Plus profiel

Dick Benschop, de gedroomde opvolger van Jos Nijhuis als baas van Schiphol

Dick Benschop (60) tuigde in de jaren negentig mede de gevreesde Schiphol-lobby op en geldt als architect van het akkoord waardoor Schiphol van het Paarse kabinet fors mocht groeien. Nu is de PvdA-coryfee en ex-topman van Shell Nederland de beoogde nieuwe topman van de nationale luchthaven.

Dick Benschop Beeld anp

Voor een buitenstaander lijkt het net alsof Dick Benschop nog veel rode veren over heeft. De oud-PvdA-politicus en voormalig Shell-topman is dé topkandidaat om Jos Nijhuis opvolgen bij Schiphol. Dat bedrijf wordt eerder met de VVD of CDA geassocieerd dan met zijn eigen PvdA.

Toch is de keuze van Schiphol voor Benschop logisch. Om te zien waarom moeten we een kwart eeuw terug in de tijd: de jonge Benschop heeft als politiek assistent dan al drie PvdA-fractievoorzitters gediend.

Als hij na de verkiezingen van 1994 zijn eigen adviesbureautje start, krijgt hij telefoon van partijvriend en net afgezwaaide PvdA-campagneleider Jan van Ingen Schenau. "Dick en ik hebben samen de verkiezingscampagne gedaan," blikt Van Ingen Schenau terug. "Na de verkiezingen ging ik bij Schiphol als hoofd communicatie aan de slag en heb hem meteen meegevraagd."

Benschop (Driebergen, november 1957), die uit een gereformeerd gezin stamt en geschiedenis aan de VU studeerde, laat zich graag inhuren. Samen met Van Ingen Schenau professionaliseert Benschop de PR van de luchthaven.

"Schiphol had destijds geen idee over wat er leefde in de samenleving, contact met politiek Den Haag was vrijwel afwezig."

Van Ingen Schenau verhaalt dat toenmalig Schiphol-baas Hans Smits, tegenwoordig president-commissaris bij de KLM, pas kennismaakte met Wim Kok tijdens de campagne in 1994. "Ze hadden elkaar nog nooit gesproken, dat kun je je toch niet voorstellen? Dat zegt alles over de communicatie van Schiphol."

Politiek
Van Ingen Schenau en Benschop maken rondjes langs politieke fracties en beleidsmakers in Den Haag te en gaan het gesprek aan met bewoners. Daarbij profiteren ze volop van alle kennis van campagnetactieken die ze bij de PvdA opdeden.

De rol van Benschop is groot, zegt Van Ingen Schenau, bijvoorbeeld bij het maximum van 44 miljoen passagiers waartoe kabinet-Kok I in 1996 besluit. "Dat kwam helemaal uit zijn koker, PvdA-woordvoerder Rob van Gijzel en VVD-woordvoerder Jan te Veldhuis kwamen er samen maar niet uit. Dick is de architect, de geestelijk vader van de vijfde baan, de Polderbaan."

Na zijn adviseurschap keert Benschop in 1998 terug in de politiek, waar hij als staatssecretaris voor Buitenlandse Zaken aantreedt in het tweede kabinet-Kok.

"Wim Kok is ook niet bepaald een makkelijke man om mee te werken," weet PvdA'er Sharon Dijksma, die Benschop leerde kennen toen hij assistent van Kok was. "Als je dat kunt, kun je ook écht wat."

Als staatssecretaris slaagt hij er dankzij slim en geduldig lobbywerk in de EU-contributie met 1,3 miljard gulden naar beneden te krijgen.

Hans Smits Beeld anp

VVD'er Frank de Grave, die als minister van Defensie in Kok-II met hem in het kabinet zat, vindt de 'gesloten' Benschop lastig te typeren.

De Grave, die tegenwoordig senator is, noemt het 'veelzeggend' dat hij zich eigenlijk leukere verhalen herinnert over de echtgenote van Benschop.

"Hij is getrouwd met een Duitse - spreekt perfect Nederlands hoor - waar ik wel eens naast heb gezeten bij reünies van ons kabinet. Een hele leuke, sprankelende vrouw. Hoe zo'n man dan bij zo'n vrouw terechtkomt? Ach, dat vraagt men zich bij mij ook altijd af."

Voorgrond
Voormalig Onderwijsminister Jet Bussemaker, die als Kamerlid tijdens Kok II veel met de staatssecretaris optrekt, begrijpt dat mensen zeggen dat Benschop saai is.

Maar volgens haar is hij vooral 'erg van de inhoud is' en treedt hij daarom niet op de voorgrond. "Niet omdat hij het niet kan hoor, maar omdat hij de inhoud belangrijker vindt. Als je naar zijn carrière kijkt, is die beslist niet saai."

Benschops loopbaan krijgt in 2002 een totaal andere wending. Als vertrouweling van toenmalig PvdA-leider Ad Melkert zou Benschop hem na de verkiezingen opvolgen als fractievoorzitter.

Het loopt anders. De verkiezingen worden gedomineerd door Pim Fortuyn en verlopen desastreus voor de PvdA. De partij keldert van 45 naar 23 zetels in de Tweede Kamer.

Als campagneleider is Benschop persoonlijk betrokken. Na een paar maanden in de Kamer vertrekt hij als een dief in de nacht uit Den Haag.

Bussemaker, die destijds in de PvdA-fractie zat, vond dat er toen veel mensen te snel vertrokken, maar begreep het bij Benschop. "Ik zag hoe hij leed onder het verlies. Dick is een man die alles altijd heel consciëntieus doet, het stak hem dat zijn campagneleiding zo slecht voor ons was uitgevallen. Hij voelde zich persoonlijk verantwoordelijk."

Benschop gaat na een korte periode bij het Commissariaat voor de Media in 2003 bij Shell aan de slag. Daar klimt hij op tot president-directeur. Die functie houdt hij van 2011 tot 2016.

Toen Benschop uit de politiek vertrok, verdween hij ook écht, zegt PvdA'er Sharon Dijksma. "Andere oud-politici blijven vaak nog met één been op of rond het Binnenhof hangen." De PvdA-politica denkt dat de deceptie uit 2002 de verklaring is voor die harde knip tussen zijn politieke loopbaan en carrière in het bedrijfsleven.

Bridge
Nu is Benschop, waarvan verder bekend is dat hij Ajax-fan is en fervent bridgeliefhebber is, de gedroomde opvolger van Jos Nijhuis als baas van luchthaven Schiphol.

Van Ingen Schenau is niet verbaasd. "Toen bekend werd dat Nijhuis wegging, dacht ik meteen aan Dick. Hij is de enige die dat kan."

De PR-goeroe benijdt hem niet. "Het is een bijna onmogelijke job. Nu er sinds kort een woord 'geschiphold' bestaat dan heb je als luchthaven een groot probleem. Groeien kan niet of nauwelijks meer, afspraak is afspraak. Ik ben heel benieuwd hoe Dick het gaat doen."

Volgens Bussemaker mag de luchthaven 'heel blij met hem zijn'. "Hij heeft al een internationaal bedrijf geleid en kent de internationale gevoeligheden. Ik denk dat we niet meer woorden vuil hoeven te maken aan de uitspraken van Nijhuis (die zei dat de nieuwe president-directeur van de luchthaven geen vrouw mocht zijn, red.), maar als het dan tóch een man moet zijn, dan is dit een hele goede."

Jet Bussemaker Beeld anp

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.