Plus

Deze man was decennialang dé grimeur van Sint en Piet

Dit jaar bezoekt Sinterklaas de stad met Spaanse edellieden, maar decennialang creëerde grimeur-in-ruste Ton van den Heuvel de klassieke Zwarte Pieten. 'Op straat werkte ik de Sint even snel bij.'

Ton van den Heuvel heeft meerdere sinterklazen geschminkt: Eduard Verkade, Jan Gajentaan en Gerard de KlerkBeeld Daniel Cohen

Drie jaar geleden is hij er echt mee opgehouden. "Er belde nog weleens iemand voor het een of ander, maar dan vertelde mijn vrouw dat ik geen werk meer aannam. Ik was negentig, en zij vond het wel mooi geweest. Ik was dat met haar eens: ik heb dit prachtige vak zeventig jaar mogen uitoefenen. Het werd op het laatst wel zwaarder hoor, dat moet ik er ook eerlijk bij zeggen."

Ton van den Heuvel (93) kijkt met louter plezier terug op zijn carrière als grimeur en visagist, een ambacht dat hem langs studio's over de hele wereld voerde. "Ik heb ontzettend veel film en televisie gedaan, maar ook reclame voor grote cosmeticamerken. Vooral dat laatste was goed verdienen. Je kreeg zo vierhonderd gulden per dag voor een klus in het buitenland, plus alle onkosten. Daar werd je rijk van."

In Nederland deed Van den Heuvel de make-up van presentatoren en artiesten op televisie, en werkte hij als grimeur voor kinderseries als Ti-Ta Tovenaar en Pipo de Clown. "Ontzettend leuk om te doen," zegt hij lachend. "Het gezicht van Pipo was mijn ontwerp. Daar was ik wel trots op. De serie heeft jaren met veel succes gelopen, en ik heb ook nog meegewerkt aan de speelfilms van Pipo die later zijn gemaakt."

Grimeerbedrijf Michels
Ter zake nu, want we zijn in Purmerend voor verhalen over de intocht van Sinterklaas in Amsterdam, want daar was Van den Heuvel vanaf 1946 bij betrokken. In het begin als werknemer van het grimeerbedrijf Michels in Amsterdam. "Ik klopte na de oorlog bij Michels aan voor een baan. Ik was opgeleid als etaleur, maar ze zochten een grimeur. Ik had geen idee wat dat was, maar zei dat ik het graag wilde proberen."

Van den Heuvel bleek aanleg te hebben voor het vak, en kreeg na zijn proeftijd een vaste aanstelling. Michels leverde in het hele land grimeurs aan toneelgezelschappen, variété-artiesten en de televisie die op dat moment in de kinderschoenen stond. "Michels was een begrip," vertelt Van den Heuvel. "Het was het enige grimeerbedrijf met mensen in vaste dienst. Wij reisden het hele land door."

Plaatje van de intocht
Een van de opdrachten in zijn portefeuille was de intocht van Sinterklaas die na de oorlog weer was opgepakt, met acteur Eduard Verkade in de rol van goedheiligman. Het hele gezelschap werd door de medewerkers van Michels onder handen genomen. Van den Heuvel was diep onder de indruk van het plaatje van de intocht, zoals hij het noemt. "Het zag er allemaal prachtig uit. Er was echt veel zorg aan besteed."

De eerste intocht van Sinterklaas na de oorlog in 1946, hier over het DamrakBeeld Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/ANP/Gé van der Werff

In 1958 begon Van den Heuvel voor zichzelf. "Ik verdiende best aardig bij Michels, maar ontdekte op een gegeven moment wat de baas van zijn opdrachtgevers kreeg. Wij werkten hard, en hij werd er rijk van. Dat wilde ik ook wel. Vanaf het eerste moment had ik zo veel opdrachten dat ik zes dagen per week kon werken. Ik had een goede naam omdat ik verliefd was op mijn vak. Dat maakte dat ik goed was in mijn werk."

Metamorfose
Van den Heuvel nam ook de Amsterdamse intocht over, en verzorgde elk jaar de grime van de Sint en het groeiende leger Zwarte Pieten. "In het begin was het een klein groepje, maar op een gegeven moment waren het er wel honderd. We verdeelden de Pieten onderling, maar de Sint deed ik zelf. Dat ging ook snel hoor. Ik zorgde dat ik het haarwerk klaar had en dan was het in twintig minuten gepiept."

Tijdens de intocht bleef de grimeur in de buurt van de Sint om in geval van nood te kunnen optreden. Vanaf 1950 had hij twaalf jaar de zorg over het uiterlijk van dierenarts Jan Gajentaan, daarna klom architect Gerard de Klerk op het paard. Van den Heuvel: "Wat wel voorkwam was dat de Sint halverwege de tour door de stad een beetje vermoeid begon te ogen. Dan werkte ik hem op straat snel even bij."

De grimeur bleef tot halverwege de jaren tachtig betrokken bij de intocht. "Ik wilde iets rustiger aandoen en heb afscheid genomen. Ik deed hier en daar nog wel eens Sinterklaas, maar niet meer met zo'n groot gevolg als in Amsterdam."

Van den Heuvel heeft zijn Pieten het liefst klassiek, en heeft dan ook weinig begrip voor de metamorfose die de hulp van Sinterklaas in de stad heeft ondergaan. "Ze moeten doen wat ze niet laten kunnen, maar wat mij betreft was er weinig mis met de oude Zwarte Piet."

De Sint in AmsterdamBeeld Sintinamsterdam.nl/Laura van der Bijl/Jorris Verboon
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden