Plus

Deze buurtbewoners zijn baas in eigen huurhuis

Buurtbewoners die samen zelf willen bepalen onder welke spelregels ze huren, verzamelen zich in wooncoöps. De initiatieven komen nog moeilijk van de grond, maar wooncoöp Nieuwland in Oost is het wél gelukt.

Arie Blom en Eline de Smet aan het klussen in het oude schoolgebouw in de Pieter Nieuwlandstraat. 'Het kost veel tijd, maar levert uiteindelijk wel een goede manier van ­samenleven op.' Beeld Rink Hof

'Bel me als je er bent," zegt Eline de Smet (29). "We hebben nog steeds geen deurbel." Om de hoek van de Dappermarkt, in de Pieter Nieuwlandstraat, staat een oude basisschool. Met zijn 35 meter brede roodbruine gevel is het een behoorlijk imposant gebouw.

Op straatniveau zitten werkruimtes en kungfuschool Luk Hop Moon, erboven wonen de leden van wooncoöperatie Nieuwland. Sinds april vorig jaar zijn ze bijna elk weekend bezig om de school om te ­toveren tot een woonparadijsje. Wc's worden geïnstalleerd, entresols getimmerd en de muren worden opnieuw gestuct en geschilderd. Dat verklaart de witte spetters op De Smets neus als ze opendoet.

Eigen huisbaas
Binnen verwijzen details nog naar vorige levens van het gebouw. In het gymzaaltje, nu omgebouwd tot vier kamers, hangt de basketbalring nog aan de muur. Sinds ­december 2014 is het pand aan zijn nieuwste leven begonnen, als pionier van huren nieuwe stijl. Een wooncoöperatie - kortweg wooncoöp - is wezenlijk iets anders dan een woningcorporatie, al scheelt het maar enkele letters.

In essentie is het een groep huurders die meer te zeggen wil hebben over de eigen woonruimte dan bij een woningbouwcorporatie gebruikelijk is.

Om dat te bereiken, worden bijvoorbeeld een of meerdere panden gekocht van een woningcorporatie of een andere marktpartij, om zelf samen de spelregels voor de verhuur te kunnen bepalen.

Fantasie
De bewoners nemen het onderhoud op zich - zo kunnen de huren betaalbaar blijven. Bij Nieuwland zit de kale huur tussen de 310 en 385 euro voor een kamer plus gebruik van gemeenschappelijke ruimtes.

De bewoners van Nieuwland zijn niet direct de eigenaar van het pand; dat is de zelfopgerichte woningbouwvereniging Soweto. Maar alle bewoners zijn wel lid van Soweto en alle leden moeten het beleid en de begroting goedkeuren. Met een beetje ­fantasie is De Smet dus haar eigen huisbaas.

Verschillende initiatieven

Het verhaal van Nieuwland staat niet op zichzelf. In Amsterdam zijn er volgens de gemeente nu zo'n twintig initiatieven van mensen die een wooncoöp van de grond proberen te krijgen. De precieze ingrediënten varieren per initiatief; bij Nieuwland gaat het om één pand, leven de bewoners samen als woongroep en loopt de huur via Soweto.

Maar het kan er ook heel anders uitzien. Zo willen bewoners van de wijk Jeruzalem in Oost de hele straat kopen van Rochdale, om hun huizen van de sloop te redden. Bij Copekcabana in Noord is de wens juist om als nieuwe groep huurders en kopers in een huizenblok te trekken dat nu nog van Ymere is. En de zelfbouwers van Ons Nieuwe Hof zoeken een plek om samen een compleet nieuw buurtje uit de grond te stampen.

Hoe verschillend ook, veel initiatiefnemers worden gedreven door hetzelfde: ze willen zich hard maken voor betaalbaar wonen in de stad, zitten met hun middeninkomen klem tussen sociale huur en koop, of het lijkt ze gewoon leuk om samen met buren actief met de straat bezig te zijn.

Vergaderen en klussen
De Smet heeft vandaag samen met huisgenoot Arie Blom (28) als missie om het laatste slaapvertrek af te schilderen. Dan kan ook woongroeplid nummer elf na anderhalf jaar verbouwen eindelijk zijn kamer in. Het is een internationale groep van voornamelijk jonge, hoogopgeleide mensen: twee promovendi, een designer, een timmerman. De Smet is beleidsmedewerker, Blom studeert wiskunde.

Af en toe moeten de bewoners zich als Houdini's in bochten wringen om tijd vrij te maken voor hun gedeelde project - zelf verantwoordelijk zijn betekent ook dat er niemand langskomt als de kraan lekt. Veel zonnige weekends brengen ze door met klussen. En met vergaderen - De Smet zit in de financiële commissie van het pand, Blom is namens Nieuwland bestuurslid bij Soweto. Ze zijn beiden zo'n anderhalve dag per week zoet met hun werkzaamheden. "Ik snap nu wel waarom mensen voor nieuwbouw kiezen.

Renoveren is zó veel werk," zegt De Smet, terwijl ze de rolsteiger verrijdt om met haar kwast in een hoog hoekje te komen. "Als de Amsterdamse woningmarkt makkelijker was geweest, was ik hier misschien niet aan begonnen."

Bloed, zweet en tranen
Het licht aan het einde van de tunnel is ze nog niet uit het oog verloren: "Het kost veel tijd, maar levert uiteindelijk wel een goede manier van samenleven op. En we betekenen ook iets buiten het huis, met een publieke ruimte voor de buurt en de werkruimtes. Ik ben blij dat ik hier woon, maar het heeft wel bloed, zweet en tranen gekost."

Blom is er wat relaxter onder: "Ik vind het klussen wel leuk," zegt hij, achteroverhellend om een schuin muurtje te witten. "Je moet je tijd érgens in steken. Dan liever in iets waar ik uiteindelijk mensen mee help, door bij te dragen aan een plek waar je voor een redelijke prijs kunt wonen."

Het idee dat er aan woningen een prijskaartje hangt, is begrijpelijk, maar heeft ook iets raars, vindt hij. "Verhuurders in de stad vragen veel geld omdat ze het kunnen maken, niet omdat dat geld nodig is voor het onderhoud van de woning. Dat vind ik intrinsiek een rare constructie. Het is leuk om daar een alternatief tegenover te zetten."

Koudwatervrees

Ondanks de flinke tijdsinvestering kunnen andere wooncoöps niet wachten om ook aan de slag te gaan. Maar één ding ontbreekt meestal: geld. Omdat het fenomeen nog ­redelijk onbekend is, hebben hypotheekverstrekkers vaak last van koudwatervrees.

Ook bij Soweto liepen gesprekken met Nederlandse banken, waaronder Triodos, vast. Maar de Duitse GLS Bank durfde hen wél een lening van 400.000 euro toe te vertrouwen - wooncoöps zijn bij onze oosterburen al lang en breed een ingeburgerd begrip. Met die lening was de aankoop van de school al gedekt. Het was maatschappelijk vastgoed van de gemeente en die was bereid om voor een redelijk bedrag te verkopen.

De overige 300.000 euro die nodig was voor de verbouwing, werd uitgeleend door sympathisanten uit de kraakbeweging. Voorlopers zijn ze dus, in de Pieter Nieuwlandstraat. Waar de meeste wooncoöps nog hard op zoek zijn naar de financiering van hun droom, staan De Smet en Blom al plinten te schilderen.

Altijd wat te doen

Maar pionieren brengt ook bureaucratisch gedoe met zich mee, ondervindt Blom, die bezig is met de erfpacht. Sociale woningbouw kan daar korting op krijgen, maar dan moet je op de lijst van officiëel toegelaten instellingen staan. Blom: "De standaardreactie van ambtenaren is vaak: je bent A of B en hebt dus recht op korting of niet. Dan moeten wij zelf actie ondernemen en uitleggen: wij zijn niet echt A maar ook niet echt B, we zijn iets nieuws. Dat is wennen voor ambtenaren."

De gemeente is momenteel nog aan het verkennen of bij erfpacht een uitzonderingsregel voor wooncoöps wenselijk is, laat de woordvoerder van wethouder Laurens Ivens (Wonen) weten. Blom vertrouwt erop dat het wel goed komt - het is gewoon de zoveelste hobbel die moet worden genomen. Blom: "We dachten ooit dat alles na driekwart jaar klaar zou zijn, maar inmiddels ben ik van het idee afgestapt dat er zoiets als een einddatum bestaat. Er is gewoon altijd wat te doen."

Interesse groeit

De gemeente is momenteel nog aan het verkennen of bij erfpacht een uitzonderingsregel voor wooncoöps wenselijk is, laat de woordvoerder van wethouder Laurens Ivens (Wonen) weten. Blom vertrouwt erop dat het wel goed komt - het is gewoon de zoveelste hobbel die moet worden genomen. Blom: "We dachten ooit dat alles na driekwart jaar klaar zou zijn, maar inmiddels ben ik van het idee afgestapt dat er zoiets als een einddatum bestaat. Er is gewoon altijd wat te doen."

De wooncoöp is niet een nieuw concept, maar de interesse in het idee neemt wel een enorme vlucht sinds het in 2015 in de Woningwet is opgenomen. ­Minister Stef Blok (Wonen) komt initiatiefnemers stukje bij beetje tegemoet. Eind juni heeft hij toegezegd dat het makkelijker wordt voor corporaties om woningen aan wooncoöps te verkopen. Ook moet pas bij bezit van 25 woningen verhuurdersheffing worden betaald, dat waren er eerst 10. De kans is daarmee groter dat het aantal woningen van een wooncoöp onder die grens valt.

Kennisorganisatie Platform 31 heeft net een aantal actieteams opgezet die samen met wooncoöps de laatste struikelblokken onderzoeken. Deelnemers zijn onder ­andere Rochdale, De Key en wethouder Laurens Ivens (Wonen). Met zijn deelname belooft Ivens zich hard te maken voor het concept. Eerder dit jaar reserveerde hij al op drie locaties bouwgrond voor wooncoöps die zelf willen bouwen.

Wooncoöp Nieuwland heeft een eigen site, waarop ze nieuws over activiteiten en de verbouwing plaatsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden