Plus Klapstoel

Dichter F. Starik: 'Ik vind het niet erg om kinderachtig te zijn'

F. Starik (1958) is dichter. Hij verzorgt al veertien jaar gedichten bij eenzame uitvaarten, in 2010 was hij stadsdichter. Maandag draagt hij een kerstverhaal voor bij de kerstmatinee in Paradiso.

F. Starik Beeld Harmen de Jong

Apeldoorn

"Een lelijke plek, een lelijk woord en een weinig eervolle omgeving om geboren te worden en op te groeien. Ik kreeg ooit een dichtbundeltje waarin stond: Ik ben geboren in Apeledoren/en mijn zuster in Zierikzee naar het gedicht van Tachtiger Jacques Perk: Ik ben geboren uit zonnegloren/ En een zucht van de ziedende zee. Het hielp een beetje, maar ik ben er niet fier op."

Nest

"Een oudere en jongere broer. Een mannen­gezin, behalve mijn moeder dan, dat is wel een vrouw. Mijn vader was het grootste gedeelte van zijn leven vertegenwoordiger van meubelen. Geboren in een adellijke familie had hij er niet op gerekend dat hij ooit zou moeten werken, tot ze alles kwijtraakte."

"Iets met een malafide notaris en mijn opa, die als horecatycoon zijn eigen winkel had opgezopen. Mijn vader was diep gefrustreerd over zijn armoedige burgermansbestaan. Hé, nu komt de rottigheid er toch uit! Laten we een andere weg inslaan."

Amsterdam

"Ik kwam hier aan op 30 april 1980, dus ik viel met mijn neus in de boter. De stad was van ons. Ik leefde in kraakpanden, zoals de voormalige Bolsfabriek aan de Rozengracht."

"Het eerste jaar hadden we geen wc, dus moest ik kakken in een krantje. We hadden het geluk dat de Mazzo tegenover ons huis zat. 's Nachts kwam het hele pand daar om gebruik te maken van het toilet. En ja, dan denk je al snel: ik ben er nu toch..."

Mazzo

"Ik werd er op de toiletten eens in complimenteuze zin aangesproken op de omvang van mijn geslacht door een man die naast mij stond te zeiken. Pas twintig jaar later kwam ik hem weer tegen in de Staatsliedenbuurt. Hij was volstrekt van het padje geraakt, bezorgde huis-aan-huisfoldertjes en het lukte me niet contact te maken met hem."

"Ik dacht dat het kwam doordat hij zich schaamde voor de vergeefse avances bij het urinoir, maar hij had met niemand contact. Toen hij vorig jaar overleed, kreeg hij een eenzame uitvaart. Ik heb hem zelf weggebracht."

Poule des Doods

"Een groepje van dichters die net als ik eenzame uitvaarten begeleiden met een gedicht. ­Ieder mens is de moeite waard om over na te denken, het is de minimale vorm van beschaving. En het is een belangrijk kantelpunt in het afscheid nemen van de wereld."

"Je gaat van de eerste, naar de tweede, naar de derde persoon enkelvoud. Zolang je leeft ben je 'ik', dan word je in een aula toegesproken als 'jij' en op het moment dat je het graf ingaat verander je in een 'hij'. Er wordt niet meer tot je maar over je gepraat. Dat kun je niet onopgemerkt laten."

F.

"F. Starik is mijn naam geworden toen ik dertig was. Het zag er mooi uit op boeken. Heel volwassen. Ik verlangde ernaar om oud te zijn. Mensen noemen mij dus F. of meneer Punt of Starik. Het is mij allemaal even lief."

"Ik begrijp dat het een hindernis is, maar dat vind ik grappig en als er een idioot rondloopt die het prettig vindt om F. genoemd te worden, waarom zou je dat verlangen dan niet respecteren? Het is kinderachtig. Dat ook. Maar ik vind het niet erg om kinderachtig te zijn."

Vrouwkje Tuinman

"Sedert veertien jaar mijn geliefde en een van de beste dichters en schrijvers die ons taalgebied ooit gekend heeft, mag ik wel zeggen. Onze stijl is anders. Ik ben echt van de dramatiek, de fanfare en het kopergeschetter."

"Zij schrijft meer geserreerd, bijna afstandelijk, als een strijkkwartet. We lachen veel. Eigenlijk om tamelijk kinderachtige dingen. Dan doen we of we de kat zijn en voorzien vanuit hem de wereld van commentaar. Het is een heel buitensluitende soort humor die alleen wij met elkaar delen."

Puntschoen

"Ik word gewoon onrustig als ik naar beneden kijk en bolle neuzen zie. Eens per jaar ga ik met het vliegtuig en dan wil ik er net zo zakkerig en onopvallend uitzien als iedereen, om de douane te overtuigen dat het geen vreemde meneer is die ze meenemen."

"Ik doe dan een onopvallende zwarte - geen blauwe, want dat gaat me echt te ver - spijkerbroek aan met horrelvoetjes eronder. Van die klompvormige misvormingen aan mijn voeten. Dat heet, geloof ik, sneakers."

Lowlands

"In het festivalkrantje werd ik vorig jaar 'onze Lowlandsveteraan' genoemd. Ik ben een sucker voor Lowlands, maar ik vind het alleen leuk als ik zelf optreed en ik niet op die vieze dixi's hoef te zitten."

"En ik doe niet aan kamperen, want ik ben ook allergisch voor de combinatie van de geur van poep en tandpasta. Dat je bij zo'n rij wastafels je tanden staat te poetsen, terwijl ­achter je vijf mannen zitten te schijten. Je hebt ­huizen waar het toilet in de badkamer is gehuisvest. Daar zou ik nooit kunnen wonen."

Zware shag

"Dat rook ik al heel lang niet meer, maar primeurtje: ik ben twee weken geleden per ongeluk gestopt met roken. Ik kon mijn sigaretten niet vinden en ik dacht: wat een gezeik. Als ik nu ga roken, wil ik over een kwartier toch weer roken."

"Als ik het laat, dan heb ik nog steeds zin in roken, alleen al een kwartier eerder. Dus ben ik gestopt. Niet helemaal hoor. Heel af en toe mag ik zondigen. Twee, drie keer per dag mag het misgaan."

Muzikaal

"Als je met muzikanten werkt, is het ontzettend handig als je kunt tellen. Dat je hoort: er zijn vier maten voorbij, nu moet ik weer invallen. Ik doe dat altijd op goed geluk. Nou ben ik een tijdje stil geweest, dan zing ik maar weer eens verder."

Moeder Doen

"Vijf jaar geleden ging het niet goed met mijn moeder. Ik voorvoelde: die wordt dement, gaat vallen, breekt haar heup, komt in een ziekenhuis en kan niet meer terug naar huis. Ik besloot het op te schrijven, dat werd het boek Moeder Doen, en dwong mezelf daarmee het hele proces mee te maken."

"Had ik dat niet gedaan, dan had ik haar lekker in haar dorp laten zitten en in haar sop laten gaarkoken. In dat opzicht heeft mijn moeder enorm geluk gehad. Anders had ik haar nooit zo intensief begeleid als ik nu heb gedaan en nog steeds doe. Ik ben blij dat ik die keuze heb gemaakt als schrijver, want achteraf ben ik daar als zoon ook dankbaar voor."

Aquarium

"Ik vind het leuk om een paar vissen te hebben en ik heb nu ook een heel leuke vis. Een witte koikarper en die sabbelt op mijn vinger. En ik mag hem aaien. Ik kwam eens heel verdrietig en moe thuis na een bezoek aan mijn moeder. Ik schonk mezelf wat in en stak mijn vinger in het aquarium. Daar zat ik dan, een man met in de ene hand een glas whisky en aan de andere een sabbelende vis."

Nick Cave

"Een held die me vanaf begin jaren tachtig heeft begeleid. Eerst met punkmuziek, later als crooner. Hij heeft een fascinerende ontwikkeling doorgemaakt en die man maakt nog steeds krankzinnig goede muziek. Ik vind hem een heel groot kunstenaar."

"Ik heb hem een paar keer ontmoet. Op het One World Poetry Festival kwam ik zijn kleedkamer binnen met toestemming van de directeur en toen zei hij: 'Who the fuck are you?!' en vervolgens: 'And where are we by the way?' Het was nog in de tijd dat de hele ­tafel wit bestoven was."

Eerste kerstdag

"Dan nemen mijn broers en ik mijn demente moeder mee uit lunchen, want dan zijn we lekker gauw klaar. Ik heb niets met kerst. Ook niet met oud en nieuw en ook niet met die hele Snieklaas. Ik heb een volwassen zoon, dus ik ben blij dat ik niet meer hoef. God zij geloofd en geprezen."

"Tweede kerstdag is het de zevende keer dat ik meedoe aan de kerstmatinee in Paradiso en dat is elk jaar verschrikkelijk feestelijk en diep ontroerend. Dit jaar word ik aangekondigd als het geweten van de stad. Ik heb dat niet bedacht, maar ik vind het leuk gevonden."

Hallelujah

"Tijdens het kerstmatinee staan we stil bij de dood van Leonard Cohen en heb ik een exegese gemaakt van wat dat lied betekent. Ik hoop met de hele zaal het nummer te zingen met in plaats van 'hallelujah' de tekst 'Geen probleem hoor'. Op die manier sluiten we het jaar toch hoopvol af. Dat we het komende jaar bij alles denken: geen probleem hoor."

"Bij iedere nieuwe dode popartiest, bij alle rampen die ons nog te wachten staan, bij willekeurig welke vrachtwagen die over welke boulevard of kerstmarkt dan ook op een mensenmassa inrijdt dan wel metro's of vliegvelden opblaast, alle oorlogen die er gevoerd worden, alle vluchtelingen die dat met zich meebrengt."

"Nou ja, jij hebt toch ook een krant? Relativeer het allemaal enigszins. Het gaat helemaal niet zo slecht met de wereld. Door de nieuwsfabriek, die altijd gefocust is op wat er misgaat, lijkt het alsof alles achteruit holt."

"Terwijl, denk aan Amsterdam in 1980. Dat was een afgebrokkeld gebit en nu is het een opgepoetste, welvarende stad. Dus relax en relativeer. Het is allemaal zo slecht nog niet. Geen probleem hoor."

Annemieke Schollaardt

"Mevrouw Tilli. De ex-gitarist van de band ­Moke, Phil Tilli, is haar man. Van haar weet ik niets, maar hij had een platenzaak in de Jordaan: Phantasio. In mijn schrijfperiode ging ik daar elke dag een cd halen. Helaas heeft die zaak het niet gered. Daarom luister ik niet naar de radio. Muziek moet je kopen."

Paradiso Orchestra's kerstmatinee, maandag 26 ­december, 16.00 uur, Paradiso. Kaarten €25.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden