De wurggreep van Holleeder

Heinekenontvoerder Willem Holleeder werd afgelopen nacht gearresteerd op verdenking van afpersing en bedreiging van verscheidene vastgoedhandelaren. Alleen al de in mei 2004 geliquideerde Willem Endstra zou hij tussen de twintig en dertig miljoen euro afhandig hebben gemaakt.

De vraag was de afgelopen twee jaar niet óf Willem Holleeder zou worden opgepakt, maar wanneer, en op grond waarvan. Het werd afgelopen nacht. Het landelijk parket denkt, na uitgebreid onderzoek van de Nationale Recherche, voldoende bewijzen te hebben om Holleeder afpersing en bedreiging van een aantal Amsterdamse vastgoedhandelaren in de schoenen te kunnen schuiven.

Het gaat daarbij, bevestigen bronnen rond het onderzoek, niet alleen om de in mei 2004 geliquideerde Willem Endstra, maar ook om de enigszins in verval geraakte Erik de Vlieger. Met beiden onderhield Holleeder zakelijke banden, die volgens de verdenking zouden zijn omgeslagen in afpersing.

Sinds de moord op Willem Endstra liepen er twee afzonderlijke onderzoeken tegen Holleeder. De Nationale Recherche richtte zich op de afpersingszaak, de Amsterdamse recherche onderzocht de moord op Endstra. In beide onderzoeken staat Holleeder bovenaan het verdachtenlijstje. De aanhouding van vannacht geldt alleen de afpersingszaak, niet de moord, benadrukt woordvoerder Wim de Bruin van het landelijk parket.

Willem Holleeder kwam in 1992 weer vrij nadat hij samen met zijn inmiddels ook geliquideerde maatje Cor van Hout elf jaar cel had uitgezeten voor de ontvoering, begin jaren tachtig, van biermagnaat Freddie Heineken. Destijds waren er al signalen dat Holleeder zich in de vastgoedhandel begaf en dat hij zich met afpersing bezighield.

Zo deed een Amsterdamse vastgoedhandelaar begin jaren negentig aangifte bij de politie dat Holleeder en Van Hout hem hadden bedreigd nadat hij een ruimhartig bod had uitgebracht op het zogeheten Hilwis-complex in Amsterdam-Zuid, met onder andere de Wolkenkrabber op het Victorieplein. Holleeder en Van Hout gaven de handelaar te verstaan dat hij zijn bod maar beter kon intrekken, ten behoeve van een met de ontvoerders bevriende aannemer die een aanzienlijk lager bod had uitgebracht.

In diezelfde periode kochten Holleeder en van Hout ook het voormalige Casa Rosso-imperium van ' Zwarte Joop' de Vries op de Amsterdamse Wallen op: sekstheater Casa Rosso en een trits speelhallen. In 1996 kwam het weer tot een breuk tussen Holleeder en Van Hout. Holleeder moest Van Hout uitkopen, en daarom werd onder andere de Casa Rosso verkocht. Holleeder hield echter diverse speelhallen op de Wallen, waaronder de Molensteeg 1 en de Buddy Buddy. Die kwamen, op papier, in handen van bv's van een nieuwe zakenrelatie van Holleeder: vastgoedmagnaat Willem Endstra.

Daarnaast sloot Holleeder zich aan bij het criminele duo Sam Klepper/Johnny Mieremet, inmiddels beiden geliquideerd. Willem Endstra raakte daarop steeds verder verstrikt in de netten van Mieremet (voor wie hij tientallen miljoenen belegde), en ook die van Holleeder. In 1999 werd bijvoorbeeld Finoren nieuw leven ingeblazen, een bv'tje voor vastgoedhandel dat deel uitmaakte van het Endstra-imperium.

In de bv werden miljoenen gepompt door drie investeerders: door Convoy, de moedermaatschappij van Endstra, door de inmiddels geschrapte Amsterdamse advocaat Bram Zeegers en door Leijenbergh Vastgoed, dat wordt beschouwd als een bv van Holleeder. Finoren liep overigens uit op een debacle; de Ondernemingskamer van de Amsterdamse rechtbank tracht momenteel de administratie van Finoren uit te mesten.

Het samenwerkingsverband Endstra-Mieremet-Holleeder spatte in 2002 uiteen. Mieremet eiste van Endstra al zijn beleggingen terug, maar het geld zat vast in vastgoed. In februari 2002 werd vervolgens een (mislukte) aanslag gepleegd op Mieremet, die er destijds van overtuigd was dat die aanslag afkomstig was uit de hoek van Endstra en Holleeder. In de media schroomde Mieremet niet Endstra af te schilderen als ' onderwereldbankier', en Holleeder als diens ' sterke arm' en bewaker.

In werkelijkheid lagen de onderlinge verhoudingen toen alweer anders: Holleeder begon Willem Endstra, volgens dagboekaantekeningen van de vastgoedmagnaat, op grote schaal af te persen.

De breuk tussen Endstra en Holleeder kwam vrijwel zeker in september 2002 tot stand. Holleeder trok zich daarop terug uit Finoren, en al zijn belangen op de Wallen werden op naam gesteld van bv's die op papier werden (en nog steeds worden) geleid door funkgitarist Marcel Kaatee, die wordt beschouwd als een stroman van Holleeder.

Endstra raakte vervolgens in een wurggreep van Holleeder. De topcrimineel kwam bijna dagelijks langs op Endstra's hoofdkantoor aan de Apollolaan of op zijn privé-adres en eiste daarbij grote bedragen. Endstra betaalde steeds, totdat hij op het laatst zelfs een spaarrekening van zijn bejaarde moeder moest aanspreken. Als Endstra in de visie van Holleeder niet snel genoeg over de brug kwam, werd hij door Holleeder gesommeerd naar het Amsterdamse Bos te komen, waar hij soms in elkaar werd geslagen. Uit angst te worden geliquideerd, bleef Endstra maar betalen. Volgens bronnen rond het onderzoek ging het in totaal (van eind 2002 tot aan Endstra's dood in mei 2004) om een bedrag van tussen de twintig en dertig miljoen euro.

Endstra kon in die periode geen kant op. Hij praatte wel met rechercheurs van de Criminele Inlichtingen Eenheid (CIE). De CIE was dus nauwkeurig op de hoogte van de chantage, en heeft een en ander zonder twijfel ook vastgelegd in processen-verbaal, die bij de berechting van Holleeder een rol kunnen spelen, evenals verklaringen van direct betrokkenen en de dagboekaantekeningen van Endstra zelf.

De vastgoedmagnaat durfde echter niet formeel aangifte van afpersing tegen Holleeder te doen, omdat hij vreesde dat hij daarmee zijn doodvonnis zou tekenen. Dat heeft hem niet kunnen redden: Endstra werd uiteindelijk voor zijn kantoor in Zuid geliquideerd. (BART MIDDELBURG)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden