PlusAnalyse

Deze verkiezingen zullen voelbaar zijn in Amsterdams stadhuis

Sigrid Kaags D66 stoot GroenLinks van de Amsterdamse troon. Beeld EPA
Sigrid Kaags D66 stoot GroenLinks van de Amsterdamse troon.Beeld EPA

Ook in Amsterdam is D66 de grote winnaar van de verkiezingen, GroenLinks verloor zwaar. Kiezers vuurden zo een waarschuwingsschot af richting de Stopera.

Op basis van de voorlopige uitslag van de ver­kiezingen worden in de Tweede Kamer partijen beloond die de afgelopen jaren hun verant­woordelijkheid hebben genomen. VVD en D66 wonnen met mooie cijfers, de ChristenUnie blijft stabiel. Alleen het CDA, dat onder leiding van Wopke Hoekstra scherp naar rechts afboog, ­levert fors in. Vooral de overwinning van D66 is groot. Het trauma van de sociaalliberalen dat regeren halveren betekent, is door lijsttrekker Sigrid Kaag overwonnen.

Ook onder Amsterdamse kiezers is D66 met 22,7 procent (met 85,6 procent van de stemmen geteld) de grootste. GroenLinks is onttroond en dat is wennen voor de partij van Jesse Klaver, die sinds 2015 alles won en groter en groter werd.

Kiezers naar Bij1

De gevolgen zullen in het stadhuis voelbaar zijn, nog voor er een nieuw regeerakkoord ligt. Lokaal D66-voorman Reinier van Dantzig kondigde meteen een ‘Slag om Mokum’ aan, om de winst in 2022 te verzilveren bij de raadsverkiezingen. De overige coalitiepartijen GroenLinks, PvdA en SP zijn partijen in diepe crisis die de kiezer niet meer weten te bekoren. De grootse ambities om vanuit Amsterdam Nederland en de rest van de wereld te willen veranderen, moeten bijgesteld worden.

GroenLinks leek in Amsterdam woensdag juist slechter te scoren dan in andere grote steden. De steun halveerde bijna, tot 10,2 procent van de stemmen, terwijl de afname in Utrecht en Eindhoven beperkt bleef tot circa een derde.

Eeuwige zoektocht

Het is aannemelijk dat plaatselijke hoofdpijndossiers die slecht afstralen op GroenLinks van invloed zijn geweest. Denk aan de ophef over de bouw van windmolens, de lokale bezuinigingen op de bieb of de discussie over de kosten van een volkstuin. Het kan ook de houding zijn van de partij, die landelijk vanuit de oppositie een ­constructieve rol zocht, maar lokaal vaak compromisloos bestuurde en vaak alleen na grote onrust in de stad bereid was de plannen te wijzigen. Een andere verklaring voor het verlies van GL in Amsterdam is de enorme winst van Bij1. Die partij haalt 6 procent van de stemmen, grotendeels bij links-progressieve kiezers.

D66’s eeuwige zoektocht naar de gulden middenweg, waar soms zo schamper over wordt gedaan, is blijkbaar precies waar men in crisistijd op zit te wachten. Ook de VVD verloor licht in Amsterdam, terwijl de partij landelijk vijf zetels won. Dat beeld is vergelijkbaar met de andere grote steden.

Aan de andere kant is er de winst voor Forum voor Democratie. Het Parool onthulde in 2020 dat antisemitisme en racisme welig tieren binnen FvD, maar kiezers lijken niet onder de indruk. Baudet lachte woensdagavond iedereen uit, letterlijk, vanaf een podium op een aanhang­wagen in het Westerpark, te midden van honderden dansende aanhangers die lak hadden aan de coronaregels. Daar sloot hij zijn campagne af. Het OM bekijkt of de organisatoren van de manifestatie strafbaar zijn.

Coronachagrijn

Het lijkt erop dat partijen die in de campagne aandacht hebben besteed aan het toenemende coronachagrijn in de samenleving, de beste ­resultaten hebben geboekt. FvD als antipartij, D66 als kritische volger van het virusbeleid, denk aan het halfuurtje kortere avondklok en de vroege steun voor het vaccinatiepaspoort.

Of waren het toch de poppetjes? “Ik denk dat we eerder een strijd zagen tussen boegbeelden,” zegt campagnestrateeg Lars Duursma. “De ­partijen met de beste boegbeelden kregen uiteindelijk de meeste stemmen.”

Stuivertje wisselen

De steun voor GroenLinks is in ­Amsterdam gehalveerd vergeleken met de gemeenteraadsverkiezingen in 2018: van 20,3 naar 10,2 procent van de stemmen. Steun voor D66 groeide van 16 naar 22,7 procent. Dit is op basis van 85,6 procent van de stemmen geteld in de stad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden