Plus

De wetenschap van de zwetende stedeling

Met een uitgebreid meetnetwerk in Amsterdam onderzoekt Wageningen Universiteit het weer in de stad. Waarom het daar op dagen als deze zo gemeen  warm wordt, bijvoorbeeld.

Bart van Zoelen
Het kan in de stad deze week wel zes graden warmer worden dan op het platteland Beeld Mats van Soolingen
Het kan in de stad deze week wel zes graden warmer worden dan op het plattelandBeeld Mats van Soolingen

Door de dichte bebouwing is het weer in de stad anders dan op het platteland. In steden is veel steen en weinig groen of water, waar verdamping voor verkoeling kan zorgen. Ook waait het hier minder en stoten verkeer en industrie warmte uit. Zo kan het in de stad deze week wel zes graden warmer worden dan op het platteland.

Dit mechanisme, het 'stedelijk hitte-eiland­effect', wordt in Amsterdam al een paar jaar bestudeerd met 25 weerstations. Het onderzoek zou dit jaar aflopen. Voor een nieuwe studie met de naam Amsterdam Atmospheric Monitoring Supersite kunnen de onderzoekers weer vier jaar vooruit, met dertig meetstations voortaan.

Grachten
Op hun website willen de onderzoekers ook een dagelijkse weersvoorspelling op wijkniveau maken, om die vervolgens te toetsen aan hun metingen. Voor Amsterdammers betekent dat een specifieker, tot op honderd meter nauwkeurig weerbericht, want er zijn soms opmerkelijke verschillen van plek tot plek. Zo komt in Oost bij oostenwind nog enige verkoeling vanaf het IJmeer, zegt onderzoeker Gert-Jan Steeneveld. Maar veel verder dan anderhalve kilometer de stad in, komt zo'n briesje ook niet.

Verder is het rondom de parken nog relatief koel. Vergeleken met andere steden valt het stedelijk hitte-eilandeffect in Amsterdam overigens nog mee, is de inschatting van Steeneveld op basis van de metingen van afgelopen jaren. "Wellicht heeft dat met de grachten te maken."

Op de website met.wur.nl/summerinthecity zijn nu al vooruitzichten af te lezen van een plattegrond waarin met enige moeite Amsterdam valt te herkennen. Met een kaart van Google Maps willen de onderzoekers de metingen binnenkort graag publieksvriendelijker presenteren.

Hittestress
Het onderzoek, op dertig meetpunten verspreid over de stad, helpt ook om meer plekken te vinden die relatief koel blijven. Daaruit zou de gemeente dan lessen kunnen trekken voor het inrichten van straten elders in de stad.

De universiteit heeft al de app Weerbeleving, die per locatie en tot een dag vooruit de gevoelstemperatuur inschat. Want die kan in de stad nog veel hoger oplopen dan de thermometer aangeeft. Voor vanmiddag wordt bijvoorbeeld sterke tot zeer sterke hittestress verwacht.

Mensen aan het strand in IJburg, op de eerste tropische dag van 2016 Beeld anp
Mensen aan het strand in IJburg, op de eerste tropische dag van 2016Beeld anp

Verder kunnen de onderzoekers straks meten hoeveel warmte opstijgt vanuit de stad en hoeveel vocht er verdampt. In het meetnet is namelijk ook een zogeheten scintillometer opgenomen. Die registreert hoog boven de stad hoeveel waterdamp omhoog kringelt, als het ware zoals we in het groot zien gebeuren boven warm asfalt.

Verrotte heipalen
Dat is ook voor de waterschappen belangrijke informatie. "Waternet heeft het moeilijk om de waterbalans in de stad te bewaken. Het krijgt niet alleen meer en meer piekbuien te verwerken, door verdamping hebben ze ook problemen om het grondwater op peil te houden, waardoor heipalen staan te verrotten."

Dit soort 'fluxmetingen' worden ook gebruikt om hoog in de lucht te meten hoeveel CO2 de stad nu eigenlijk uitstoot. Nu wordt daar een slag naar geslagen door de emissies van huishoudens, fabrieken en verkeer op te tellen. Door het meetnetwerk kan de CO2-voetafdruk van Amsterdam precies worden vastgesteld, zoals in steden als Londen al jaren gebeurt. Dat is ook al van belang door de ambitie van de gemeente om op den duur klimaatneutraal te worden.

Ten slotte gaan de onderzoekers op een groot dak uitzoeken wat binnen de stad de optimale hellingshoek is voor zonnepanelen. Een geschikt testdak is nog niet gevonden, maar daar moet duidelijk worden hoe binnen de stad zo veel mogelijk zonne-energie kan worden geoogst.

Zie ook: Warm? Hier kun je zwemmen in Amsterdams natuurwater

En: Zo kom je tijdens een hittegolf de nacht door [+]

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden