Plus

De Zuidas maakt zich klaar voor EMA

De bouw van het nieuwe hoofdkantoor voor EU-medicijnagentschap EMA loopt voor op schema. Van schaarste aan heipalen heeft het project geen last. Wel hangt het een rechterlijke uitspraak boven het hoofd.

Nu nog een gat, straks een kantoor voor de 900 medewerkers van het EMA Beeld Jesper Boot

"Kijk, ze draaien een boor van een meter of twintig de grond in, laten een huls achter en storten die vervolgens vol met beton," zegt architect Fokke van Dijk. "Door die werkwijze hebben wij geen last van de schaarste op de bouwmarkt. We zijn niet afhankelijk van de klassieke heipalen, die nu moeilijk te krijgen zijn."

Van Dijk geeft een rondleiding over het bouwterrein aan de Zuidas. De architect van het Rijksvastgoedbedrijf moet soms met luide stem spreken om het lawaai te overstemmen.

Het is de eerste keer dat Van Dijk zelf poolshoogte komt nemen. Ruim een jaar geleden maakte hij achter zijn computer de eerste schetsen van medicijnagentschap EMA's nieuwe hoofdkantoor.

Half november 2019 moet het gebouw af zijn. Dat heeft minister Bruno Bruins (Volksgezondheid) hoogstpersoonlijk aan de Europese Unie en het EMA beloofd. Het kantoor zal plaats bieden aan 900 werknemers die Londen vóór 30 maart 2019 moeten verlaten. Vanwege de brexit verdwijnen Europese instellingen uit Groot-Brittannië.

Vanaf 1 januari 2019 vertrekken de werk­nemers druppelsgewijs uit Engeland. Ze strijken dan tijdelijk neer in het Spark-gebouw op Sloterdijk. De harde deadline voor het nieuwe hoofdkantoor op de Zuidas is 15 november; dan moet de lege plek op de landkaart zijn omgetoverd tot een gebruiksklaar kantoor.

Voor op schema
Van Dijk is positief. De werkzaamheden zijn op 1 mei begonnen. In het bid waarmee het prestigieuze project naar Amsterdam ging, stond dat de bouw in juni zou beginnen. "We lopen dus voor op schema," zegt hij.

Daar zijn verschillende redenen voor. Aangezien aannemer Züblin zich op 3 februari had teruggetrokken uit de aanbestedingsprocedure en Dura Vermeer als enige kandidaat overbleef, is ook de in zo'n procedure gebruikelijke beroepstermijn van drie weken komen te vervallen.

Verder heeft de gemeente Amsterdam hard gewerkt om de bouwaanvraag zo snel mogelijk te toetsen. Naburige kantooreigenaren hebben geen bezwaar gemaakt tegen het aangepaste bestemmingsplan van de nieuwbouw.

Ondanks de voorspoedige gang van zaken houdt Van Dijk er wel rekening mee dat straks op momenten in shifts van 24 uur moet worden gewerkt. Amsterdam moet daartoe ontheffing geven op het bouwtijdenbesluit.

Architect Fokke van Dijk Beeld Jesper Boot

Er zijn momenteel zo'n 25 bouwvakkers aan het werk, maar dat is nog maar een fractie van wat komen gaat.

"Over een maand zijn het er meer dan honderd, uiteindelijk misschien wel vijfhonderd," zegt Marc Heppener, projectmanager van aannemer Dura Vermeer. In een tijdelijk onderkomen op het bouwterrein bevindt zich daarom een immense kantine voor de lunch, inclusief sanitaire voorzieningen en kantoorruimten.

Politieke wolk
Behalve Dura Vermeer is ook Heijmans betrokken bij de bouw van het EMA-kantoor. Heijmans was afgevallen in de bidprocedure, maar als onderaannemer van Dura Vermeer is de beursgenoteerde onderneming toch weer aangehaakt. Die bundeling van krachten is op de gespannen bouwmarkt hard nodig.

Ondanks het voorspoedige begin van het project en de goedkeuring van het Europees Parlement hangt nog altijd een politieke wolk boven de werkzaamheden. Italië en de stad Milaan, op 20 november vorig jaar na loting verliezer in de bidprocedure, hebben een kort geding en een bodemprocedure aangespannen bij het Europese Hof van Justitie in Luxemburg.

De Italianen willen dat het Hof de toewijzing van het EMA aan Amsterdam nietig verklaart vanwege de gevolgde procedure. Hoewel de juridische dienst van de Raad van Ministers al heeft gesteld dat het Italiaanse verzoek niet ontvankelijk is, blijft er nog lange tijd onzekerheid.

De uitspraak in kort geding wordt over enkele weken verwacht. De uitkomst van de bodemprocedure zal veel langer op zich laten wachten; er is niet eens een zittingsdatum bekend.

Mocht het juridische oordeel voor Amsterdam negatief uitpakken, dan moet de Nederlandse overheid als opdrachtgever besluiten hoe het verder moet met het gebouw. De bouw afblazen lijkt niet mogelijk, zegt Van Dijk. Er zijn al vele contracten getekend met leveranciers, de damwanden en de heipalen zitten al in de grond.

Wachten geen optie
Het gebouw zou na aanpassingen aan het ontwerp wel een andere bestemming kunnen krijgen, al vindt Van Dijk dat uiteraard zonde. Zo is de zaal met een publieke tribune voor 300 man en de vergaderopstelling voor 130 man niet voor elke huurder noodzakelijk. Bovendien kost het aanpassen van de bouwplannen veel geld.

Wachten met bouwen totdat de uitspraak van het hof er is, is echter geen optie. Dan wordt de deadline immers niet gehaald.

Groen en gezond

Het Vivaldigebouw op de Zuidas is speciaal ontworpen voor het EMA, een agentschap dat waakt over de medicatieveiligheid en -effectiviteit voor zo'n 500 miljoen Europeanen. Die publieke taak komt terug in het ontwerp: een groot kantoor met zeer grote conferentieruimtes en een publieke tribune voor 300 bezoekers. Ook heeft architect Fokke van Dijk veel glas gebruikt en een open entree gemaakt.

De wetenschappelijke taak van het medicijnagentschap keert terug in de strenge gevel, met een rationele en ordelijke opzet. Een grote daktuin met bomen en een gigantische begroeide wand in het gebouw passen bij de gezondheidsambities van het agentschap. Het gebouw zal bijna energieneutraal zijn en voldoen aan hoge duurzaamheidseisen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden