao na zijn bezoek aan de meteorologische dienst. Beeld ANP

Het dodental als gevolg van de orkaan Irma is opgelopen naar vier. Op Sint-Maarten zijn twee doden aangespoeld. De identiteit van de slachtoffers is nog niet bekend.

Dat zei premier Mark Rutte zondag na overleg van de meest betrokken ministers over de situatie op de Bovenwindse eilanden. Eerder waren er ook al twee dodelijke slachtoffers geteld en elf ernstig gewonden. Er zijn geen vermisten.

De situatie op Sint-Maarten lijkt wat te verbeteren. "De veiligheid lijkt iets verbeterd, maar is nog fragiel", verklaarde Rutte na het crisisberaad. Er is de afgelopen dagen geplunderd op het eiland. Ook waren er overvallen.

Het aantal militairen op het eiland loopt gestaag op. Zondag zijn dat er 392. Daarna komen er maandag nog eens 44 bij. Verder vertrekken dan ook nog 120 militairen uit Nederland zodat er uiteindelijk zo'n 550 militairen op Sint-Maarten zijn.

De vliegtuigen die militairen en hulpgoederen naar Sint-Maarten brengen, nemen zondag ook alle Nederlandse toeristen (35 in totaal) en uitgezonden Nederlands personeel mee terug naar Curaçao.

Noodhulpverlening
De noodhulpverlening is weer volledig op gang. Die lag stil omdat orkaan José de afgelopen nacht langs het eiland trok. Prioriteit voor de komende dagen is ervoor te zorgen dat iedereen onderdak krijgt en het ziekenhuis wordt hersteld, aldus Rutte.
Voor het herstel op de lange termijn gaan teams van het ministerie van Binnenlandse Zaken naar de drie eilanden om te zien wat nodig is.

Daarna wordt een plan opgesteld. Het project zal onder leiding staan van Hans Leijtens. Dat is de voormalige baas van de marechaussee. Hij vertrok begin dit jaar als topman van de Belastingdienst.

Verder willen de Fransen de haven en luchthaven van Sint-Maarten gaan gebruiken om hulpgoederen naar het Franse deel van het eiland te brengen. "We helpen elkaar waar het kan," zei Rutte. Hij heeft zaterdag nog telefonisch overlegd met de Franse president Emmanuel Macron.

Volgens Rutte lijkt de situatie op Saba en Sint-Eustatius zich enigszins te normaliseren. Wel blijft de voedsel- en drinkwatervoorziening hier een probleem.
De afgelopen vier dagen kwamen Rutte en een aantal ministers steeds bijeen in het Nationaal Crisis Centrum om de situatie op de eilanden te bespreken. Het volgende beraad staat nu gepland voor woensdag.

Nederlanders hebben tot nu toe 1,5 miljoen euro gedoneerd op gironummer 5125, dat is geopend voor noodhulp aan Sint-Maarten en de andere eilanden die zijn getroffen door de orkaan Irma.

Dat is bijna een verdubbeling van het tot vrijdag opgehaalde bedrag. Vrijdag was er rond het middaguur 850.000 euro binnen op het gironummer. Het Rode Kruis zegt ontroerd te zijn door de enorme betrokkenheid van Nederlanders bij de slachtoffers van de orkaan op de Caraïben.

Op de website van het Rode Kruis worden ook steeds meer acties aangemeld, zoals een vervroegde sint-maarten lampionnenloop om in plaats van snoep geld in te zamelen voor het goede doel. Het Rode Kruis wil vooral voedsel, tenten en dekzeilen naar het rampgebied brengen. De organisatie roept op geen spullen te geven maar geld, zodat ze zelf spullen kan kopen.

De windkracht van de tropische storm Irma neemt toe. Het American Hurricane Center in Miami deelde haar zondagochtend (Nederlandse tijd) in op kracht vier.

Nadat de storm Cuba achter zich liet, nam de windkracht af en was de storm van categorie twee. De windsnelheden lopen nu op tot boven de 200 kilometer per uur. Die zullen nog toenemen wanneer Irma over enkele uren daadwerkelijk het vasteland van Florida bereikt. Daarmee is ze 'extreem gevaarlijk' geworden.

De autoriteiten hebben om die reden een ware volksverhuizing in gang gezet: meer dan 6,5 miljoen mensen zijn opgeroepen hun huis te verlaten en veiliger oorden op te zoeken. In het subtropische Florida wonen ongeveer 21 miljoen mensen, onder wie veel gepensioneerden.

Beelden van de ravage in de Cubaanse hoofdstad Havana:

Beeld ANP
Beeld ANP
Beeld ANP
Beeld ANP

Orkaan Irma is 145 kilometer verwijderd van Key West in Florida, maar de Amerikaanse staat merkt al wel de gevolgen van de wervelstorm die volgens voorspellingen in kracht zal toenemen.

Gouverneur Rick Scott meldt dat tienduizenden mensen zonder stroom zitten in Florida, waar de wind in het zuiden ondertussen toeneemt. Op beelden van CNN is te zien hoe hijskranen in Miami door de wind ronddraaien.

Laatste kans
Zo'n 70.000 mensen zijn ondergedoken in honderden schuilplaatsen die de staat heeft opengesteld. Ruim zes miljoen inwoners zijn opgedragen om elders onderdak te vinden. Scott riep zaterdagavond achtergebleven inwoners op om alsnog te vertrekken. "Dit is uw laatste kans om de juiste beslissing te nemen.''

In Key West op de Florida Keys, een langgerekt lint van ongeveer 1700 eilandjes, ten zuiden van het vasteland zijn de windsnelheden opgelopen tot orkaankracht. Daar zal Irma zondagmiddag (Nederlandse tijd) aankomen.

Opkomend water
Het National Hurricane Center waarschuwt de eilanden voor het opkomende water. Ook voor groot deel van de kust van Florida geldt die waarschuwing. Het water kan tot 4,5 meter stijgen.

Irma is afgezwakt tot een orkaan van de derde categorie, maar zal vermoedelijk boven de warmere wateren ten zuiden van Florida weer tot het op een na hoogste niveau stijgen.

Orkaan José is Sint-Maarten gepasseerd en het is afwachten hoeveel schade de storm op het eiland heeft aangericht, nadat orkaan Irma het eiland grotendeels al had verwoest.

"Sint-Maarten is een totale chaos. Er is heel veel schade aan gebouwen en huizen. Hier is heel veel hulp nodig. Defensie levert noodhulp, maar daarna moet nog heel veel gebeuren'', zegt commandant André van der Kamp van Zr. Ms. Zeeland.

Storm afwachten
Samen met Zr. Ms. Pelikaan heeft de Zeeland hulpgoederen gebracht vanuit Curaçao. Met de komst van orkaan José zaterdag is de Pelikaan weer teruggegaan naar Curaçao. De Zeeland is uit veiligheidsoverwegingen enkele tientallen kilometers uit de kust gegaan om de tropische storm af te wachten. Daarbij zijn bewapende mariniers en medisch personeel op de wal achtergelaten.

Om de noodhulp op Sint-Maarten weer te hervatten, probeert de commandant opnieuw contact te maken met het eiland. "Hoop dat nieuwe schade meevalt,'' laat hij weten nadat José is gepasseerd. Volgens Van der Kamp hebben zijn mariniers meegeholpen de orde op het eiland te herstellen en zullen ze dat voorlopig blijven doen.

De plunderingen die vrijdag en zaterdag nog bezig waren, noemde Van der Kamp incidenten. "Zoals ik het zie, is het eiland grotendeels onder controle.''

Koning Willem-Alexander komt zondag aan op Curaçao, vergezeld van minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Ze brengen daar onder meer een bezoek aan een ziekenhuis waar slachtoffers van orkaan Irma zijn binnengebracht.

De twee worden op Curaçao geïnformeerd over de hulpverlening die vanaf het eiland wordt verleend. Daar wordt ook bekeken of en wanneer een bezoek mogelijk is aan Sint Maarten, Saba en Sint Eustatius.

Natuurgeweld
De koning had al aangegeven dat hij tijdens zijn bezoek niemand in de weg wil lopen. De gouverneur van Curaçao, Lucille George-Wout, zal de koning en minister Plasterk ontvangen. Tevens ontmoeten ze op marinebasis Parera onder andere minister-president Eugene Rhuggenaath.

Woensdag al had het koningspaar op Facebook laten weten mee te leven met iedereen die getroffen is door het natuurgeweld van de orkaan.

Het lijkt erop dat het door orkaan Irma geteisterde Sint-Maarten zaterdagavond de dans ontspringt. Orkaan José laat het eiland links liggen en verwijdert zich in noord-noordwestelijke richting. Dat twittert meteoroloog Reinier van den Berg. "Weinig impact. Geen genadeklap," aldus Van den Berg.

Voor Sint-Maarten geldt geen orkaanwaarschuwing meer, alleen een waarschuwing voor een tropische storm. Voor Saba en Sint-Eustatius geldt helemaal geen waarschwuing meer, zo blijkt uit een update van het Amerikaanse National Hurricane Center.

Premier Mark Rutte heeft plunderaars op Sint-Maarten gewaarschuwd dat de politie en defensiepersoneel hard mag optreden. "Dat moeten plunderaars zich realiseren," zei hij zaterdag na nieuw crisisberaad.

Op het eiland wordt nog steeds geplunderd en de sfeer is er 'grimmig', aldus Rutte. "Dat bevalt ons niet." Daarom worden extra agenten en militairen naar het eiland gestuurd. Maandag moeten dat er in totaal 430 zijn. Mogelijk worden daarna nog eens 150 gestuurd.

De toestand blijft 'heel zorgelijk' op Sint-Maarten dat het hardst is getroffen door orkaan Irma. Vele mensen blijven verstoken van eerste levensbehoeften, aldus de premier. "Dat roept gevoelens van onrust en bezorgdheid op."

Dakloos
Orkaan José passeert de komende uren Sint-Maarten. Dat gebeurt naar verwachting met stormkracht 8 met veel regen. Volgens Rutte zijn er voldoende plaatsen voor de bevolking om te schuilen.

Volgens minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) is een deel van de communicatie op Sint-Maarten weer hersteld. Ongeveer 70 procent van de huizen is hier zwaar beschadigd of ingestort. Maar een deel van de elektriciteit werkt weer en hoofdwegen zijn weer begaanbaar.

Dit weekend worden de Nederlandse toeristen, gezinsleden van Nederlandse hulpverleners en militairen en ander overheidspersoneel dat dakloos is geworden, zoveel mogelijk geëvacueerd van Sint-Maarten. Er zijn hier nog 'tientallen' Nederlandse toeristen.

Nierpatiënten
De medische evacuatie is inmiddels afgerond. "Dat is prioriteit nummer één de afgelopen 24 uur geweest," verklaarde de premier. Er is onder meer een groep van 65 nierpatiënten van het eiland weggehaald.

Op Saba zijn de wegen weer vrij en werkt de luchthaven. Wel zijn mensen hier verplaatst uit vrees voor aardverschuivingen, aldus Plasterk. Op Sint-Eustatius heeft 70 procent van de mensen weer stroom. Knelpunten op beide eilanden blijven water, voedsel, medicijnen en veiligheid.

Rutte en enkele ministers kwamen zaterdag aan het eind van de middag weer samen in het Nationaal Crisis Centrum om de situatie op de Bovenwindse eilanden te bespreken. Zondagmiddag is hier opnieuw een overleg. Dinsdag is er dan een extra Rijksministerraad.

Premier Mark Rutte en minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken tijdens een persconferentie. Beeld anp

Het gaat op Sint-Maarten opnieuw behoorlijk waaien en regenen doordat orkaan José langstrekt. Maar de impact is een stuk kleiner dan woensdag toen voorganger Irma dwars over het eiland trok.

Het KNMI verwacht op Sint-Maarten windkracht 7 tot 8. "Er komt geen orkaan, maar ze krijgen een stuk wind mee en het gaat regenen," laat een woordvoerder weten.

Het weerinstituut denkt dat op het eiland rond 18.00 à 19.00 uur Nederlandse tijd het meest is te merken van de wind van José. Het oog van de orkaan passeert op zo'n 170 kilometer ten noorden van de Bovenwindse Eilanden.

Op Sint-Maarten is officieel sinds enkele uren de noodtoestand van kracht.

Dat heeft premier William Marlin op de lokale radio gezegd. De politie krijgt daardoor meer bevoegdheden om op te treden. Er zijn plunderingen op het eiland.

Marlin riep bewoners op thuis te blijven en niet de straat op te gaan. Nederlandse militairen en marechaussees en milities van Aruba en Curaçao helpen mee de orde te herstellen op het eiland. Dat heeft de hoogste prioriteit, aldus de Koninklijke Marine via sociale media.

Beeld anp

Een C-130 Hercules van de luchtmacht is onderweg naar Sint-Maarten. Het toestel is opgestegen uit Curaçao en zal rond zonsopkomst landen in Philipsburg. Aan boord zijn hulpgoederen en enkele tientallen mariniers. Tegelijk is ook een kustwachtvliegtuig met mariniers op weg naar Sint-Maarten. De mariniers moeten hulp verlenen en de orde handhaven.

De militairen en hulpgoederen waren naar Curaçao gebracht met een ander transporttoestel van de luchtmacht, een KDC-10. Die is inmiddels terug in Nederland en vliegt zaterdag halverwege de middag voor de tweede keer naar Curaçao met water, voedsel, geneeskundig materiaal en spullen voor de genie.

Een tweede Hercules is ook nog op weg vanaf Eindhoven om spullen van Curaçao naar Sint-Maarten te vliegen. De KDC-10 is groter, maar kan niet landen op het beschadigde vliegveld van Sint-Maarten.

Het leger heeft ook twee marineschepen ingezet, de Zr. Ms. Pelikaan en de Zr. Ms. Zeeland. De Pelikaan is op weg terug naar Curaçao om nieuwe hulpgoederen op te halen. De Zeeland is nog in Sint-Maarten, maar zal zaterdag voor de veiligheid even de zee op gaan, wanneer de volgende orkaan overtrekt, José.

Een toestel met hulpgoederen is op weg naar Curaçao. Het KLM-toestel vertrok zaterdagochtend van Schiphol en is door het Rode Kruis gevuld met 60 ton aan dekzeilen, jerrycans, generatoren en ander materieel.

De goederen zijn betaald met geld dat is binnengekomen op giro 5125 van het Rode Kruis, aldus een woordvoerder. De verwachting is dat het toestel zaterdagavond op Curacao aankomt. De goederen worden dan met behulp van defensie overgebracht naar Sint-Maarten.

Volgens de woordvoerder zijn er 5800 dekzeilen, 9000 jerrycans, 2000 keukensets, vier generatoren en acht zonnepanelen aan boord.

Een Hercules C-130 van de Nederlandse Luchtmacht is aangekomen in Curacao met hulpgoederen uit Nederland voor Sint Maarten. Beeld anp

Het ziet er naar uit dat de orkaan José, die richting Sint-Maarten raast, een iets noordelijker koers zal volgen dan waar tot nu toe vanuit werd gegaan. Mogelijk is de afstand tot het eiland wat groter dan gedacht en zal de impact daardoor wat kleiner zijn, meldt het KNMI. José is nu van de vierde categorie, maar ontwikkelt zich mogelijk tot categorie vijf, aldus een woordvoerder op Radio 1.

Vermoedelijk trekt José in de nacht van zaterdag op zondag (plaatselijke tijd) dus niet over, maar rakelings langs het eiland. Op de Bovenwindse Eilanden zal de nieuwe orkaan veel regen en veel wind opleveren maar op basis van de huidige informatie minder dan Irma, aldus het weerinstituut.

Enkele mensen die in hotels en woningen op Sint-Maarten aan het plunderen waren, zijn opgepakt. Maar volgens de bevolking is er grote behoefte aan meer agenten en militairen. "Onze inzet valt onder het gezag van de lokale autoriteiten'' aldus de luitenant-ter-zee Egbert Stoel op NPO Radio 1. "Het kan best zijn dat mensen ons nog niet hebben gezien, maar dat betekent niet dat we niet ergens anders op het eiland aan het werk zijn. Maar ik kan me voorstellen dat het voelt als een druppel op een gloeiende plaat.''

Hulpgoederen Sint Maarten arriveren op Curacao Beeld anp

Zo'n zeventig gewonden en patiënten uit het ziekenhuis van Sint-Maarten zijn overgebracht naar eilanden in de buurt, met name naar Aruba. Vanaf Curaçao en Aruba zijn honderd politiemensen aangekomen die een eind moeten maken aan de plunderingen.

Luitenant-ter-zee Egbert Stoel kan zich de frustratie en angst bij de bevolking goed voorstellen. "De situatie is onrustig, blijf hoop houden, we zijn druk bezig om meer mankracht en middelen het getroffen gebied in te krijgen'', aldus Stoel zaterdag op Radio 1.

Sint-Maarten zet zich intussen schrap voor nieuw noodweer. Na de verwoestende orkaan Irma nadert José. Veel gebouwen op Sint-Maarten zijn al beschadigd of verwoest. De bewoners proberen zich zo goed en zo kwaad als het gaat voor te bereiden op de nieuwe orkaan. Ze halen bijvoorbeeld houten planken uit het puin om ramen weer dicht te hameren.

José, nu een orkaan van de vierde categorie, trekt in de nacht van zaterdag op zondag (plaatselijke tijd) vermoedelijk niet over, maar rakelings langs het eiland. Doordat veel communicatiemiddelen zijn uitgevallen, weet vermoedelijk niet iedereen dat er nog een orkaan in aantocht is.

De plunderingen op Sint-Maarten baren inwoners van het eiland zorgen. Maar politie en leger krijgen er snel meer mankracht bij om de orde te handhaven, vertelde marinecommandant Peter Jan de Vin bij Nieuwsuur. Inmiddels zijn twintig agenten van Curaçao en twintig agenten van Aruba ingevlogen, aldus De Vin. Daar komen snel nog vijftig politiemensen bij van een samenwerkingsverband van de politie dat op de Antillen actief is.

"Morgen vlieg ik nog eens honderd mariniers naar binnen. Dus dat is binnenkort toch een aanzienlijke hoeveelheid extra mankracht die we kunnen inzetten bij het handhaven van de openbare orde'', zei Vin, de Commandant der Zeemacht in het Caribisch gebied.

Volgens de commandant is de openbare orde "steeds meer onder controle aan het raken''. Maar nog altijd zijn er berichten over plunderingen. Een hotelmanager maakte in Nieuwsuur duidelijk dat hij zich bijzonder onveilig voelde. Hij zei nog geen militair te hebben gezien en schetste het beeld dat overvallers vrij spel hebben. "Ik heb maar één ding nodig en dat is iemand met een geweer voor de deur'', zei hij.

De lokale krant The Daily Herald meldt dat diverse hotels al ten prooi zijn gevallen aan plunderaars. Politieagenten en mariniers grepen in bij het hotel in de plaats Pelican en arresteerden vijf mannen, schrijft de krant. De politie heeft de bevolking verzocht binnen te blijven. Officieel is een uitgaansverbod van kracht.

De Vin erkent dat het vooral 's nachts "grimmig is geweest''. Hij benadrukte verder dat het handhaven van de orde niet de verantwoordelijkheid is van de mariniers, maar van de lokale autoriteiten op Sint-Maarten. "Wij ondersteunen daarin.'' Sint-Maarten is een zelfstandig land binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Volgens de commandant verloopt de samenwerking met de lokale politie 'uitstekend'.

Nederlandse militairen aan het werk op Sint-Maarten Beeld anp

Op Sint-Maarten zijn twee doden gevallen toen het eiland werd getroffen door orkaan Irma.

Ook zijn er 23 gewonden, van wie elf ernstig, maakte minister Ronald Plasterk bekend tijdens een persconferentie.

Eén van de dodelijke slachtoffers is volgens Plasterk tijdens de orkaan een natuurlijke dood gestorven. Donderdag was nog sprake van één dode en enkele gewonden.

Volgens Plasterk zijn er 65 dialysepatiënten op Sint-Maarten. De vijftien meest acute gaan vrijdagavond met een vliegtuig van kustwacht naar Aruba. Zij worden daar gedialyseerd. De andere vijftig gaan zaterdag met een Hercules van de luchtmacht. Het is de bedoeling dat dit vliegtuig het eerste grote toestel is dat op het eiland landt sinds de orkaan.

Plasterk zegt dat het de bedoeling is om met koning Willem-Alexander zondag het commandocentrum op Curaçao te bezoeken. Als het verantwoord is, dan gaat de koning ook naar de Bovenwindse eilanden om daar de situatie zelf in ogenschouw te nemen.

Behalve een gebrek aan eerste levensbehoeften als water en voedsel, is de openbare orde nog steeds een punt van zorg. Volgens minister-president William Marlin is die aan het verbeteren, maar Plasterk wijst erop dat die toch nog steeds 'alle aandacht' nodig heeft. Nederlandse militairen zijn daarom zichtbaar aanwezig op belangrijke punten.

De veiligheid op Sint-Maarten is onder controle.

Op sommige locaties is het "grimmig'', maar er hebben geen noemenswaardige incidenten plaatsgevonden, liet de commandant van het Korps Mariniers weten.

Nederlandse militairen voeren op het door orkaan Irma zwaar getroffen eiland patrouilles uit, zei generaal-majoor Richard Oppelaar. Op vitale delen zijn controleposten ingericht.

Gevraagd naar plunderingen zei de generaal dat de sfeer inderdaad gespannen is. "De supermarkten zijn leeg, dus mensen zijn op zoek.''

Nederlanders hebben tot nu toe 850.000 euro gedoneerd op gironummer 5125 voor noodhulp aan Sint Maarten.

Het Rode Kruis zegt veel te worden benaderd door mensen die acties willen houden om geld in te zamelen. De organisatie roept op om geen spullen te geven maar geld, zodat ze zelf spullen kan kopen.

Koning Willem-Alexander vertrekt zondag naar Curaçao, vergezeld door minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken en Koningsrijksrelaties.

De twee worden daar geïnformeerd over de hulpverlening die vanaf het eiland wordt verleend na orkaan Irma. Daar wordt ook bekeken of en wanneer een bezoek mogelijk is aan Sint-Maarten, Saba en Sint-Eustatius.

De koning wil daar niemand in de weg lopen, zei hij vrijdag tijdens een werkbezoek in de Amsterdamse Jordaan. "Hulpverlening, noodhulp is nu het allerbelangrijkste en als ik iemand in de weg loop, dan is mijn bezoek niet relevant", aldus de koning.

"Ik wil zien hoe de algemene hulpverlening vanuit Curaçao opgezet is en gerund wordt'', zei Willem-Alexander.

Op Sint-Maarten vinden nog steeds plunderingen plaats.

"Soms in rustige en soms in onrustige sferen", zegt een woordvoerder van de marine. Mariniers en militairen van de marechaussee ondersteunen momenteel de lokale autoriteiten bij het bewaren van de openbare orde en veiligheid. "Zo kunnen de hulpgoederen effectief verdeeld worden zodra deze vanaf Curaçao arriveren."

Defensie bekijkt ook op welke wijze medische evacuatie kan plaatsvinden.
Het vliegveld van Sint-Maarten is door marinepersoneel opgeruimd. Daarmee is de weg vrij gemaakt voor een vliegtuig van de luchtmacht met nog eens 110 extra mariniers, acht specialisten van de landmacht en genoeg voedsel en drinken voor 40.000 mensen voor de komende vijf dagen.

De minister-president van Sint-Maarten, William Marlin, heeft de bevolking van zijn door orkaan Irma getroffen eiland toegesproken via de radio.
Hij veroordeelde de plunderingen en riep op tot kalmte.

Deze Amsterdammers hebben allemaal een band met Sint Maarten. 'Ik blijf gewoon hopen.'

Het Amerikaanse National Hurricane Center heeft vrijdag de orkaan Irma in de categorie 4 geplaatst.
Irma blijft naar verwachting nog zeker drie dagen zeer krachtig. Ze beweegt ten noorden van Cuba met een snelheid van circa 25 kilometer per uur en windstoten van bijna 250 kilometer per uur in noordwestelijke richting. Irma gaat in het weekend in het zuiden of zuidoosten van de staat Florida aan land.

Sint-Maarten zal zaterdag worden getroffen door de volgende orkaan, José.
De meeste wind wordt verwacht aan het einde van de nacht. In Nederland is het dan middag.

Volgens Weerplaza is er een klein lichtpuntje voor Sint-Maarten. Het oog van de orkaan komt niet in de buurt. Aan de rand van het centrum zijn de winden het hardst, soms windkracht 12.

Sint-Maarten staat windkracht 8 te wachten, maar het gebied is zo zwaar getroffen door orkaan Irma dat zulke winden al een probleem zijn. Volgens de Amerikaanse orkaandienst NHC is José nu een orkaan van de derde categorie, met windsnelheden tot 200 kilometer per uur, met uitschieters daarboven. Waarschijnlijk zal de orkaan in het komende etmaal nog verder aanzwellen.

Als José zaterdagochtend over Sint-Maarten trekt, zullen de inwoners angstaanjagende uren beleven, zegt weerman Michiel Severin op Weerplaza.nl. "In het donker begint de wind dus weer aan te zwellen, hoor je weer het gebulder van de wind en het beuken van de golven, terwijl de regen ook nog herrie toevoegt.'' Vanaf zondag keert de rust terug en kan de wederopbouw beginnen.

Nederlandse militairen zijn aangekomen op Sint-Maarten om het door orkaan Irma getroffen eiland te helpen. Beeld anp

Niet alleen de ravage op Sint-Maarten is enorm, dat geldt ook voor de ontreddering bij de bevolking.

Dat heeft premier Mark Rutte gezegd na overleg in het Nationaal Crisiscentrum met de bij de hulpverlening betrokken ministers. Rutte bezwoer dat alle mogelijke steun wordt gegeven. "Wij laten Sint-Maarten niet in de steek.''

Gevraagd naar plunderingen op het eiland zei Rutte dat de situatie ernstig is. Het bestuur heeft grote moeite om de taken uit te voeren. De communicatie is nog steeds niet hersteld. Rutte kon nog niet meer zeggen over slachtoffers.

Het beeld is nog steeds niet compleet. Rutte wilde niet zeggen op welke delen van het eiland er nog helemaal geen militairen of vertegenwoordigers van het bestuur zijn geweest. Donderdag werd bekend dat er zeker één dodelijk slachtoffer is gevallen. Ook zijn er enkele gewonden.

Op deze beelden van ruim een dag nadat Irma over het caribisch gebied raasde, is grote schade op (vooral het Franse deel van) Sint Maarten zichtbaar:

Beeld ANP
Beeld ANP
Beeld ANP
Beeld ANP

KLM stelt kosteloos een vrachtvliegtuig ter beschikking om hulpgoederen van het Rode Kruis naar Curaçao te brengen.
Het toestel vertrekt zaterdagochtend met 60 ton ("drie vrachtwagens vol") aan spullen aan boord, meldt woordvoerder Merlijn Stoffels van het Rode Kruis.

Het gaat om dekzeilen, generatoren, jerrycans en zonnepanelen. Is er plaats over in het vliegtuig, dan wordt ook nog drinkwater meegenomen.

"De spullen zijn betaald met geld dat is binnengekomen op giro 5125. De gulle gevers kunnen zo zien wat er met hun bijdrage gebeurt," aldus Stoffels. Hij verwacht later op vrijdag te kunnen zeggen hoeveel er intussen is gestort op het speciale gironummer voor hulp aan Sint-Maarten.

Donderdag kon de Nederlandse marine al per schip hulpgoederen van het Rode Kruis afleveren op het eiland, dat grote schade opliep door de orkaan Irma.

Ministers die betrokken zijn bij de hulpverlening op de door de orkaan Irma getroffen eilanden komen vrijdag opnieuw bijeen in het Nationaal Crisis Centrum (NCC). Dat heeft het ministerie van Veiligheid en Justitie laten weten.

De ministers bespreken onder voorzitterschap van premier Mark Rutte de situatie op onder andere Sint-Maarten en eventuele maatregelen. De bijeenkomst begint om 09.30 uur.

Ook donderdag was er een bijeenkomst in het crisiscentrum in Den Haag. Rutte sprak na afloop van een "een orkaan van epische omvang''.

Het NCC is gevestigd in het gebouw van het Ministerie van Veiligheid en Justitie in Den Haag. Het is bij rampen en andere crises het knooppunt van informatie en afstemming voor ministers en topambtenaren. Het centrum coördineerde eerder de aanpak van onder meer de ramp met vlucht MH17 en de Mexicaanse griep.

Het marineschip Zr. Ms. Pelikaan is afgemeerd in de containerhaven van Philipsburg op Sint-Maarten. Dat meldt de Koninklijke Marine. Het schip heeft hulpgoederen en militairen aan boord om het door orkaan Irma getroffen eiland te helpen.

Het schip is samen met Zr. Ms. Zeeland naar het getroffen gebied gevaren. Ze hebben naast hulpgoederen onder meer waterwagens, vrachtwagens, een ambulance, bulldozer en heftruck aan boord.

Op Sint-Maarten is zeker één dode gevallen en meerdere gewonden na de orkaan Irma. Dat heeft minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) gezegd.

Nadere informatie over de slachtoffers ontbreekt nog. Hij heeft nog geen nog compleet beeld van de situatie op het eiland. Dat komt omdat de communicatie nog steeds zeer moeilijk is. Satelliettelefoons doen het nog grotendeels niet. "Het openbaar bestuur in niet functioneel."

Op Saba en Sint-Eustatius zouden geen doden zijn. Er zijn plunderingen geweest op Sint-Maarten, bevestigde de minister. Militairen helpen de lokale politie om de orde te bewaren. Ook is er vijftig man extra politie uit Curaçao onderweg naar Sint-Maarten om te gaan helpen de rust te herstellen.
Plasterk heeft met de premier van Sint-Maarten gesproken. Het dak is van dienst kantoor geblazen door de orkaan.

De premier zegt dat veel hulp nodig is. Hij heeft onder meer zorgen over huisvesting en de medische zorg. Alle nadruk ligt nu op noodhulp, aldus Plasterk. Er wordt de hele nacht doorgewerkt om de luchthaven van Sint-Maarten klaar te maken zodat er militaire vliegtuigen kunnen landen.

Een C130 Hercules toestel van de Koninklijke Luchtmacht wordt op de militaire vliegbasis Eindhoven geladen met hulpgoederen voor Sint Maarten. Beeld anp


Op Sint-Maarten zijn plunderingen geweest.

Dat bevestigt luitenant-ter-zee Egbert Stoel op NPO Radio 1. Hij is vanaf het Maritiem Hoofdkwartier op Curaçao betrokken bij de noodhulp. Stoel kan niets zeggen over doden en gewonden in het Nederlandse deel van het eiland. "Het openbaar bestuur heeft nog geen grip op wat er gebeurt", zei Stoel. Vooral het gebrek aan communicatie maakt de situatie moeilijk. Hij kon niet bevestigen dat er mensen met wapens rondlopen, zoals door sommige eilandbewoners is gemeld.

Ongeveer veertig marechaussees zijn op Sint-Maarten, Sint-Eustatius en Saba om de lokale agenten te helpen. Veel gebouwen op Sint-Maarten zijn beschadigd. Op Saba en Sint-Eustatius lijkt de schade mee te vallen. Een nieuwe orkaan, José, nadert de eilanden.

De haven en het vliegveld van het zwaar getroffen Sint-Maarten zijn nog onbruikbaar
Stoel hoopt dat daar donderdag nog verandering in komt. Militairen zijn begonnen met het schoonmaken van de start- en landingsbaan. De hoop is dan dat aan het eind van de dag militaire vliegtuigen er gebruik van kunnen maken. Het marineschip Zr. Ms. Pelikaan is inmiddels bij Sint-Maarten aangekomen. Dat meldde de marine via Twitter. Het schip gaat snel materiaal aan land brengen.

De nadering van orkaan José kan voor problemen zorgen en de hulpwerkzaamheden bemoeilijken. Als de orkaan Sint-Maarten aandoet zullen de marineschepen uit de buurt van het eiland moeten zijn. "De schepen moeten uit het pad van de orkaan blijven", zei Stoel.

Op het eiland Puerto Rico zijn drie mensen om het leven gekomen door de orkaan Irma. Dat meldt gouverneur Ricard Rossello van het Amerikaanse eiland in het oostelijk deel van de Caribische Zee.

Onder de slachtoffers is een bedlegerige 79-jarige vrouw die naar een schuilplaats was gebracht. De andere twee slachtoffers waren een vrouw die werd geëlektrocuteerd in haar huis en een man die tijdens de storm een ongeluk met zijn auto kreeg.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft Nederlanders in het orkaangebied een mail gestuurd met informatie over wat ze het beste kunnen doen. De mail is gezonden aan mensen die zich hebben geregistreerd via nederlandwereldwijd.nl.

Het ministerie roept iedereen die in het orkaangebied is op zich via deze link bekend te maken. Het gaat om de landen Cuba, Haïti, Dominicaanse Republiek, Bahama's, Verenigde Staten en Turks- en Caicoseilanden. Die laatste zijn twee eilandengroepen ten zuidoosten van de Bahama's.

In de mail wordt geadviseerd te zorgen voor genoeg drinkwater en houdbaar voedsel (voor zeker 72 uur), batterijen op te laden voordat de storm losbarst en op te passen voor gevaarlijke situaties na afloop, door bijvoorbeeld overstromingen en omgevallen elektriciteitspalen.

Bovenop het marineschip Zr. Ms. Zeeland dat al aanwezig is bij Sint-Maarten maken op vliegbasis Eindhoven nog eens 100 Nederlandse militairen zich klaar om die kant op te gaan. Zij maken op de basis een KDC-10-transportvliegtuig en een C-130 Hercules klaar.

Die tweede is ook een transportvliegtuig, maar kleiner van formaat. Omdat de grotere KDC-10 nog niet op Sint-Maarten kan landen, vervoert de Hercules het voedsel en water vanaf Curacao naar Sint-Maarten.

De militairen vullen de vliegtuigen in Eindhoven met voedsel en water waar mensen op de drie Nederlandse eilanden vijf dagen mee toe kunnen, legt Defensie uit. Op Sint-Maarten, Sint-Eustatius en Saba zijn al 300 militairen en 40 marechaussees aanwezig. Die laatste groep assisteert op verzoek van het lokale gezag bij handhaving van de openbare orde.

De orkaan Irma heeft op de Bovenwindse Eilanden woensdag zeker tien levens geëist.
De Franse autoriteiten telden er acht op het Franse deel van Sint-Maarten en op het eilandje Barbuda en op het Britse eiland Anguilla kwamen in totaal twee mensen om het leven. De autoriteiten vrezen dat het aantal slachtoffers nog verder zal oplopen.

Anguilla is volgens meldingen van ooggetuigen "getroffen als door atoombom''.

Ook de Britse Maagdeneilanden hebben grote schade geleden, zei staatssecretaris Alan Duncan van het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken tegen parlementariërs.

De gouverneur van Puerto Rico, Ricardo Roselló Nevares, liet zich donderdagmorgen enigszins opgelucht uit over Irma, omdat de schade niet te vergelijken is met de verwoesting op eilanden ten oosten van Puerto Rico.

Meer dan de helft van de drie miljoen inwoners zit donderdag zonder stroom en de drinkwatervoorziening is ingestort.

Het eiland wordt verder geplaagd door zware regens en storm. Maar Puerto Rico is niet getroffen door totale verwoesting zoals Sint-Maarten en Barbuda. De voorzitter van de volksvertegenwoordiging van het Franse deel van Sint-Maarten, Daniel Gibbs, zei dat 95 procent van de bebouwing is weggevaagd. Hetzelfde percentage noemde de premier van Antigua en Barbuda met betrekking tot Barbuda.

Het hoofdeiland van zijn Caribische staat, Antigua, bleef over het algemeen gespaard.

De orkaan die nog steeds in de zwaarste categorie valt, trok donderdag ruim 150 kilometer ten noorden van de Dominicaanse badplaats Punta Cana verder naar het noordwesten, richting de Bahama's en Florida.

De ook bij Nederlandse toeristen geliefde Dominicaanse Republiek bereidde zich voor op de orkaan en de daarmee gepaard gaande hevige regens en overstromingen. In het noorden en oosten werden mensen langs de kust geëvacueerd uit vrees voor de metershoge golven die Irma veroorzaakt, aldus plaatselijke media.


Teams van het Nederlandse Rode Kruis staan klaar om naar Sint-Maarten te vertrekken, maar het is onduidelijk wanneer ze kunnen vertrekken. Het eiland is na de verwoestende orkaan Irma vrijwel afgesneden van de buitenwereld. Ook het contact verloopt zeer moeizaam. "Zelfs met satelliettelefoons lukt het nauwelijks,'' vertelt een woordvoerster van het Rode Kruis.

Vanuit Nederland wil het Rode Kruis om te beginnen onder meer teams sturen die gespecialiseerd zijn in het opnemen van de schade. "Zij kunnen onder meer beelden met drones maken, zodat we kunnen inventariseren welke hulp nodig is. We hopen zo snel mogelijk de noden in kaart te brengen en meer mensen en goederen die kant op te krijgen. De situatie is heel moeilijk in te schatten.''

Beeld ANP

Marineschip Zr. Ms. Zeeland is aangekomen bij Sint-Maarten.

Het schip is daar om hulp te verlenen. Commandant André van der Kamp heeft donderdag buitengaats een paar foto's op Twitter gezet. Verkenners kijken hoe het met de kade in hoofdstad Philipsburg is gesteld. Daar moeten de Zr. Ms. Zeeland en de Zr. Ms. Pelikaan afmeren.

Het patrouilleschip Zr. Ms. Zeeland heeft een helikopter en bootjes aan boord om mensen en hulpgoederen aan land te brengen. Bovendien is er aan boord plek voor ongeveer honderd evacués.

Ook de Europese Unie staat klaar om noodhulp te bieden aan de landen die door orkaan Irma zijn getroffen
.

Ook kan het Solidariteitsfonds van de EU worden aangesproken voor een bijdrage aan de wederopbouw. Via het Europese Copernicus-systeem zijn actuele satellietbeelden verstrekt die kunnen helpen de schade in kaart te brengen.

Lidstaten kunnen een beroep doen op het fonds in het geval van een grote natuurramp. In dit geval zouden Nederland en Frankrijk dat kunnen doen als de schade op de Caribische eilanden is geïnventariseerd.

Het Europese coördinatiecentrum voor rampenbestrijding en de humanitaire hulpkantoren in de Caribische regio volgen de ontwikkelingen nauwlettend. Zij staan in contact met de landen die bereid zijn bijstand te verlenen. In Haïti en de Dominicaanse Republiek zijn experts aanwezig, aldus de Europese Commissie.

Zo nodig kan extra personeel worden ingezet. "Heel ons hart is bij de slachtoffers en de mensen die zijn getroffen door orkaan Irma'', aldus EU-buitenlandchef Federica Mogherini.

De hulpverlening aan het Franse deel van Sint-Maarten begint volgens de minister van Binnenlandse Zaken Gérard Collomb met de distributie van drinkwater.
Collomb zei donderdag dat er onder meer vaartuigen met drinkwater gestuurd worden. Ook gaan 100.000 voedselpakketten naar de inwoners van Saint-Martin, zoals het Franse deel van het eiland heet. Collomb zei dat het vliegveld Grand Case in het noorden van het eiland gelukkig niet zwaar beschadigd is, zoals de zwaar gehavende Nederlandse luchthaven in het zuiden.

Na water en voedsel volgen andere prioriteiten. Franse media melden bijvoorbeeld dat de twee energiecentrales op Saint-Martin en het eveneens zwaar getroffen eiland Saint-Barthélemy beide niet meer werken. De Franse autoriteiten schatten dat de twee gebiedsdelen voor 95 procent zijn verwoest. Het dodental staat in Frans Sint-Maarten staat vooralsnog op acht.

Schade op het Franse gedeelte van Sint-Maarten. Beeld ANP

Het lijkt erop dat op de eilanden Sint-Eustatius en Saba geen dodelijke slachtoffers zijn gevallen door toedoen van orkaan Irma. Dat zei premier Rutte donderdagochtend tijdens een persconferentie in Den Haag. Van Sint-Maarten, het ernstigst getroffen van de drie eilanden, is nog steeds geen duidelijk beeld van eventuele slachtoffers.

De meeste zorgen zijn er op dit moment over Sint-Maarten, zeiden Rutte en zijn collega van Koninkrijksrelaties Plasterk donderdag. Duidelijk is dat de materiële schade daar enorm is. De infrastructuur heeft hevig geleden en ook zijn er geen stroom en benzine aanwezig. Met kleine schepen wordt nu geprobeerd aan land te komen. Grotere marineschepen die vanuit Curacao richting het eiland zijn gevaren kunnen dat nog niet.

Een dag nadat Irma huis hield op Sint-Maarten heeft een NH90-helikopter van de Nederlandse marine een eerste vlucht over het eiland gemaakt. Van bovenaf is goed te zien dat de schade enorm is. Donderdagochtend om 11 uur houden premier Rutte en minister Plasterk van Koninkrijksrelaties een persconferentie in Den Haag.

Reisorganisator TUI laat weten dat in- en om het gebied waar orkaan Irma doorheen raast of raasde momenteel zeker 2400 Nederlanders zijn. Toen Irma woensdag over Sint-Maarten trok waren daar nog vier Nederlanders die via TUI of dochteronderneming Kras een vakantie hadden geboekt.

Met alle vier is contact geweest, zegt een woordvoerder. Zij maken het goed. De zegsvrouw laat weten dat een week geleden met behulp van TUI circa 50 Nederlanders Sint Maarten hebben verlaten. Anderen deden dat uit eigen beweging. Hoeveel mensen dat deden is niet precies duidelijk.

Op Cuba en de Dominicaanse Republiek zijn momenteel 1600 Nederlanders. Zij worden bijgestaan door reisleiding ter plaatse. Met veel van hen is ook al contact geweest, zegt TUI. Reizigers die nog een vakantie naar het gebied in de planning hadden bij TUI kunnen die tot en met zondag gratis omboeken. Afhankelijk van hoe de situatie op Sint-Maarten en andere eilanden zich ontwikkeld kan die datum verder opgeschoven worden, zegt TUI.

Sint Maarten moet zich de komende dagen opmaken voor nog een orkaan. José is in aantocht.
De nieuwe storm is een stuk minder sterk dan Irma, maar kan volgens weerbureau Weeronline.nl na de verwoestende kracht van die orkaan opnieuw veel schade aanrichten op het eiland.

Volgens de berekeningen is de verwachting dat José maandag in de buurt van Sint Maarten aankomt. Maar het zou ook een paar dagen eerder kunnen zijn en de koers kan ook nog afwijken.

"Een orkaan is lastig te voorspellen. De modellen geven maandag aan, maar een orkaan gaat ook vaak zijn eigen weg. Het kan ook zijn dat José in het weekend al langskomt'', aldus een metroloog van Weeronline.

De weermodellen berekenen voor José windsnelheden van circa 180 kilometer per uur en daarmee komt de orkaan net in categorie drie. Irma is met gemiddelde windsnelheid boven de 250 kilometer per uur een orkaan uit categorie vijf. Dat heeft Sint Maarten volgens Weeronline nooit eerder meegemaakt.

Oorkaan Irma heeft heel veel materiële schade aangericht op Sint Maarten. Op de beelden uit de lucht van een helikopter van Defensie zijn veel omgewaaide bomen en huizen zonder daken te zien. In de haven liggen overal containers op het terrein.

Het is volgens minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) nog niet duidelijk of op het Nederlandse deel van het zwaar getroffen eiland dodelijke slachtoffers zijn gevallen. In het Franse deel zijn wel zeker acht doden en 23 gewonden gevallen.
"We kunnen er nu nog geen niks zinnigs over zeggen. Je houdt je hart vast als je de schade ziet, maar we weten het nog niet'', aldus Plasterk.

Volgens Paul Windt, directeur van de krant The Daily Herald op Sint Maarten, zijn de gevolgen catastrofaal. "Er liggen manshoge stapels troep in de straten. We hebben geen stroom, geen elektriciteit, geen benzine. Alleen vaste telefoonlijnen werken nog. De overheid kan nauwelijks met de bevolking communiceren.

”Militairen en andere medewerkers van Defensie proberen zo snel mogelijk de situatie op het eiland in beeld te brengen. Er zijn twee schepen met goederen onderweg. "Het op gang brengen van het openbare leven heeft voor ons de hoogste prioriteit'', zei luitenant-ter-zee Egbert Stoel vanuit Curaçao.

"We gaan zo snel mogelijk proberen om het vliegveld te ontsluiten, zodat er extra middelen naar het eiland kunnen komen.''

Het is de bedoeling dat vrijdag een eerste groot vliegtuig met extra hulpmiddelen naar Sint Maarten kan. "We hopen er een vliegtuig te kunnen krijgen omdat er zaterdag nog een orkaan wordt verwacht. De zwaarte daarvan zal naar verwachting minder zijn, maar de ervaring leert dat het juist veel schade kan toebrengen omdat mensen weer naar buiten gaan en dingen niet meer goed vastzitten. Het is dan echt oppassen geblazen.''

Volgens het Rode Kruis moet er een luchtbrug naar Sint Maarten komen. "Mensen zijn wanhopig, er zijn berichten van plunderingen, het is een nijpende situatie'', aldus een woordvoerder.

Luchtfotografie van de schade op Sint-Maarten van orkaan Irma. De NH90 helikopter van Zr. Ms. Zeeland een eerste verkenningsvlucht gevlogen over de eilanden Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten. Beeld ANP
De schade aan het vliegveld op Sint-Maarten. Beeld ANP

Irma is een orkaan van de zwaarste categorie 5 en haalde windsnelheden tot 300 kilometer per uur. Irma heeft in het Caribisch gebied zeker vier levens geëist en een spoor van vernieling achtergelaten.

Vooral het eilandje Barbuda is zwaar getroffen.Premier Gaston Browne van het land Barbuda en Antigua zei dat circa 95 procent van de gebouwen op Barbuda schade heeft opgelopen. "Het hele eiland staat onder water. Momenteel is Barbuda nauwelijks bewoonbaar.'' Hij liet weten dat voor circa 125 miljoen euro schade is aangericht.

Hij voegde eraan toe dat de orkaan op Barbuda zeker één leven heeft geëist. Barbuda, dat ongeveer 1700 inwoners telt, ligt ongeveer 150 kilometer ten oosten van Sint-Maarten

Op twee Franse Caribische eilanden zeker acht doden en 23 gewonden gevallen.
Dit zei de Franse minister van Binnenlandse Zaken Gérard Collomb tegen Franse media. Hij vreest echter dat het aantal slachtoffers verder oploopt. De Franse minister belast met overzeese gebiedsdelen, Annick Girardin, is donderdag in Guadeloupe aangekomen.

Dat Franse Caribische departement ligt circa 250 kilometer ten zuidoosten van het zwaar getroffen Saint-Martin (Sint-Maarten) en Saint-Barthélemy.Girardin wil snel naar dat crisisgebied toe. De hulp aan de volgens een parlementariër voor 95 procent verwoeste eilanden, moet vanuit Guadeloupe georganiseerd worden.

Minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) zei dat Irma op Sint-Maarten veel schade heeft veroorzaakt.
Zo is het vliegveld ernstig beschadigd en is de haven moeilijk bereikbaar. Sint-Maarten is vrijwel afgesloten van de buitenwereld.

Het oog van Irma passeerde woensdagavond laat het noordelijke deel van Puerto Rico.

In de hoofdstad San Juan bezweken tal van bomen door de harde regen en sterke wind. Volgens de autoriteiten kwamen ongeveer de helft van de huishoudens en bedrijven zonder elektriciteit te zitten.

De orkaan bereikt naar verwachting Florida op zaterdag en zondag.

Circa 100.000 inwoners van Miami en omgeving hebben de opdracht gekregen om te vertrekken met het oog op de komst van de orkaan Irma. Gouverneur Rick Scott van Florida reisde woensdag door het kustgebied van het zuiden van Florida om te waarschuwen voor de verwoestingen die Irma zou kunnen aanrichten.

Onder de mensen die tijdelijk hun huis moeten verlaten zijn bewoners van stacaravans en mensen die in laaggelegen gebieden als Key Biscayne en Miami Beach wonen.

Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden