enquêtecommissie

Deed oud-wethouder Asscher wel genoeg aan financiële chaos?

Maandag verschijnt het rapport van de enquêtecommissie die het afgelopen jaar het financiële reilen en zeilen van de gemeente Amsterdam onderzocht. De schuld voor de financiële chaos ligt bij vele partijen, maar vooral de reputatie van oud-wethouder Lodewijk Asscher staat op het spel.

De schuld voor de financiële chaos ligt bij vele partijen, maar vooral de reputatie van oud-wethouder Lodewijk Asscher staat op het spel.Beeld anp

Toen de gemeenteraad eind 2014 het zwaarste onderzoeksmiddel van stal haalde om de financiële chaos te onderzoeken, wist de PvdA zeker: ze azen op Asschers scalp. Hij was tussen 2006 en 2012 immers wethouder Financiën. Toen is mogelijk de basis gelegd voor de problemen. Kunnen die hem ook aangerekend worden?

Uit de 38 openbare verhoren het voorbije najaar bleek dat de enquête veel breder is dan alleen het functioneren van Asscher. Zo is de periode van 2002-2014 onderzocht, kwam de gebrekkige ICT aan de orde en werd de 'financiële functie' breed gedefinieerd. Door de vrijwel alles omvattende onderzoeksopzet misten de verhoren vaak focus. Het ene moment werd oeverloos doorgevraagd over een rapport uit 2004, het andere moment werd de vertrekregeling van een hooggeplaatste ambtenaar in 2005 tot in detail besproken.

Geen overzicht
De conclusies laten zich deels uittekenen: in het 'eilandenrijk' Amsterdam had niemand het overzicht. Gemeenteraden voerden hun controlerende taak niet goed uit, gemeentesecretarissen hadden onvoldoende oog voor de problemen, in het college had de interne bureaucratie geen prioriteit en wethouders van Financiën lieten de boel op zijn beloop. Ook was onduidelijk waar de verantwoordelijkheid van de wethouder ophield en die van de gemeentesecretaris begon.

Allemaal ontlastend bewijsmateriaal voor de casus-Asscher. Bovendien: er ging een hoop mis, maar aan de financiële afgrond raakte de gemeente allerminst. Amsterdam kwam de crisis kerngezond door. Maar toch, toen Asscher zich in oktober onder ede moest verantwoorden, werd hem nogal wat voor de voeten geworpen. Onder zijn verantwoordelijkheid had de gemeente geen grip op de financiën.

Wat had hij gedaan om dit te voorkomen? Diensten waren onderbezet, ambtenaren overwerkt; had Asscher ingegrepen? Een hoge ambtenaar functioneerde niet goed: waarom had Asscher hem niet vervangen? En dan die verbeterplannen met ambtelijke titels als 'Uitvoering in beeld', 'Visie op control' en het 'Servicehuis Financiën': allemaal een stille dood gestorven. Waarom had Asscher dit laten gebeuren?

Heet hangijzer
Het opheffen van het Servicehuis Financiën, bedoeld om de versplinterde gemeentelijke financiën te stroomlijnen, bleek tijdens zijn verhoor een heet hangijzer. Waarom had Asscher zich niet met hand en tand verzet tegen de wens van de raad om hier geen geld meer voor vrij te maken?

Zo kan de enquêtecommissie de vicepremier best wat tikken uitdelen. Asscher zag de problemen, greep ook wel in, maar besteedde te weinig aandacht aan de uitvoering. Dit verwijt past in het beeld dat Asscher al langer achtervolgt: dat van een bestuurder die graag mooie plannetjes lanceert, maar zich uit de voeten maakt als de realiteit weerbarstiger blijkt dan gehoopt. Zoals toen hij als wethouder de bureaucratie in de jeugdzorg beloofde aan te pakken (operatie Frankenstein) of vijftig miljoen euro uittrok om Amsterdam vriendelijker te maken voor bedrijven (Amsterdam Topstad).

Hoe dan ook is elke kritische noot gratis munitie voor Asschers politieke tegenstanders. Op het Binnenhof, waar het politieke spel harder wordt gespeeld dan in de Stopera, zijn dat er nogal wat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden