Plus

Denial

Hitler was de beste vriend van de Joden in het Derde Rijk. Aldus de
Engelse historicus David Irving, die lange tijd ook zeker wist dat er geen gaskamers hebben bestaan.

Deborah Lipstadt (Rachel Weisz) werd in 1996 door Holocaustontkenner David Irving (gespeeld door Timothy Spall) voor de rechter gesleept Beeld Laurie Sparham

Toch reageerde de man die in de loop van de vorige eeuw de Holocaust in steeds bizardere bewoordingen begon te ontkennen als door een wesp gestoken toen de Amerikaanse historicus Deborah Lipstadt hem een Holocaustontkenner noemde.

Irving sleepte haar in 1996 in Engeland voor het gerecht wegens belediging en aantasting van zijn reputatie van professioneel historicus. In het curieuze Britse rechtssysteem moest Irving niet aantonen dat Lipstadt hem beledigd had, maar Lipstadt bewijzen dat Irving een Holocaustontkenner was. Een omgekeerde bewijslast: niet Irving moest zijn aanklacht bewijzen, maar Lipstadt moest aantonen dat deze onzinnig was.

Stap voor stap
De rechtszaak lijkt misschien alleen interessant voor historici, maar er stond veel meer op het spel. Als ­Irving zou winnen, zou Holocaustontkenning een legitiem historisch standpunt zijn geworden. De Holocaust zou een mogelijk feit zijn geworden, waarover je kon twisten of het werkelijk had plaatsgevonden.

Overigens mocht Irving van Lipstadt beweren dat de Holocaust een verzinsel van geldbeluste Joden was - zijn recht op vrije meningsuiting - als zij dan maar wel mocht zeggen dat hij een feit ontkende. Vergelijkbaar met ontkennen dat de slavernij en de pest hebben bestaan, de aarde rond is en Elvis dood is. Aldus Lipstadt.

Het is knap hoe scenarist David ­Hare, die zijn sporen verdiende met The Hours en The Reader, van de ingewikkelde rechtszaak een inzichtelijk script heeft weten te maken, dat door de geroutineerde Britse tv-regisseur Mick Jackson sober en effectief is verfilmd. Stap voor stap voert het rechtbankdrama de kijker de complexe materie binnen, waarbij duidelijk wordt dat er een groot verschil is tussen de juridische en de morele werkelijkheid.

Gemanipuleerd
Zo wil Lipstadt (uitstekende Rachel Weisz) Holocaustoverlevenden laten getuigen om te bewijzen dat de Holocaust heeft plaatsgevonden, maar haar advocaten willen dat niet uit angst dat de sardonische Irving (geweldenaar Timothy Spall, even goed als in Mike Leighs biopic Turner) hun traumatische herinneringen met dodelijk sarcasme zal neersabelen.

Moeilijk te accepteren voor Lipstadt is ook dat haar advocaten haar niet als getuige willen laten optreden, omdat dat de zaak te veel in de persoonlijke sfeer zou trekken. Die advocaten zijn trouwens niet de minsten, want een sterrenteam onder leiding van Anthony Julius (Andrew Scott), die twee jaar eerder naam had gemaakt met de juridische afwikkeling van de scheiding van prinses Diana.

We verraden niets, de afloop is tenslotte bekend, als we zeggen dat de vier jaar (!) durende rechtszaak eindigde in een verpletterende nederlaag voor Irving. De rechter oordeelde dat hij een racist en antisemiet was en opzettelijk historisch bewijs had gemanipuleerd.

Na deze uitspraak lag Irvings reputatie definitief aan diggelen. Maar de ontmaskerde historicus weet niet van ophouden. In een recent interview in de Engelse krant The Guardian pochte hij over zijn invloed: "Er is een algemeen geloof onder mensen dat zij misleid zijn."

Denial

Regie Mick Jackson
Met Rachel Weisz, Timothy Spall
Te zien in Filmhallen, City, Tuschinski

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden