Plus

Directrice Oude Kerk: 'Naakt in de kerk is van alle tijden'

'Walgelijk' vonden kerkgangers van de Protestantse Gemeente het videokunstwerk van Guido van de Werve in de Oude Kerk, waarin mensen seks hebben. Directrice Jacqueline Grandjean reageert.

Still uit Nummer Zestien, the Present Moment van Guido van de Werve.Beeld -

Begrijpt u de kritiek?
"Natuurlijk, anders zou ik geen plek hebben in de Oude Kerk. De kerkgemeente is nog altijd het immateriële erfgoed van onze kerk. Een dialoog over dit soort kunstwerken is daarom belangrijk. Overigens waren lang niet alle leden van de kerkgemeente het oneens met het besluit dit kunstwerk hier te tonen."

Er is dus van tevoren een gesprek geweest over dit kunstwerk?
"Nee, hierover niet. De vertoning van dit kunstwerk kwam in vijf weken tot stand. Het was ook maar heel kort te zien, vier avonden in totaal. Overigens hoeven wij ook geen toestemming te krijgen. Ik informeer de kerkgemeente en bespreek het programma soms voor een toelichting."

"Ik vond dat het moest worden getoond. Ik heb goed gekeken naar de beelden, voordat ik besloot het te laten zien. Voor mij is de wisselwerking tussen kunst en het kerkgebouw belangrijk. Wat doet het kunstwerk met de kerk? En wat doet de kerk met het kunstwerk? Menselijk gedrag heeft altijd een centrale plek gehad in de Oude Kerk. Bijvoorbeeld in de koorbanken. Die bevatten soms best gruwelijke afbeeldingen. Je ziet bijvoorbeeld een jonge vrouw, en een oude vrouw ernaast die haar darmen uit haar lichaam rukt. Nadenken over het menselijk bestaan hoort thuis in de Oude Kerk. Toen ik The Present Moment zag, begreep ik dat het voor sommige mensen slikken zou zijn, maar het past hier wel."

U hield dus al rekening met de heftige reacties die het teweeg heeft gebracht?
"Na vier jaar als directeur weet je wat je kunt verwachten. De discussie die volgt is belangrijk, maar mensen moeten het werk wel gaan bekijken voordat ze kritiek uiten. Dat is niet altijd gebeurd."

Het feit dat er pornografisch materiaal wordt tentoongesteld in de oudste kerk van Amsterdam is voor sommige mensen reden genoeg om het er niet mee eens te zijn.
"Dat kan, maar dan is er geen discussie meer mogelijk over het werk. Dan kunnen we het niet meer hebben over naakt in de kerk. En zo wordt het werk gereduceerd tot een zwart-witdiscussie. Dat is jammer, want het kunstwerk is een ingang tot een veel interessanter debat."

"Als je hier rondloopt in de kerk kom je allerlei naakt tegen, maar dan vanuit een andere achtergrond. Toen ik dit kunstwerk zag, legde ik de link met de Tuin der Lusten van Jheronimus Bosch, het Hooglied uit de Bijbel, waar erotiek ook een rol speelt. Daarvan weten mensen ook nog steeds niet wat de betekenis is. Die zoektocht is interessant. Naakt in de kerk is van alle tijden."

Jacqueline Grandjaen, directrice van de Oude KerkBeeld Roy Del Vecchio

Maakt het voor u nog iets uit dat het bewegende beelden zijn?
"Het is een hedendaagse versie van naakt in de kerk. De Oude Kerk is al eeuwen een speelveld van verschillende belangen en maatschappelijke krachten. Het is overigens niet zo dat we de kerk willen omvormen tot een expositieruimte met witte muren. De Oude Kerk is geen museumzaal."

Wat is het dan volgens u?
"Het is een oud monument, en het is niet onze bedoeling dat op de schop te nemen of te ont­eren."

Is het voor u in eerste instantie een kerk of een museum?
"Dat is precies wat de media en de omgeving doen. Men probeert één definitie te geven van de kerk. Waarom kan de Oude Kerk niet meerdere betekenissen hebben?"

Voor u ligt de prioriteit bij kunst.
"Nee, het is echt een samenspel tussen het gebouw, het erfgoed én hedendaagse kunst. Ons doel is juist om een lijn te trekken tussen heden en verleden. Waarom zou de Oude Kerk niet mee mogen doen met de dag van vandaag? Wat we hier nu doen is over een aantal jaren net zo goed geschiedenis. Er zullen altijd exposities zijn waar de kerkgemeente het misschien niet mee eens is. Daar kunnen we het dan over hebben. De ene keer is dat gesprek makkelijker dan de andere keer."

Bent u zelf gelovig?
"Ik wil mij niet de hele tijd moeten verdedigen. Ik geloof, maar niet in een christelijke god."

Een aanstootgevend werk zoals van Van der Werve zou in de toekomst weer een plek in de kerk kunnen krijgen?
"Ik denk ook dat we het dit keer op een heel goede manier aangepakt hebben met The Present Moment. De viewing was alleen in de avonduren, alleen voor een specifiek publiek. We hebben hen op een zorgvuldige manier voorbereid op het werk. Als wij menen dat een kunstwerk past in de Oude Kerk, dan willen we het ook een plek geven."

"Ik wilde geen strakke pornoacteurs," zei kunstenaar Guido van Werve in een vraaggesprek over Nummer Zestien. Lees het volledige interview [+]

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden