PlusOpiatencrisis

Deze Amerikaanse kinderen leren hoe ze verslaafden redden bij een overdosis

Op het platteland van Tennessee is een nieuwe strategie tegen verslavingen: jonge kinderen leren hoe ze iemand kunnen redden bij een overdosis. ‘Het is net een waterpistool.’

Kinderen leren hoe ze bij een overdosis iemand kunnen helpen. Het blauwe tasje met twee doses krijgen ze mee naar huis.Beeld Mike Belleme/HH/The New York Times Syndication

Na het uitgaan van de eerste klas van de basisschool gaat Nash Kitchens met tien andere jongens en meisjes naar een bibliotheek voor een nieuw computerspel: een mysterieuze moordzaak met een verrassende plotwending. Het slachtoffer werkte in het restaurant waar hij dood werd aangetroffen in een vrieskist. De moordenaar, merken de kinderen al snel, is heroïne vermengd met fentanyl, een vaak dodelijk mengsel.

Nash weet op z’n zevende al wat dat is. Zijn oom was verslaafd aan die zware pijnstillers, zogenoemde opiaten, waarvan het effect sterker kan zijn dan dat van heroïne. Nash luistert in de bibliotheek ademloos terwijl Jilian Reece, een met drugsbestrijding belaste ambtenaar, vertelt over de opiatenepidemie in hun kleine plattelandsgemeenschap. Tegen het einde van haar verhaal laat Reece zien hoe je iemand met een overdosis het middel Narcan toedient, via een neusspray.

Opiatencrisis

“Het is net een waterpistool,” vertelt ze de kinderen, die het kleine plastic voorwerp even vasthouden en erin knijpen. Bij het afscheid krijgen ze allemaal een blauw tasje met twee doses Narcan mee voor thuis. “Openmaken, inbrengen en spuiten!” wordt de kinderen nog eens ingeprent.

Wat hier in Elizabethton gebeurt, is dagelijkse praktijk in tientallen gemeenschappen, overal in de Verenigde Staten. De opiatencrisis heeft er hard toegeslagen en gezinnen uiteengerukt. Meer dan 400.000 Amerikanen zijn overleden aan overdoses.

Training met een neusspray

Elizabethton ligt in Carter County, met zo’n 56.000 inwoners, aan de grens met North Carolina. Hier kwamen sinds 2014 bijna zestig mensen om door drugsgebruik. In Tennessee werden dat jaar 8,1 miljoen recepten uitgeschreven voor zulke pijnstillers, terwijl de staat ongeveer 6,5 miljoen inwoners telt.

De gezondheidsdiensten werden er zo wanhopig van dat ze nu hopen het tij te keren door kinderen vanaf 6 jaar te leren hoe ze iemand kunnen redden van een overdosis.

De afgelopen drie jaar kregen zo’n zeshonderd jonge kinderen naschoolse ‘Narcantraining’, genoemd naar de neusspray. Soms vindt het onderricht plaats tijdens lessen babysitten, of tijdens cursussen over stoppen met het roken van e-sigaretten. Scholieren leren hoe ze zelf leeftijdsgenoten kunnen trainen in het toedienen van Narcan, bijvoorbeeld bij schoolfeesten. Vorige herfst deelde een kind zeventig doses uit. Ten minste honderd jonge mensen kwamen terug voor meer, meestal nadat ze door hun eigen voorraad heen waren.

Tegenwerking

Maar in deze streek, waar de vaak conservatieve bewoners verslaving zien als een zonde, ondervinden experts als Reece veel verzet, ook van schoolbesturen en de politie. In die kringen geldt het Narcanprogramma als een verkwisting van overheidsgeld. Het trainingsprogramma zou niet geschikt zijn voor kinderen.

Drugsbestrijders in het oosten van Tennessee komen vaak de scholen niet in waar ze de leerlingen willen instrueren, of krijgen geen toestemming om buiten het schoolgebouw Narcan uit te delen aan leerlingen en ouders.

Reece: “Veel mensen zeggen dat kinderen op die leeftijd nog niet over zulke zaken hoeven na te denken, maar ik heb liever dat een kind iets traumatisch meemaakt als het toedienen van Narcan dan dat hij of zij iemand ziet sterven.”

Sherry Barnett, in heel Tennessee belast met de bestrijding van overdoses, ondervindt zulke tegenwerking bijna dagelijks. Slechts drie basisscholen in acht counties staan training met Narcan toe. Barnett, een verpleegkundige: “We zijn hier in de Bible Belt, en veel scholen willen niet toegeven dat drugs echt een probleem zijn.”

Om zulke obstakels te ontlopen, verlegt Barnett de training naar sportevenementen voor jongeren, picknicks of een zomerkamp. Ze kan ook terecht in een McDonald’s en in schoollokalen waar gelijkgestemde leraren het voor het zeggen hebben.

Vijftig pillen per dag

Barnett laat de jongste kinderen opiaten zien en legt uit dat wie daar een te grote dosis van neemt in slaap kan vallen en ophouden met ademen. Dat toont ze de werking van het ‘waterpistool’; elk kind moet er voor het einde van de les mee kunnen omgaan.

Voor beginnende tieners ligt de nadruk bij de les ook op destigmatisering van drugsgebruik. Barnett vertelt dan over haar eigen problemen. Ze werkte als verpleegster in een kliniek toen ook zij steeds meer opiaten begon te gebruiken, vooral na haar scheiding en de voortijdige dood van haar echtgenoot. Ze was drie jaar lang zo zwaar verslaafd dat ze zo’n vijftig pillen per dag slikte. Tot de politie de kliniek binnenviel en haar arresteerde. Ze kreeg 14 maanden gevangenisstraf.

Barnetts eerlijkheid raakt een gevoelige snaar bij de kinderen, die dan vaak vragen hoe ze hun eigen vader, moeder of andere naasten van hun verslaving kunnen afhelpen. “Ik heb nog nooit meegemaakt dat een kind bang of beledigd was,” zegt ze over haar trainingssessies. “Het zijn vaak de ouders die wat ik doe ongepast vinden.”

Yordi Mendez (16) groeide op in een omgeving waar drugsgebruik de norm was. Op z’n dertiende probeerde hij de cocaïne te verkopen die zijn vader in een toilet had laten liggen. Hij zag twee van zijn vrienden sterven aan een overdosis.

Op school werd hij gepakt met een e-sigaret en nu volgt hij met zo’n honderd andere leerlingen een Narcantraining. De cursus is een initiatief van de Carter County Drug Prevention Coali­tion.

Eerste linie

De openbare bibliotheek van Elizabethton, waar kinderen het ‘moordspel’ spelen, bevindt zich in de eerste linie van de opiatencrisis.

Het personeel van de bibliotheek, waar zes jaar geleden de Narcancursussen begonnen, zegt drugs te hebben gevonden in de toiletten, in dvd-hoezen en in boeken van James Patterson.

Mensen zoeken op de computers van de bibliotheek ook vaak naar behandelcentra voor drugsverslaafden. Het is de enige plek met gratis wifi in Carter County. Anderen bieden aan om hun boetes voor het te laat terugbrengen van boeken te betalen met pillen tegen verslaving aan opiaten, zoals het aan methadon verwante suboxone.

De jongste kinderen die deelnamen aan het spel in de bibliotheek zijn 5 jaar, de oudste 16. Sommigen kwamen voor de tweede of derde maal, omdat hun ouders vonden dat het geen kwaad kon hun kennis op te frissen. Van sommige kinderen kampte een van de ouders met drugsproblemen.

Hersenen verpletterd

Onder het genot van stukken pizza roepen ze wie volgens hen de moord heeft gepleegd. Niemand raadde dat het slachtoffer aan een overdosis is gestorven. Nadat Reece dat heeft onthuld, vertelt ze over de gevaren van opiaten en moedigt ze de kinderen aan altijd Narcan in hun rugtas te stoppen.

De 8-jarige Nora Blohm weet te vertellen dat de drugs de zenuwuiteinden in de hersenen ‘verpletteren’. Haar vader is verpleegkundige bij de eerste hulp. Nolan Loveday (10) omschrijft een overdosis als ‘te veel drugs gebruiken’. Als Reece ze vraagt wat je moet doen nadat je iemand Narcan hebt toegediend, geeft Nolans tweelingbroer Lennox het juiste antwoord: alarmnummer 911 bellen.

Zoals de meeste kinderen is Nash Kitchens nog te jong om zoiets complex als een verslaving te begrijpen, maar hij heeft al wel heel goed door dat hij met Narcan iemands leven kan redden. “Drugs zijn slecht, je kan eraan doodgaan,” zegt hij. “Nu weet ik hoe ik mensen kan helpen, dat geeft me een goed gevoel.”

Veel ouders hopen dat hun kinderen op de cursus leren om minder snel mensen met een verslaving te veroordelen. “Niet alleen weten we waaróm we geen drugs willen gebruiken,” zegt de moeder van Nash Kitchens, Kelly, “maar ook waarom we nog steeds houden van mensen die dat wél doen.”

De finesses van de les drongen nog niet door tot de 5-jarige Mia Pierce, die vooral druk bezig was met kleuren. Haar moeder Tiffany (24) hoopt echter dat Mia zich bewust wordt van de gevaren van verslaving aan opiaten, die Mia’s vader en grootvader noodlottig werd. Had ook Tiffany maar geleerd om op zeer jonge leeftijd een overdosis te herkennen.

Dan, verzucht ze, zou ze 911 hebben gebeld toen ze haar verslaafde vader bewusteloos aantrof: “Kinderen kunnen niet vroeg genoeg leren wat ze dan moeten doen.”

© The New York Times 
Vertaling René ter Steege

Meer dan 400.000 Amerikanen zijn overleden aan de gevolgen van een overdosis opiaten.Beeld Laura van der Bijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden