Jaaroverzicht

Dertig bijzondere mensen die ons in 2016 ontvielen

In 2016 overleden vele iconen van cultuur, sport en politiek in Amsterdam en daarbuiten. Het Parool zette dertig van hen op een rij.

Johan Cruijff leidde Ajax drie keer naar winst van de Europa Cup I. Hij overleed in maart 2016. Beeld ANP

Januari

David Bowie (1947 - 2016) - Artiest
Bowie domineerde de popmuziek in de jaren zeventig. In samenwerking met John Lennon had hij in 1975 zijn eerste Amerikaanse nummer 1-hit met Fame. Daarna vestigde hij zich met Iggy Pop in Berlijn om drie albums op te nemen, die door velen beschouwd worden als het hoogtepunt van zijn carrière.

David Bowie Beeld ANP

Januari

Alan Rickman (1947 - 2016) - Brits acteur
Rickman stapte na een start als grafisch ontwerper pas op zijn 28ste over naar het theater, waar hij onder meer succes had als acteur van The Royal Shakespeare Company. In 1988 brak hij door als internationale ster in de rol van de Duitse terrorist Hans Gruber in Die hard. Als filmacteur speelde hij onder andere Severus Sneep in de Harry Potterfilms.

Februari

Max van den Berg (1938 - 2016) - Stedenbouwkundige
Als student werd hij door Cornelis van Eesteren naar de Amsterdamse dienst Stadsontwikkeling gehaald. Als ambtenaar was hij nauw betrokken bij de plannen van het Amsterdams college om negentiende-eeuwse wijken te slopen en straten in de binnenstad te verbreden voor het toenemende verkeer. Daarna was hij werkzaam in de secretarie op het stadhuis, waar hij in 1992 de Amsterdamse kandidatuur voor de Olympische spelen verzorgde.

Harper Lee (1926 - 2016) - Amerikaans schrijfster
Lee debuteerde in 1960 met To Kill A Mockingbird, waar ze in 1961 de Pulitzerprijs voor kreeg. Scholen gebruiken het boek dat rassenongelijkheid beschrijft, in lessen over discriminatie. Het leek lang bij één titel te blijven, maar in 2015 publiceerde Lee na 55 jaar stilte het vervolg Go Set A Watchman, naar een eerder geschreven manuscript dat haar uitgever in de jaren vijftig niet op de markt wilde brengen.

Umberto Eco (1932 - 2016) - Italiaans schrijver
Brak in 1983 in Nederland door met zijn roman In De Naam van de Roos. In 2012 kreeg hij de Vrede van Nijmegen Penning wegens zijn rol al voorvechter van vrede in Europa. Hij was tot 2008 hoogleraar in de semiotiek aan de Universiteit van Bologna. Eco schreef vele essays en zeven romans, waarvan Het nulnummer uit 2015 zijn laatste was.

Maart

Sir George Martin (1926 - 2016) - Producer van nagenoeg alle platen van The Beatles
In de eerste jaren van hun samenwerking zorgde hij er vooral voor dat hun muziek zo goed mogelijk op de band kwam. Toen de nummers later complexer en experimenteler werden, leverde hij er als 'vijfde Beatle' een belangrijke creatieve bijdrage aan. Financieel sloeg hij zijn slag toen hij na de opheffing van The Beatles zelfstandig producer werd, voor onder anderen The Mahavishnu Orchestra, Céline Dion en Elton John.

Johan Cruijff (1947 - 2016) - Voetballegende
Hij maakte in 1964 zijn debuut bij Ajax. Cruijff leidde Ajax drie keer naar winst van de Europa Cup I. Drie keer werd hij uitgeroepen tot Europees Voetballer van het Jaar. Nadat de selectie van Ajax in 1973 niet voor hem maar voor Piet Keizer had gekozen als aanvoerder, maakte hij een transfer naar Barcelona. Later won hij als coach van Ajax in 1987 de Europa Cup II. Met het dreamteam van Barcelona veroverde hij vier landstitels, de Europa Cup II in 1989 en de Europa Cup I in 1992.

George Martin (tweede van rechts) met vlnr Paul McCartney, ­George Harrison, Ringo Starr en John Lennon Beeld Michael Ochs Archives

April

Cox Habbema (1944 - 2016) - Actrice, regisseur en meer
Ze werkte als hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg, was juryvoorzitter van de Libris Literatuurprijs, schrijfster en partijprominent van de PvdA. Vanaf 1971 werkte ze vijftien jaar voor het Deutsches Theater in communistisch Oost-Berlijn. Van 1986 tot 1996 was ze directeur van de Amsterdamse Stadsschouwburg.

Prince (Prince Rogers Nelson) (1958 - 2016) - Popster
Domineerde de jaren tachtig. In 1978 verscheen For You, zijn debuut. Little Red Corvette werd mede door vertoning op MTV Prince' eerste Amerikaanse top 10-hit. Het nummer was afkomstig van het in 1982 verschenen album 1999, waarvan het ­titelnummer hem zijn eerste hit in Nederland opleverde. Purple Rain zou altijd zijn bestverkochte album blijven, maar het artistieke hoogtepunt in zijn platenoeuvre was het in 1987 verschenen Sign of the Times.

Zanger Prince Beeld ANP

Mei

Gert Bals (1936 - 2016) - Doelman van Ajax
In 1965 haalde Rinus Michels bij zijn start als trainer van Ajax drie nieuwe spelers, onder wie doelman Gert Bals. Bals was 28 jaar toen hij naar Ajax kwam en daarmee een van de oudere spelers in de selectie. Als rustige, betrouwbare en topfitte doelman werd hij door ­Michels aanvoerder gemaakt. Bals zou in vijf seizoenen, in 216 officiële wedstrijden, het doel van Ajax verdedigen. Hij won vier keer de landstitel en twee keer de KNVB-beker.

Juni

Muhammad Ali (1942 - 2016) - Bokser
Geboren als Cassius Clay Junior. Hij versloeg in 1964 wereldkampioen Sonny Liston en werd daarmee de nieuwe zwaargewichtkampioen. Kort na de zege verklaarde Clay dat hij voor­taan door het leven wil gaan als ­Muhammad Ali, de naam die hij kreeg van Elijah Muhammad, de leider van de Nation of Islam.

Ali vond de rassenongelijkheid in de Verenigde Staten, waarvan hij de gevolgen zelf vaak ondervond, onverteerbaar. Naarmate zijn loopbaan vorderde, werd Ali zelf meer en meer onderdeel van het establishment. Na de dood van Elijah Muhammad, maakte Ali's politieke opstandigheid en roep om segregatie plaats voor verzoening en verbroedering.

Jo Cox (1974 - 2016) - Brits politica
Cox vormde tijdens de campagne rond het EU-referendum een van de voornaamste Labour­kopstukken in het 'blijfkamp' en werd kort voor het referendum vermoord door de extreemrechtse Thomas Mair.

Jo Cox studeerde aan Cambridge University en was de eerste in haar familie met een academische graad. Voordat ze parlementslid werd, werkte Cox voor ­Oxfam, zette ze zich in voor rechten van vrouwen, was ze actief in conflictgebieden in de hele wereld en adviseerde ze Freedom Fund, een organisatie die zich inzet voor de afschaffing van moderne slavernij.

Henk Hofland (1927 - 2016) - Journalist
In 1953 begon Hofland als buitenlandredacteur bij Algemeen Handelsblad, later nam hij plaats in de hoofdredactie van NRC Handelsblad. In 1972 publiceerde hij Tegels Lichten, een boek over de ­wereldvreemde argeloosheid in de Nederlandse politiek. Ruim twintig jaar was hij deelnemer aan het VPRO-radioprogramma Welingelichte Kringen. Hofland werd in 1999 uitgeroepen tot Journalist van de Eeuw. Hij kreeg als essayist in 2011 de P.C. Hooftprijs.

Muhammad Ali Beeld ANP
Henk Hofland won de P.C. Hooftprijs in 2011 Beeld ANP

Juli

Uri Coronel (1946 - 2016) - Oud-bestuurder van Ajax
Hij beleefde zijn grootste successen in zijn eerste bestuursperiode, van 1989 tot 1997. Met Louis van Gaal als trainer, Michael van Praag als voorzitter en Coronel als commercieel bestuurslid kende Ajax de tweede bloeiperiode na de jaren zeventig. De speld die Coronel als erelid van Ajax kreeg, droeg hij met trots.

Augustus

Pieter Steinz (1963 - 2016) - Recensent en oud-chef boeken bij NRC Handelsblad en directeur van het Nederlands Letterenfonds
In zijn boek Made in Europe - de kunst die ons continent bindt beschreef hij de mensen en de dingen die op cultureel gebied het gezicht van Europa hebben bepaald. In 2014 kreeg hij van de Stichting Gouden Ganzenveer de Gouden Ereveer. Die werd speciaal voor hem ingesteld, omdat de reguliere Gouden Ganzenveer niet mag worden uitgereikt aan iemand uit het boekenvak.

Gene Wilder (1933 - 2016) - Amerikaans acteur en komiek
Wilder was vooral bekend door zijn vertolking van het titelpersonage in Willy Wonka & The Chocolate Factory (1971). Zijn eerste opvallende rol in een bioscoopfilm was in Bonnie and Clyde uit 1967. Voor zijn rol in The Producers kreeg hij in 1968 zijn eerste ­Oscarnominatie. De tweede volgde voor zijn rol in Young Frankenstein (1974), een parodie op klassieke horrorfilms als Dracula.

Piet de Jong (1915 - 2016) - Oud-premier
Als minister van Defensie (1963-1967) voerde KVP-politicus De Jong een omvangrijke reorganisatie en bezuinigingsoperatie uit. Na de verkiezingen van 1967 werd hij tegen zijn zin de leider van een regeringsploeg die vier jaar in het zadel bleef. Zijn kabinet werd geconfronteerd met protestbewegingen van provo's en studenten. Na een kort verblijf in de Eerste Kamer verruilde De Jong in 1974 de politiek voor het bedrijfsleven.

Gene Wilder in 1997 Beeld Kippa

September

Shimon Peres (1923 - 2016) - Oud-premier van Israël
Zijn politieke carrière omspant de complete geschiedenis van de in 1948 gestichte Joodse staat. Hij was nauw betrokken bij de Suezcrisis in 1956, het Israëlische nucleaire programma, de vrede met Egypte (1979) en de onderhandelingen met de Palestijnen, die in 1993 tot de akkoorden van Oslo leidden. Het jaar daarop kreeg Peres de Nobelprijs voor de Vrede. Peres bekleedde ministersposten in twaalf regeringen en was twee keer - van 1984 tot 1986 en van 1995 tot 1996 - premier.

Edward Albee (1928 - 2016) - Toneelschrijver
Debuteerde in 1958 met The Zoo Story. Vier jaar later beschreef hij in Who's Afraid of Virginia Woolf? de hechte emotionele oorlog tussen de echtelieden Martha en George. In stukken als A Delicate Balance (1966), Everything in the Garden (1967), Sea­scape (1974) en The Goat, or Who is Sylvia? (2002) schreef Albee in dramavorm over familie- en liefdesrelaties.

Oktober

Bhumibol Adulyadej (1927 - 2016) - Koning van Thailand
Was met 71 jaar op de troon de langst regerende monarch ter wereld. In 1950 trad hij aan als negende Ramavorst van de Chakridynastie. In totaal maakte Bhumibol zeventien staatsgrepen mee. Die bevestigden de miljoenen Thai in hun geloof dat de koning de enige constante was in het land.

Friso Endt (1928 - 2016) - Journalist voor Het Parool
Endt stond als 21-jarige jongen aan de stencilmachine van het illegale Parool en werkte daarna tot 1972 als redacteur voor de krant. Van 1972 tot 1982 schreef hij voor NRC en daarnaast onder andere voor Time Life en Newsweek.

Jeroen Oerlemans (1970 - 2016) - Oorlogsfotograaf
In 2010 kreeg hij een Zilveren Camera voor een serie over illegale migranten in Griekenland. In 2011 won hij een Zilveren Camera met een serie over de opstand in Libië. Zijn foto's werden over de hele wereld gepubliceerd. Oerlemans fotografeerde onder meer in Libanon, Soedan, Jemen, Irak en Syrië.

Jeroen Oerlemans Beeld ANP

November

Fidel Castro (1926 - 2016) - Cubaans revolutionair
Hij had zijn land een halve eeuw in zijn greep en werd gezien als voortrekker van andersdenkenden maar ook als een anachronistische dictator. In 2006 moest hij door ziekte eerst tijdelijk, en twee jaar later definitief de macht overdragen aan zijn broer Raúl.

Leonard Cohen (1934 - 2016) - Zanger
In 1967 verscheen zijn debuutalbum Songs of Leonard Cohen. In de jaren zestig en zeventig werd Cohen nog weleens weggezet als een troubadour voor meisjes van de heel romantische soort. In de late jaren tachtig en negentig sloeg hij ook in heel andere kringen aan. De afgelopen vijf jaar heeft hij drie albums uitgebracht, waarvan de laatste You Want It Darker geïnterpreteerd kan worden als een ode aan de naderende dood.

Peter van Straaten Beeld ANP

December

Peter van Straaten (1935 - 2016) - Tekenaar
Vanaf 1968 zette hij zijn eerste duidelijke voetafdruk in Het Parool met de strip Vader & Zoon. Van 1988 tot 2012 maakte Van Straaten Dagelijks leven, tien jaar lang elke dag op pagina twee. Op het laatst verhuisde zijn cartoon naar Het Laatste Woord. Na zijn vertrek bij Het Parool stond hij nog een keer per week in de Volkskrant.

Joop Braakhekke (1941 - 2016) - Kok en restaurateur
Zijn lange carrière in de horeca besloeg meer dan vijftig jaar, waarvan veertig in Amsterdam. Veel mensen kennen hem vooral van de populaire tv-serie Kookgek uit de jaren negentig. Sinds 1999 runde hij Le Garage en later het naastgelegen En Pluche.

Marcel Gottlieb (1934 - 2016) - Frans Striptekenaar, beter bekend onder pseudoniem Gotlib
In Nederlandse vertaling verschenen strips als Lobbes, Koos Voos, Waanzin-waanzuit en Hamster Joviaal. Gotlib tekende absurdistisch en was een van de pioniers van de Franse undergroundstrip. Met collega-striptekenaar Mandryka richtte hij in de zeventiger jaren het dwarse blad L'echo Des Savanes op.

Zsa Zsa Gabor (1917 - 2016) - Actrice en Hollywoodster
De Zsa Zsafactor noemde historicus Neal Gabler het soort beroemdheid dat zij leek te hebben uitgevonden. In 1936 werd ze gekozen tot Miss Hongarije, maar werd daarna gediskwalificeerd omdat ze had gelogen over haar leeftijd. Bekend werd ze als raadgever in de tv-show Bachelor's haven voor kijkers met liefdesverdriet. Volgens de filmencyclopedie waren de rollen die ze speelde 'vooral decoratief'.

George Michael (Georgios Kyriacos ­Panayiotou) (1963 - 2016) - Brits zanger
Michael verkocht 100 miljoen platen en was een van de grootste artiesten van de jaren tachtig en negentig. Met schoolvriend Andrew Ridgeley vormde hij in 1981 het duo Wham!. Young Guns Go (Go For It) was in 1982 de eerste van een lange reeks hits, waarna Wham Rap!, Wake Me Up Before You Go-Go en Club Tropicana volgden. Met Last Christmas vonden ze ook gehoor buiten het tienerpubliek. George Michael kwam na Wham! pas echt op stoom. I Knew You Were Waiting, een duet met Aretha Franklin, vormde in 1987 het begin van zijn succesvolle solocarrière.

Carrie Fisher (1956 - 2016) - Amerikaans actrice
Fisher werd op 19-jarige leeftijd wereldberoemd met de rol van Prinses Leia in Star Wars episode IV (1977) en de twee daaropvolgende films (1980, 1983). Hoewel ze later nog in andere films speelde, meerdere boeken schreef en een onemanshow opvoerde, zou ze de rest van haar leven Prinses Leia blijven.

Voor haar literaire oeuvre kreeg Fisher in april dit jaar de Outstanding Lifetime Achievement Award in Cultural Humanism van Harvard. In 2015 was ze wederom als Prinses Leia te zien in Star Wars: Episode VII: The Force Awakens en in 2017 zal ze nog terugkeren in Episode VIII van die serie, waarvan de opnames al zijn afgerond.

Carrie Fisher Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden