Recensie

Digitale trukendoos wordt in 'Michiel de Ruyter' al snel doorzichtig (**)

Regisseur Roel Reiné neemt ons met een hoop kanongebulder mee in een vogelvlucht door de historie van 'zeeheld' Michiel de Ruyter. Neem wel uw geschiedenisboeken mee.

Michiel Adriaanszoon de Ruyter (Frank Lammers, midden) omringd door zijn staf.Beeld -

Regisseur Roel Reiné, die een Amerikaanse carrière heeft in het actiegenre met titels waarin opvallend vaak een cijfer voorkomt (Death Race 3! The Scorpion King 3!) is niet een man die voorzichtig doseert. Dus als we in het begin van het tweeënhalf uur durende Michiel de Ruyter die eerste zeeslag in worden getrokken, die vanaf de kust wordt gadegeslagen door vrouwen en kinderen, is het meteen alle hens aan dek.

De camera (met Reiné zelf als DOP, director of photography) slingert over de schepen heen, de kogels slaan links en rechts in, fonteinen van houtsnippers veroorzakend, en mannen zeilen in slow motion door de lucht op een manier die sinds mensenheugenis tot het idioom van het actiegenre hoort.

Doorzichtige trukendoos
Veel werd opgenomen op het IJsselmeer, waar een paar schepen door de computer werden vermenigvuldigd tot echte armada's die complexe patronen in het water leggen. Vaak ook van boven in beeld gebracht, om duidelijk te maken welke strategische revoluties De Ruyter als admiraal invoerde.

Maar wat opvalt als de uren verstrijken en we van de ene zeeslag in de andere verzeild raken, is dat Reiné een beperkt palet heeft: hij heeft alle knoppen meteen opengedraaid en als je de zoveelste matroos door het luchtruim ziet vliegen te midden van de bekende houtresten, slaat de vermoeidheid toe. En als we het zoveelste vogelperspectief voorgeschoteld krijgen, begint de digitale trukendoos ook wat doorzichtig te worden.

Neemt niet weg dat Michiel de Ruyter een enorm ambitieus project is en een grote gok voor de nationale filmmarkt, waarin Nederlandse bioscoopbezoekers alleen maar naar romcoms, jeugdfilms en Gooische vrouwen gaan kijken.

Disclaimer
Actiegroepen doen in ieder geval hun best en hebben op basis van een trailer en het woord zeeheld een aanknopingspunt gezien om de slavernijkwestie op de agenda te krijgen. Misschien moeten we elke historische film voortaan voorzien van een disclaimer: het feit dat deze film in vroegere tijden speelt, wil nog niet zeggen dat de makers op enigerlei wijzen slavernij dan wel kinderarbeid goedkeuren. En vrouwenkiesrecht is ook een goed ding.

Reiné en de scenaristen Lars Boom en Alex van Galen richten zich op het tweede deel van De Ruyters leven, toen hij admiraal werd, de strijd met de Engelsen aanging en in het Rampjaar voorkwam dat de Nederlanden werden opgedeeld door de Europese grootmachten.

Trots op vaderland
Michiel de Ruyter wil een cinematografisch standbeeld oprichten en doet dat door van hem een voor een modern publiek begrijpelijk mens te maken. Het helpt dat Frank Lammers hem als een gedreven knorrepot speelt die zielsveel van zijn vrouw en kinderen houdt - in tegenstelling tot zijn opponenten, die zich met ballet en lichtekooien bezighouden.

De zeventiende eeuw is kennelijk een goddeloze tijd, want er is werkelijk geen spoortje vroomheid terug te vinden (terwijl hij toch 'den arm daer God door streê' was). Des te meer moderne dialogen die af en toe pijn aan de oren doen, met populistische knipogen over 'de achterkamertjespolitiek' van Den Haag, die van De Ruyter een zeeheld van vandaag moeten maken, in de bres voor 'onze vrijheid' en tegen het Haagse gekonkel. De regisseur heeft her en der gezegd dat hij wil dat Nederlanders weer trots op hun eigen geschiedenis worden. Waarin niet alleen de merkwaardige aanname zit dat we dat niet zouden zijn, maar ook het fantoom van Rita Verdonk achter een stuurwiel opdoemt. Trots op Nederland, weet u nog?

Ingewikkelde historie
Voor een historische film wordt er een eigenaardig spel met de tijd gespeeld. Dat er in de periode die de film reconstrueert decennia verlopen, is uit niets op te maken: er worden nergens jaartallen genoemd. Als het hoofdstuk Rampjaar arriveert, mag u hopen dat u gedegen geschiedenisonderwijs heeft genoten (spoiler: 1672).

Alle personages zijn in dit tijdvacuüm terechtgekomen. Je zou kunnen denken dat we hier naar een week uit het leven van een zeeheld zitten te kijken. Ook op het gebied van acteursregie tapt Reiné uit één en het zelfde vaatje. Kennelijk kregen de acteurs allemaal één karaktertrek mee naar huis en moesten ze zich daar streng aan houden: de geslepene, de lafhartige, de verdorvene, de rechtschapene.

Het Scheepvaartmuseum knoopt aan de première van de film een tentoonstelling vast over de historische figuur van de admiraal. Misschien moet u daar zijn voor het historische perspectief.

Michiel de Ruyter

Ons oordeel: ★★☆☆☆
Bioscoop: Amstelveen, Arena, City, Filmhallen, Ketelhuis, De Munt, Tuschinski
Regie: Roel Reiné
Met: Frank Lammers, Sanne Langelaar, Barry Atsma, Robert-Jan Weeber, Rutger Hauer, Charles Dance
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden