Plus

De warmte uit datacenter Equinix ligt voor het grijpen

Met warmte uit de serverruimtes van een datacenter op Science Park willen inwoners van de Watergraafsmeer hun eigen energie­bedrijf beginnen. Met de restwarmte kunnen vijfduizend woningen worden verwarmd.

Science Park Beeld ANP

Alle achtduizend inwoners van de wijk Middenmeer in Amsterdam-Oost vinden deze week een flyer op de deurmat: willen ze meedoen aan MeerEnergie, de energiecoöperatie die hun buurtgenoten hebben opgericht?

MeerEnergie wil de restwarmte van het grote datacenter van Equinix langs de A10 gebruiken voor de verwarming van dit deel van de Watergraafsmeer.

De warmte ligt voor het grijpen, gratis en voor niets. De hitte die uit de serverruimtes slaat, gaat nu toch maar de buitenlucht in.

Maar voordat de warmte in Middenmeer voor verwarming van de huizen en het water wordt gebruikt, zijn er flinke investeringen nodig - minstens vijf miljoen euro, schatten de initiatiefnemers van MeerEnergie.

Een heel warmtenet moet worden aangelegd, evenals een hoofdleiding die water van ongeveer 30 graden Celsius van het Science Park dwars door de spoordijk naar de Watergraafsmeer brengt.

Ook moet in de buurt nog een warmtepomp komen, een installatie op groene stroom die de temperatuur verder opkrikt tot 60 graden - de veilige grens om legionella te voorkomen.

"Hoe groot is de animo nou helemaal?" wil MeerEnergievoorzitter Ardine Nicolaï weten.

Want hoe meer buurtbewoners meedoen, hoe lager de kosten per huishouden zijn. Per maand denkt de energiecoöperatie straks even duur als of goedkoper te zijn dan wat de buurtbewoners nu betalen voor hun verwarming.

Voor een warmtenet zijn weinig aanpassingen nodig aan de veelal verouderde woningen in Middenmeer. "Wij denken dat een warmtenet de haalbaarste vorm is om van het aardgas af te gaan."

Jaarrond warmte
MeerEnergie is al bijna drie jaar bezig met het plan voor een warmtenet. Aanvankelijk was het de bedoeling om daarvoor restwarmte van de Jaap Edenbaan te gebruiken.

Maar juist de afgelopen jaren bleek hoe kwetsbaar een lokaal warmtenet kan zijn. Eerst ging de ijsmachine kapot. Later kwam de Jaap Edenbaan terecht op een lijst van de gemeente met eventuele bouwlocaties voor nieuwe woningen.

Achteraf is MeerEnergie blij toe. Restwarmte van de ijsmachine kan vierhonderd woningen warm stoken en dan alleen in het winterseizoen, het datacenter draait het hele jaar door met genoeg warmte voor vijfduizend huishoudens.

Omdat Equinix zijn klanten een minimale storingsgevoeligheid belooft, zal ook de verwarming weinig haperen. "En als het warmtenet er eenmaal ligt, is het natuurlijk prachtig als we ook de ijsbaan nog kunnen aansluiten," zegt Roelof Potters van het bij de plannen betrokken Alliander DGO.

Nederland kent nog maar weinig voorbeelden van buurtbewoners die hun eigen warmtenet bezitten. In een juist deze maand verschenen onderzoek van het Rotterdamse instituut Drift werd alleen het Culemborgse buurtwarmte­bedrijf Thermo Bello genoemd.

De Watergraafsmeer lijkt ook niet meteen bijster geschikt voor zo'n energiecoöperatie. Door het versplinterde woningbezit is het bijvoorbeeld niet mogelijk via een overeenkomst met één woningcorporatie meteen honderden woningen aan te sluiten.

Daar staan grote voordelen tegenover, vindt MeerEnergie. Sociaal is Middenmeer heel homogeen, met veel steun voor groene partijen als D66 en GroenLinks.

Dat de warmteleidingen eigendom worden van de buurt zelf, maakt een groot verschil, verwacht Nicolaï. Dat is toch anders dan wanneer het aanbod voor het warmtenet komt van Nuon, eigendom van een Zweedse energiegrootmacht. "Als dit ergens in Nederland kans van slagen heeft in een bestaande wijk, is het hier," zegt Potters.

Eerste struikelblok
Dat maakt Middenmeer ook interessant pioniersgebied voor netwerkbedrijf Alliander. MeerEnergie heeft nog veel hindernissen te overwinnen, maar daar kunnen andere delen van de stad van leren.

Juist voor bestaande, oudere en gestapelde woningen is het nog geen uitgemaakte zaak hoe ze straks worden verwarmd in een toekomst zonder aardgas.

"We moeten dit ook gewoon een keertje gaan doen met zijn allen," zegt Potters.

Het eerste struikelblok doemt al op. In de noordelijke helft van Middenmeer staat een grote opknapbeurt voor de straten, de riolering en het gasnet op het punt van beginnen.

Het zou veel logischer zijn om als de straten toch opengaan meteen het warmtenet aan te leggen. Als de 1200 woningen van Middenmeer-Noord meedoen, vallen de aanlegkosten per huishouden meteen veel lager uit.

Een meerderheid van de gemeenteraad drong er deze week op aan dat de stad nog even wacht met het onder handen nemen van Middenmeer-Noord.

Schoorvoetend beloofde wethouder Pieter Litjens daarover te overleggen met stadsdeel Oost. Potters hoopt er het beste van: "Anders komt er gas terug in de wijk en is de kans op een warmtenet verkeken."

Schematische weergave, route leidingen niet bekend. Bron: MeerEnergie Beeld Laura van der Bijl

Voorzichtige stad

Dat een al geplande opknapbeurt voor de buurt de aanleg van een warmtenet dreigt te verhinderen, lijkt een treffende illustratie bij een kritisch rapport dat deze maand is verschenen.

Het aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit verbonden onderzoeksinstituut Drift signaleert daarin dat innovatieve alternatieven voor stadsverwarming in Amsterdam geen poot aan de grond krijgen. Door een 'risicomijdende houding' krijgen innovatieve oplossingen weinig kans, ook al omdat alles in het teken staat van zo snel mogelijk bouwen.

De onderzoekers breken een lans voor energiecoöperaties, buurten die van onderop samen hun eigen verwarming regelen. 'Amsterdam zet vooralsnog in op samenwerking met de haar bekende (grote) partijen en beperkt hiermee de ruimte voor technische en sociale innovatie,' aldus de onderzoekers in het rapport.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden