Plus PS

De wens om extra kilo's: mag het een onsje meer zijn?

In Instagramposts en dieetboeken vliegen je de tips om de oren om van die eeuwige lovehandles af te komen. Terwijl er mensen zijn die een moord zouden doen voor een kilootje erbij.

Lisa Bruin (27) Beeld Peggy Kuiper

Waar anderen niet van de daken zullen schreeuwen dat ze een paar kilo zijn aangekomen, vertelt Lisa Bruin (27) trots en opgetogen over haar recente gewichtstoename.

"Ik heb het nog even gecheckt, maar sinds gisteren is er officieel acht kilo bij!" Vanaf de zomer eet Bruin vaker en meer, en is ze begonnen met krachttraining. Met acht kilo aan vet en spieren als resultaat. "Ik ga voor de tien kilo, dan weeg ik 65. En dat wil ik zo houden."

Bruin, werkzaam op het kantoor van een Amsterdams hotel, woog zo'n 55 kilo bij een lengte van 1,73 meter. "Ik was altijd een stokkie," zegt ze erover. Ondanks dat ze normaal at en heus weleens naar de McDonald's ging, bleef ze dun. Zelf had ze met dat lijf nog niet eens zo veel problemen; ze had meer moeite met de opmerkingen uit haar omgeving. "Mensen schromen niet om uit te roepen: 'O, wat ben je dun, eet je wel genoeg?' Terwijl je tegen iemand met overgewicht ook niet zegt: 'Goh wat ben jij dik, eet je te veel?"

"Sommigen vroegen zelfs of ik anorexia had. Nou, daar krijg je niet zo'n best zelfbeeld van. Mensen hebben geen begrip voor het feit dat het mij net zo veel moeite kost om aan te komen als iemand anders om af te vallen."

Gevecht
Dat onbegrip ondervond ook freelance webdeveloper Martijn Weghorst (29), toen hij laatst een artikel in de krant las over mensen die veel waren afgevallen. De eerste zin van het stuk luidde: 'Aankomen kan iedereen, maar afvallen is een gevecht.' Dat zorgde voor een lichte woede bij Weghorst. "Het is gewoon bullshit. Niet iedereen kán zomaar aankomen. Als je wilt afvallen is dat oké, maar als je wilt aankomen geloven mensen het niet."

Weghorst weegt 69 kilo en is 1,90 meter lang. Hij zou best wel wat zwaarder willen zijn, maar ondanks geregeld ontbijten met pannenkoeken - 'ik hoorde dat acteurs dat doen als ze voor een rol moeten aankomen' - sportschoolbezoekjes en 's avonds kwark eten, geeft de weegschaal altijd hetzelfde aan.

"Dan eet je toch na het avondeten altijd een chocoladereep? opperen mensen dan. Dat doe ik ook weleens, maar niet elke avond. Ik wil wel gezond aankomen. Elke dag naar de snackbar lost niet zoveel op."

Martijn Weghorst (29) Beeld Peggy Kuiper

Het geijkte verhaal van die paar kilo's die eraf moeten, is sociaal geaccepteerd. De blogs en artikelen van fitgirls en -boys met tips en dieetregels zijn overal. De wens van velen om wat méér vet op de botten te krijgen, blijkt echter een stuk minder mediageniek te zijn.

Zeer jong
De cijfers over overgewicht versus ondergewicht verklaren dat enigszins: waar 43 procent van de Nederlanders te zwaar is, is slechts 2,3 procent te licht. De grootste groep met ondergewicht is ook nog eens zeer jong: het hoogste percentage zit in de leeftijdscategorie 4 tot en met 12 jaar.

Ook al lijden dus relatief weinig mensen aan ondergewicht, iedereen kent wel iemand die schijnbaar alles kan eten zonder een grammetje aan te komen, ook al zijn ze officieel niet te dun. Opmerkingen daarover hebben vaak een jaloerse ondertoon - 'het lijkt me heerlijk om zomaar alles te kunnen eten' - terwijl de dunnerds het vaak niet zien als een zegen, maar als een obstakel.

Hoe kan het nou dat de één ongegeneerd een zak chips leeg kan eten zonder er wat van te merken en de ander al aankomt van een boterham met kaas? "Nou, dat is niet zo," zegt Hinke Kruizenga maar meteen. Ze werkt als diëtist-onderzoeker bij het VU medisch centrum en de Stuurgroep Ondervoeding.

"Zolang je niet ziek bent, werkt bij iedereen de spijsvertering op dezelfde
manier. Het is niet zo dat de één bijvoorbeeld meer vet opneemt uit hetzelfde product dan de ander. Het gaat om een balans tussen je behoefte en je inname."

Non-argument
De ik-heb-een-snelle-stofwisseling-kaart is dan ook een non-argument,
volgens Kruizenga. "De snelheid van de stofwisseling verschilt niet zoveel bij mensen. En bovendien gaat het om de voedingsstoffen die je tot je neemt, niet om hoe snel je dat zou doen."

Het idee dat die ene magere collega of vriendin nooit eens aankomt van een stuk taart of een patatje, is meer een kwestie van beleving en psychologie, zegt Kruizenga. "Je denkt misschien dat iemand veel eet, maar als je beter kijkt, valt misschien op dat iemand niet ontbijt of wel­eens een lunch overslaat."

Toch is er aantal factoren waarop je minder invloed hebt: zoals je bouw of je eetlust. Kruizenga: "Ik merk het bij mijn zoon van 13. Die is aan de magere kant, gewoon omdat hij vergeet te eten. Terwijl mijn dochter meteen na school naar de koektrommel loopt. Dat zit in instelling en voorkeur."

Stress
Die voorkeur is iets waarmee je bent geboren; die verandert niet in de puberteit of als je ouder wordt. Dunne mensen zijn vaak altijd al dun geweest. Al hoopte Lisa Bruin vurig op verandering naarmate ze ouder werd. "Mensen zeiden tegen mij: wacht maar tot je de 20 bent gepasseerd of tot je zwanger bent. Dat laatste heb ik nog niet ervaren, de rest heeft niks geholpen."

Marlia Oosterhof (55) heeft een boodschap voor Lisa: dat zal ook niet gebeuren. Ook zij kreeg door de jaren heen de 'dreigementen' naar haar hoofd geslingerd - 'wacht maar tot je veertig bent!' - maar ze bleef altijd slank. Oosterhof is hondentrainster en weegt nu 58 kilo bij een lengte van 1,78 meter. Officieel geldt dat als ondergewicht, maar het is nog erger geweest: twee jaar terug woog ze nóg zes kilo minder. "Dat kwam door stress op mijn toenmalige werk. Door stress vliegen bij mij de kilo's eraf. Toen mijn vader overleed bijvoorbeeld was ik zo drie kilo kwijt."

Luciferstokjes
Als baby was Oosterhof een dikkerdje, maar daarna werd ze de eeuwige 'sprinkhaan', zegt ze. "Jurkjes met laarsjes eronder draag ik niet; dat ziet er niet uit met die rare luciferstokjes van mij. En toen ik nog wat lichter was, kon ik in een restaurant niet de hele avond op van die harde houten stoeltjes zitten. Met 52 kilo doet dat echt pijn aan je billen! Dan vroeg ik maar een kussentje."

Waar Oosterhof van baalt, is dat een ­gebrek aan vet zo tekent in je gezicht. "Je krijgt meer rimpels dan iemand met een bollere toet." Maar voor de rest is ze nu wel wat relaxter over haar gewicht dan 25 jaar geleden. "Vroeger trok ik het me meer aan dan nu: de grappig bedoelde opmerkingen van collega's. Als ik vertelde dat ik vegetariër ben en iemand reageerde met 'Nou, dat kun je wel zien!', raakte me dat echt. Nu haal ik mijn schouders erover op."

Oosterhof let op wat ze eet: 40-pluskaas in plaats van gewone kaas, altijd een stuk chocolade na het eten, geregeld een ­gebakje. Een arts die haar eens adviseerde te minderen met suiker, kon niet op veel bijval van haar rekenen. "Als ik dát doe, kom ik echt in de problemen."

Ommekeer
Wat extra kilo's zijn welkom, maar Oosterhof heeft haar huidige gewicht geaccepteerd. "Ik voel me goed en kan ondertussen weer tot na het toetje op die houten stoel zitten. Hoewel iets meer vulling hier en daar wel zou mogen."

Maar die vulling komt bij mensen als Marlia Oosterhof niet vanzelf. Net als met afvallen, moet iemand die wil aankomen zichzelf een nieuwe levensstijl aanmeten. Je moet anders leren eten, elke dag weer.

Lisa Bruin hield die ommekeer bij op haar Instagram en Facebookaccount 'Fit with brownie', waar ze tips deelt om aan te komen.

"Beetje bij beetje zijn die kilo's eraan gekomen, maar dat ging echt niet vanzelf. Drie maaltijden per dag, elke twee uur een snack en shakes met extra veel calorieën. Alles om 300 calorieën boven mijn behoefte uit te komen en zo zwaarder te worden. Dat is soms best moeilijk. Als ik pas zou eten als ik honger heb, kom ik niet aan dat aantal. Het is voor mensen moeilijk te geloven, maar ik moet bewust 's avonds een koekje pakken bij de thee - want vanzelf doe ik het niet."

Marlia Oosterhof (55) Beeld Peggy Kuiper

Weghorst voert zo nu en dan een maatregel door, maar zolang hij dat niet volhoudt, heeft het nauwelijks effect. "Af en toe probeer ik extra boterhammen te eten. Dat zakt daarna weer in: dan ben ik lekker aan het werk en heb ik geen zin om iets klaar te maken."

"Zo belangrijk vind ik het blijkbaar niet. Net als bij die hordes mensen die liever een paar kilo's zouden kwijtraken, maar verder prima tevreden zijn."

Programmeerbaar
Aankomen is, kortom, net als afvallen, inclusief de struggles, het jojoën en de levensveranderende maatregelen waardoor het slaagt of niet.
Maar goed nieuws: eetlust is programmeerbaar, zo zegt diëtist Kruizenga van het VUmc: "Ik merk het ook. Als je bijvoorbeeld op vakantie elke dag een wijntje drinkt, merk je dat je thuis opeens ook op maandagmiddag vijf uur denkt: ik zou wel een wijntje lusten. Dat gevoel ebt vanzelf weer weg, maar het geeft wel aan hoe flexibel je behoeftes zijn."

Zo kan iemand die wil aankomen ook te werk gaan, maar dan andersom. Eet een tijdje elke ochtend twee crackers in plaats van één en je zult zien dat je na een tijdje die tweede cracker 'nodig' hebt.

Kruizenga: "Je moet aanpassen hoe je 'geprogrammeerd' bent en dat vraagt om een stevige gedragsverandering. Voor veel mensen is het heel lastig. Dat mogen de mensen met een gewoon gewicht die zeggen dat zij die kilo's er zó aan zouden eten zich best wat meer realiseren."

Styling Suuz Bisschops
Make-up/haar Joyce Clerkx

Zes tips om gezond aan te komen

1 Bouw geleidelijk steeds meer eetmomenten in en eet dan ook meer. Niet twee, maar drie boterhammen tussen de middag. Als dat goed gaat, kun je opbouwen tot vier of vijf.

2 Houd een eetdagboekje bij en bepaal waar je kansen liggen om meer te eten. Heb je in de middag weinig eetmomenten? Zet dan een pak crackers met beleg of een zak gedroogde abrikozen op je bureau om gemakkelijk te kunnen snacken.

3 Door veel eiwitten te eten, bouwen je spieren, en dus meer gewicht, sneller op. Eiwitten zitten onder andere in kip, zuivelproducten als kwark, noten, peulvruchten en eieren. Een zuiveldrankje of smoothie tussendoor is een makkelijke manier om veel eiwitten binnen te krijgen.

4 Boterhammen dubbel beleggen is gemakkelijk scoren in calorieën. Denk aan een boterham met ham en kaas, pindakaas met plakjes banaan of hüttenkäse met avocado.

5 Staat het eten je tegen? Eet fris, zoals een glas sap of stukjes fruit. En een kopje bouillon een half uur voor het eten stimuleert de eetlust.

6 Gebruik volle en vette producten: roomboter, volle melk. Ook kun je denken aan vet uit noten, avocado en vette vis zoals makreel, haring of sardines.

Bron: Voedingscentrum

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden