Plus

De windpioniers uit 1972 begonnen met een soort meccano

In Amsterdam begon de opwekking van windenergie in 1972 met een provisorische molen van 'grotemensenmeccano' bij Sloterdijk. Nu wind snel oprukt als energiebron, kijken de pioniers van toen tevreden terug.

De windmolen bij Sloterdijk in 1972. Op de trap Chris Westra. Beeld Hans van den Boogaard

De eerste windturbine van Amsterdam was pakweg vier meter hoog en werd via een kabel over de openbare weg verbonden met een autoaccu naar zijn huiskamer op Sloterdijk, vertelt Chris Westra. Hij kon er net een paar 12 voltlampen op laten branden. Gebogen over de foto van de bouw, van precies 45 jaar geleden: "Hier is het begonnen."

Hts-studenten waren ze, op het idee gebracht door provovoorman Roel van Duijn. Die had een vooroorlogs boekje opgeduikeld over windenergie. Voor het huis van Westra gingen de vrienden aan de slag, uit bezorgdheid over kernenergie en om daar een alternatief voor te bedenken.

"Het was een heel eenvoudig ding, alleen bedoeld om te laten zien dat het kan. Net meccano? Dat was het ook, grotemensenmeccano."

Windfeestje
Ze trokken veel bekijks, al had dat vooral te maken met Van Duijn, destijds gemeenteraadslid voor de Kabouterpartij. Na het uitbreken van de oliecrisis in 1973 organiseerde hij zelfs een persconferentie bij Westra thuis om het schone alternatief aan te prijzen.

Westra, toen 24, werd door Het Parool voorgesteld als 'molinoloog'. Van Duijn lanceerde een plan voor windmolens langs de kust en om acht leegstaande molens in Amsterdam in te schakelen voor de elektriciteitsvoorziening in de stad.

En moet je nou eens kijken. Nederland bouwt hele windparken op zee. De benodigde subsidie is geslonken tot 5,45 cent per kilowattuur. "Het is het waard om dit te vieren. Zo zie je maar wat er in een mensenleven kan gebeuren," zegt Westra.

Om daarbij stil te staan organiseerde hij gisteren een feestje in de Rode Hoed met windenthousiastelingen uit de jaren zeventig en daarna. Oud-PvdA-leider Diederik Samsom, bijvoorbeeld.

Zo vertelde Henk Lagerweij, oprichter van de laatste overgebleven Nederlandse windturbinefabrikant Lagerwey, over zijn als hobby begonnen eerste experimenten, eveneens in 1972. "Het moment dat de stekker erin gaat en de kilowattuurmeter gaat draaien... heel geweldig."

Hoeveel wieken?
De windpioniers hebben eindeloos gesleuteld en gefreesd aan hun rotorbladen. Welk materiaal is het best bestand tegen de krachten die de wind erop uitoefent? En is een windmolen tweebladig het beste af of zijn drie 'wieken' te verkiezen - rustiger voor het oog, dus een kleinere bron van horizonvervuiling?

"Het was een enorm positieve hype," zegt Westra over de begintijd. "Een beetje bluf. Maar ik dacht wel: als zoiets lulligs al werkt, dan moet het in het groot ook werken."

Molenland Nederland moest deze energiebron wonderlijk genoeg opnieuw uitvinden.

In volgende jaren kwam veel kennis uit Denemarken. Daar waren al windturbines ontwikkeld die doen denken aan de stalen masten van tegenwoordig.

In Denemarken, dat geen steenkool heeft, was de zoektocht naar 'alternatieve energie' in volle gang, wat een voorsprong opleverde die nog steeds bestaat. Denemarken wilde geen steenkool uit Zuid-Afrika vanwege de apartheid, legt Westra uit. En de Denen hadden kernenergie afgezworen.

Naar zee
Alles wat hij door zijn uitzoekwerk en zijn contacten met andere pioniers te weten kwam over windenergie bundelde Westra in 1980 in een soort handboek. Met daarin ook fotoprojecties van reusachtige windmolens tussen de flats van de Bijlmer en langs de Sloterplas.

Met vooruitziende blik schreef hij: 'Zet ze desnoods op zee.' In zijn verdere loopbaan als energieonderzoeker en journalist kwam het onderwerp steeds terug. "Ik leef al 45 jaar van de wind."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden