Plus

Diederik Samsom: 'Ik ben niet naïef'

Met de finish van het kabinet in zicht, pakt Diederik Samsom de ruimte om met nieuwe plannen het PvdA-profiel op te poetsen. Ditmaal zijn het belastingontwijkende bedrijven als Google, Apple en Starbucks die hij op de korrel neemt. Hij is de zoveelste PvdA'er die de fiscale trucs aan banden wil leggen, maar nu is het menens, belooft hij. "Ik ben er echt klaar mee."

De PvdA-leider schaakt op meerdere borden tegelijk Beeld anp

Zijn oor kleurt nog rood als Diederik Samsom zich naar de fotograaf haast. De telefoon rinkelt vandaag non-stop: iedereen wil meer weten over zijn plan om via een luchtbrug elke dag 400 vluchtelingen uit Turkije naar Europa te halen, als geste aan de Turken. Het is weer zo'n opvallend plan, waarmee Samsom zich in de kijker weet te spelen. En het zal ook niet zijn laatste zijn.

De PvdA-leider schaakt op meerdere borden tegelijk: na de vluchtelingencrisis, de toekomst van het onderwijs en het energievraagstuk lanceert Samsom vandaag alweer een ander voorstel: grote, internationale bedrijven moeten meer belasting gaan betalen.

De plannen die het kabinet daarvoor heeft ontvouwd, gaan hem lang niet ver genoeg. Coalitiepartner VVD wil het bedrijfsleven niet tegen zich in het harnas jagen. Samsom wil nu buiten de VVD om het kabinet tot steviger standpunten te dwingen. "Als je een kleurplaat niet inkleurt, mogen anderen dat doen," stelt hij monter.

De PvdA heeft het al jaren over de aanpak van brievenbusmaatschappijen. In de formatie had u dat kunnen regelen.
"We hebben nu pas de unieke kans om het waar te maken. Eenzijdig dit doorsluizen van geld aanpakken helpt helemaal niks. Daar heb je andere landen bij nodig. Een gezamenlijke aanpak liet lang op zich wachten. Toch ligt die er nu, in de vorm van een Europese richtlijn. Die richtlijn gaan we omzetten in nationale wetgeving."

Waaraan precies?
"Kern van het onrecht is dat bedrijven niet eerlijk belasting betalen. Het onrecht wordt groter als bedrijven groter zijn: die kunnen zich via internationale constructies rijk manipuleren. Schrik niet, het gaat hier om 100 tot 240 miljard euro wat we per jaar wereldwijd aan belasting mislopen. Dat is geld wat voor zorg, onderwijs en andere zaken had moeten dienen. Voor Nederland komt dat neer op één tot misschien wel vier miljard euro. Wij willen als eerste de renteaftrek beperken. Bedrijven kunnen daar nu heel makkelijk mee schuiven. Beperk je die, dan levert dat al een miljard tot anderhalf miljard euro extra aan belasting op. Met een zwarte lijst van belastingparadijzen willen we zorgen dat het wegsluizen van geld naar landen als Bermuda niks meer oplevert. Omdat we weten dat in Bermuda geen belasting wordt betaald, gaan we hier heffen."

En het Nederlandse vestigingsklimaat dan? Die brievenbusfirma's zijn goed voor 3 miljard euro en 8000 banen, blijkt uit onderzoek.
"Ik ben niet naïef. Als we op basis van zwarte lijsten hier belasting gaan heffen, dan is zo'n bedrijf natuurlijk meteen vertrokken uit Nederland. Maar aan dat bedrijf, aan zo'n brievenbus, had ik toch niks: ze zorgt niet voor werkgelegenheid, draagt niets bij aan de economie, het is puur een constructie. De onderzoekers hebben niet meegerekend wat je er voor terugkrijgt: bedrijven die wel gewoon belasting betalen en niet hun winsten via de Zuidas wegsluizen naar Bermuda."

Uw voorstellen vallen of staan met een Europese aanpak. Dat geldt ook voor de aanpak van de vluchtelingencrisis. Maar Europa speelt niks meer klaar.
"Ik snap dat algemene chagrijn, maar laat dat niet ons optimisme wegblazen. De lelijkheid van het proces in Europa kent bijna geen grenzen. Dat is bij de vluchtelingen zo, dat was bij Griekenland zo en dat is ook bij de aanpak van belastingontwijking zo. Alleen is het bij de vluchtelingen zichtbaarder, want dat is een humanitair drama. Toch presteert Europa het altijd om langs de rand van de afgrond resultaat te boeken."

In december zei u dat Nederland 200.000 vluchtelingen aankon. In januari repte u over 250.000 voor heel Europa en nu heeft u het weer over 400 per dag via een luchtbrug. We kunnen u amper nog volgen.
"Het vluchtelingenvraagstuk blijft nog jaren bij ons. Vijf, zes jaar is geen onzinnige inschatting. Zelfs als de oorlog nu stopt is de Syrische ellende niet voorbij. Door in Europa eerlijke afspraken te maken zou je jaarlijks zo'n 250.000 vluchtelingen over de bereidwillige landen kunnen verdelen. Als je dat voor Nederland omrekent, kom je inclusief de gewone asielstroom uit op zo'n 200.000 mensen, niet per jaar, maar in totaal dus."

Waarom zou je Turkije meer speelruimte geven? Ze hebben al geen haast gemaakt met afsluiten van een illegale route, zegt ook de VVD.
"Dat toont misschien het verschil in wereldbeeld tussen VVD en PvdA. Onderhandel je in vertrouwen of wantrouwen? Ik doe dat noodgedwongen uit vertrouwen, want het gaat over mensen. Dan moet je namelijk sneller dan anders tot een oplossing komen. Vervolgens denk ik hetzelfde als de VVD: tegenover de legale luchtbrug moet het stoppen van de illegale route staan. Alleen kun je niet naar elkaar blijven kijken en zeggen: jij eerst."

Halbe Zijlstra (VVD) zei eerder dat Europa het Turkije economisch moet laten voelen om de Turken in beweging te krijgen.
"Halbe gebruikt niet voor niets de Arabische markt als analogie, waar mensen zeggen: ik doe het niet en dan gewoon weglopen. Halbe heeft in het verleden onderhandeld over Shell-contracten en olieraffinaderijen. Maar in dit geval gaat het over mensen. Dan heb je de plicht om tijdens het weglopen achterom te kijken."

U stapelt plan op plan: met Jesse Klaver van GroenLinks over klimaat en energie, het Plan-Samsom voor de vluchtelingencrisis, 10 miljard euro extra voor onderwijs, nu weer de luchtbrug, vandaag de belastingontwijking... Alsof de sluizen zijn opengezet.
"We waren de eerste jaren druk met het repareren van de economie. Als je dan onder de motorkap vandaan komt en het ding draait godzijdank weer - eindelijk - dan wordt het ook tijd om erin te gaan zitten en een koers te gaan kiezen waar je naartoe wilt. We zitten nu op driekwart van dit kabinet. Nou, er wordt weleens gezegd, we zitten op het einde, maar iedereen die weleens een marathon heeft gelopen weet dat je bij 30 kilometer niet het gevoel hebt dat je er bijna bent. Maar je komt wel in het stadium van nadenken: ik ga het halen en wat doe ik daarna? Na de marathon spring je onder de douche en ga je na het ophalen van de medaille uitrusten. Hier hebben we een andere verantwoordelijkheid. Wat doen we hierna, hoe gaan we verder?"

U lijkt bezig aan een campagne voor Diederik Samsom richting de verkiezingen in 2017.
"Nee, het lijkt op een PvdA die zich klaarmaakt voor 2025. Want dan weten ze zeker: de PvdA is er dan nog, van Samsom weet je dat nooit."

Dat zal tegenkandidaten wel afschrikken, nu u elke week met een nieuw plan komt.
"O, bedoelt u dat? Nee, dat geloof ik niet. Dan onderschat je mijn tegenkandidaten, al weet ik niet wie dat zijn."

U verwacht wel dat die zich zullen melden?
"Ik hoop erop."

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden