Plus

Deze reizigers vermijden het vliegtuig voor een beter milieu

De zomervakantie is begonnen. Schiphol verwacht een drukke zomer, maar sommige milieuliefhebbers laten het vliegtuig deze vakantie staan. Of willen zelfs nooit meer vliegen.

Lisa Stel Beeld Tammy van Nerum

'Een retourtje Amsterdam-New York staat gelijk aan de uitstoot van duizend Big Macs.' 'Een opstijgende boeing 747 stoot evenveel ultrafijnstof uit als een miljoen vrachtwagens.' 'Een treinreis is 7 tot 11 keer minder vervuilend dan dezelfde reis met het vliegtuig.' Het is een greep uit vele recente beweringen over vliegen. Nadat TU-Delft promovendus Paul Peeters in november concludeerde dat de luchtvaart de klimaatdoelen van Parijs onhaalbaar maakt, barstte de publieke discussie los.

Milieuactivisten kwamen in juni met duizenden in het geweer tegen de groei van de luchtvaart tijdens een landelijk protest. Het kabinet gaf aan dat het een vliegtaks overweegt die reizigers bewuster moet maken van de negatieve impact van vliegen. Anders dan bij de trein, bus of auto wordt er in Nederland geen belasting geheven op vliegtickets.

Tegelijkertijd nam het aantal alternatieve reisopties toe. In april reed de eerste directe hogesnelheidstrein tussen Amsterdam en Londen. Als het aan staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat ligt, moet het treinverkeer de komende vijf jaar twee miljoen reizigers overnemen van Schiphol. Ook het internationale busnetwerk van Flixbus breidde uit. In 2018 verdubbelde het aantal routes via Nederland.

Trein naar Berlijn
Het is de vraag of kennis over de milieu-impact van vliegen leidt tot gedragsverandering. Milieu Centraal liet onderzoek doen naar Nederlanders tussen de 25 en 35 jaar en concludeerde dat duurzaamheid hen wel bezighoudt, maar dat ze hun gedrag pas aanpassen als het 'hip' is. "Vakantie vieren met de trein, bus of fiets moet dus eerst het nieuwe normaal worden. Nu is vliegen dat nog," stelt Anne Kluivers van Milieu Centraal.

Het internationale treinverkeer lijkt wel toe te nemen. In juni, de belangrijkste boekingsmaand voor de vakantie, verkocht NS International 15 procent meer internationale tickets dan het jaar ervoor. "We groeien boven verwachting," stelt woordvoerder Erik Kroeze.

Duurzaamheid is volgens hem een belangrijke overweging om voor de trein te kiezen. Vooral Parijs, Londen en Berlijn zijn in trek. Wegens de populariteit zet de NS op dat laatste traject twee extra zomerintercity's per dag in. Ook Flixbus ziet een groei in het aantal passagiers. In het eerste half jaar van 2018 vervoerde de maatschappij 40 procent meer reizigers van en door Nederland dan het jaar ervoor.

Meer vluchten
Vooralsnog lijkt het vliegverkeer niet zwaar te lijden onder de concurrentie. Schiphol verwacht deze zomer 12,7 miljoen passagiers. Dat is 2,4 procent meer dan vorig jaar.

'Ik bouw stapsgewijs af'

Lisa Stel (27), van de blog Lisa goes vegan, gaat met de trein naar Londen, 3 tot 4 uur reizen, 100 euro.
"Vliegen is mijn guilty pleasure. Ik ben nu zo'n vijf jaar veganist. Als je daarmee begint, bekijk je automatisch hoe je andere keuzes kunt maken. Ik wist wel dat vliegen slecht was, maar het is zo makkelijk en leuk. In het begin bedacht ik excuusjes: 'het is maar een paar keer per jaar en ik ben al zo goed bezig'.

Maar toen ik las dat een vlucht naar Bali gelijk staat aan vier jaar autorijden, kon ik het niet meer aan mezelf uitleggen. Ik bouw stapsgewijs af. Vorig jaar vloog ik negen tot tien keer, dit jaar drie tot vier. Ik vraag mezelf nu af: moet ik echt naar de Thaise zon om met een kokosnoot op het strand te zitten of kan ik ook naar een meer in Berlijn?

Ik probeer het niet te zien als een beperking maar een verrijking. Je hebt in je directe omgeving ook veel te ontdekken. Laatst ben ik voor het eerst met de trein naar Berlijn geweest. Dat is zo goed bevallen dat ik in september met de trein naar Londen reis. Ik zou nog wel in het vliegtuig stappen voor een lange reis naar bijvoorbeeld Australië.

Saskia Mulder Beeld Tammy van Nerum

'Ik dacht dat ik goed bezig was'

Saskia Mulder (33) gaat in augustus op de bonnefooi kamperen in België met de auto.
"Ik dacht dat ik goed bezig was. Ik ving mijn afvalwater op om aan de plantjes te geven, scheurde zelfs de venstertjes uit enveloppen om plastic te scheiden. Reizen was het enige waar ik niet op wilde inleveren. Dat ene geluksmoment waar je het hele jaar voor werkt en spaart."

"Ik was echt een vlieger. Ik wilde in mijn vakantie zo snel mogelijk op een zonnige bestemming zijn en alles eruit halen. In Colombia las ik vorig jaar het boek De Verborgen Impact, over de impact die je gedrag heeft op de wereld. Toen ik zag dat vliegen zo'n verschil maakt, vond ik dat ik niet stoer meer mocht doen over duurzaam zijn terwijl ik wel bleef vliegen. Dus besloot ik begin dit jaar te stoppen."

"Eigenlijk is het heel leuk. Met vliegen sla je de reis over, je stapt in en je bent ergens. Nu krijg je meer mee. Natuurlijk zijn de opties beperkter. Ik kan bijvoorbeeld niet meer naar Australië, maar ik denk dat er genoeg moois is op kortere afstand. Ik heb ook wel zin om weer te kamperen, met een kopje koffie buiten de tent."

Lena Hartog Beeld Tammy van Nerum

'Het is soms moeilijk'

Lena Hartog (26) gaat met de ­Flixbus naar Portugal en lift daarna naar het Gardameer 30 uur, 120 euro.
"Ik dacht dat bètamensen het klimaatprobleem wel zouden oplossen, maar toen ik het boek This Changes Everything las, realiseerde ik me dat we het met zijn allen moeten doen. Mijn duurzame stappen begonnen op mijn bord, daarna volgde kleding. Vliegen deed ik nog wel. Naar Colombia en Cambodja."

"Ik voelde dat het niet klopte, maar wuifde het weg met het idee dat iedereen het deed. Een beetje zoals in het begin met Zwarte Piet. Ik wilde nog zoveel plekken zien en mezelf ontwikkelen. Het voelde alsof ik er recht op had. Maar als je echt om mooie plekken geeft, wil je dat die blijven bestaan. Daarnaast kun je jezelf ook ontplooien op Ameland."

"Anderhalf jaar geleden besloot ik daarom om niet meer te vliegen. Het is soms moeilijk dat je meer de tijd moet nemen voor de reis, maar door langzamer te reizen vertraag je vanzelf. Mijn vakantie begint zodra ik de bus instap. Ik neem een kussen en boek mee. Ik vlieg niet meer om hap-slik vakantie te vieren."

Jeppe Bijker Beeld Tammy van Nerum

'Voor de leefbaarheid'

Jeppe Bijker (26) reist met de trein naar Krakau, 14 uur reizen, 206 euro.
"Toen de lucht- en scheepvaart niet werden meegenomen in het klimaatakkoord van Parijs ben ik me in de sector gaan verdiepen. Als we een enigszins leefbare wereld willen achterlaten dan is het nodig om iets te doen. Vliegen is synoniem geworden voor vakantie, maar er zijn andere opties."

"Om mensen daarvan bewust te maken, heb ik samen met een vriend een app ontwikkeld. Daarmee kun je de reisduur, prijs en uitstoot van een reis in Europa vergelijken. Deze zomer ga ik met zes vrienden naar Krakau, ik reis samen met een vriend met de trein. We moeten overstappen in Berlijn, dus we maken er meteen een tripje van. De rest vond het te duur en te lang duren."

"Ik ben geen extremist. Ik zeg niet dat ik nooit meer ga vliegen, maar je hoeft echt niet drie keer per jaar de wereld over. Je moet eerlijk zijn tegen jezelf. Als je voor het milieu geen vlees eet, maar wel voor een weekendje naar Hamburg vliegt - in uitstoot gelijk aan drie maanden elke dag vlees eten - kun je je afvragen of dat reëel is."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.