PlusFilmrecensie

Dialoogloze film over zesjarige in de Japanse sneeuw

De ene regisseur wilde iets met sneeuw, de ander dacht aan een kind in de hoofdrol. Al improviserend ontstond de dialoogloze film Takara, over een zesjarige die in alle vroegte het Japanse sneeuwlandschap in trekt.

De zesjarig Takara in de sneeuw

Takara gaat op stap. Het avontuur van de zesjarige ­jongen is een beetje als een sneeuwbal die rustig van een heuvel rolt en bijna onmerkbaar groeit en groeit. Slechts een piepklein zetje was er aan het begin nodig, en met minimale middelen wordt desondanks iets groots ­verzet.

Dat kleine zetje aan het begin is hier het feit dat Takara 's nachts wakker wordt van zijn vader, die zoals elke dag in het holst van de nacht vertrekt naar zijn werk op de visafslag.

In plaats van zich nog eens om te draaien, ­besluit de jonge Takara (Takara Kogawa) dat dit wel een mooi moment is om zijn dag te beginnen. Dus terwijl zijn moeder en zus nog slapen, speelt hij wat met zijn plastic dierentuin en een fototoestel en maakt hij een ­tekening van vissen en andere zeedieren.

Slaapdronken
Maar tekeningen maak je niet voor jezelf, dus Takara ­bedenkt een bestemming. Dat vormt de hoofdlijn van de naar hem genoemde, zeer innemende speelfilm van de Japanse regisseur Kohei Igarashi en Fransman ­Damien Manivel.

Takara slaat rechtsaf bij de ingang van de school en gaat op stap, dwars door het hevig besneeuwde landschap - de wintertaferelen in deze voor Eye's zomerprogramma Previously Unreleased (zie kader onderaan) ­geselecteerde film zijn een verademing bij de huidige tropische temperaturen.

De Franse ondertitel La Nuit Où J'ai Nagé, 'de nacht dat ik zwom', slaat zowel op de droom die Takara waarschijnlijk inspireerde tot zijn tekening als op de enigszins slaapdronken toestand waarin de montere kleuter de wijde wereld in stapt.

De Franse afkomst van Damien Manivel is nog zichtbaar in de pyjama vol lieve Franse woordjes ('jovial', 'sincère') die de titelheld aan het begin van de film draagt, maar verder oogt Takara als een volledig ­Japanse film. Toch is de hand van Manivel duidelijk herkenbaar voor wie zijn twee vorige films heeft ­gezien, al is hij dan vermengd met de stijl van zijn ­collega Igarashi.

Sneeuwval
De twee regisseurs ontmoetten elkaar in 2014 op het filmfestival van Locarno, waar ze destijds beiden een film in het programma hadden. Wellicht klikte het ­omdat hun debuutfilms allebei zoekende jonge dichters als hoofdpersoon hadden. Hoe het ook zij: de twee ­vonden elkaar aan de bar en al snel ontstond het plan om samen een film te maken. Manivel wilde iets met sneeuw, ­Igarashi dacht aan een kind in de hoofdrol.

Waar de meeste van dit soort plannen stranden ergens tussen droom en daad, stonden Manivel en Igarashi een paar jaar later daadwerkelijk samen op de set in het ­vissersstadje Aomori in noordelijk Japan, dat erom ­bekendstaat de meeste sneeuwval van het land te hebben.

Takara – La Nuit Oú J’ai Nagé

Regie Damien Manivel, Kohei Igarashi
Met Takara Kogawa
Te zien in Eye

Een uitgeschreven scenario was er niet - ze vonden een echt gezin, met een fotogenieke en avontuurlijke jonge zoon, en speelden met hem in de manshoge sneeuw de film bij elkaar.

Zoals vaker ontstonden de mooiste momenten van Takara al improviserend of bij toeval; het feit dat het jongetje in de film te pas en te ­onpas in slaap valt, werd bijvoorbeeld ingegeven door het feit dat de jonge acteur ook op de set telkens indutte.

Sneeuwbal aan emoties
Al spelend creëerden Manivel en Igarashi iets dat volstrekt natuurlijk oogt, maar behoorlijk bijzonder is: een vrijwel geheel dialoogloze film. Die komen sinds de invoering van de geluidsfilm in de jaren 1920 nog maar mondjesmaat voor.

Voor (korte) animatiefilms is het een stuk gebruikelijker, en ook een bepaalde categorie documentaires kan prima zonder gesproken woord. Maar op volwassenen gerichte speelfilms die de tekst achterwege laten, zijn zeldzaam - de voorbeelden die er zijn, zijn vaak expliciete hommages aan de dagen van de zwijgende film, zoals het Oscarwinnende The Artist (2011).

Igarashi en Manivel haalden hun inspiratie eerder uit plaatjesboeken voor kinderen om hun woordeloze verhaal vorm te geven. Hun simpele verhaal heeft eenzelfde heldere lijn, waarbij elke scène een simpele volgende stap aan Takara's steeds groter groeiende reis toevoegt. En tegelijkertijd gebeurt er telkens zo veel meer.

De ­regisseurs weten je Takara's kinderlijke zorgeloosheid mee te laten voelen, als de paniek van een ouder wiens kind net uit zicht zijn eigen gang gaat. En zo groeit die sneeuwbal aan emoties bijna onmerkbaar door in de loop van de nog geen tachtig minuten lange film, zonder dat je ook maar een moment het gevoel hebt dat je bespeeld wordt. Een pareltje.

Previously Unreleased

Voor ­Previously Unreleased haalt Eye Filmmuseum al sinds 2008 elk jaar zo'n twee handenvol films naar Nederland. Films die het schopten tot de ­programma's van een van de grote ­internationale filmfestivals - Berlijn, Venetië, Cannes - maar geen reguliere distributie in Nederland kregen.

Of vroege films van inmiddels gevestigde makers - zo haalde Eye in de loop der jaren zowel Richard Link­laters eerste film Slacker als zijn tweede Dazed and Confused alsnog naar Nederland. En vaak is er een plek voor een film uit de Tiger-competitie van het filmfestival Rotterdam, zoals dit jaar voor Niles Atalah's Rey, te zien vanaf 23 augustus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden