PlusAchtergrond

De waarheid was niet welkom in Afghanistan

Onder de presidenten Bush, Obama en Trump is de situatie in Afghanistan continu rooskleuriger voorgesteld dan die was. De kwestie doet denken aan de schokkende Pentagon Papers en Vietnam.

De VS viel in 2001 Afghanistan binnen. Inmiddels is het Amerika’s langst lopende oorlog.Beeld EPA

Het is in opdracht van de Amerikaanse overheid dat onderzoekers bestudeerd hebben welke fouten zijn gemaakt in Afghanistan. Hun rapporten werden eerder openbaar, maar de harde kritiek die werd geuit in interviews die ze afnamen niet. The Washington Post wist in de rechtbank 2000 pagina’s aan uitgewerkte gesprekken te bemachtigen.

Meer dan 400 generaals, diplomaten, hulpverleners en Afghaanse ambtenaren vertellen daarin wat misging. “We begrepen Afghanistan niet. We wisten niet wat we deden,” zei bijvoorbeeld generaal Douglas Lute, die de leiding had over het Afghanistanbeleid in de regeringen van Bush en Obama.

De VS viel in 2001 Afghanistan binnen om wraak te nemen voor de aanslagen op de Twin Towers in New York. De man daarachter, Osama bin Laden, verschool zich in Afghanistan. De VS wilde voorkomen dat het Talibanregime meer terroristen de ruimte zou geven. Diverse Navo-bondgenoten, waaronder Nederland, sloten zich bij de inval aan.

Inmiddels is de strijd de langste oorlog in de Amerikaanse geschiedenis. De regering Trump onderhandelt op dit moment met de Taliban, en overweegt de 13.000 Amerikaanse militairen in Afghanistan deels terug te trekken. Al eerder schetsten onderzoeksjournalisten en getuigen in hoorzittingen in het Congres het falen en manipuleren van feiten in Afghanistan. Nu publiceert The Washington Post de kritiek die direct betrokkenen binnenskamers uitten. “Het Amerikaanse volk is voortdurend voorgelogen,” oordeelt de inspecteur-generaal die de interviews leidde, John Sopko.

Geen enkel verschil

Statistieken werden gemanipuleerd, stelden diverse geïnterviewden, zodat het leek alsof de VS aan de winnende hand was. En als de cijfers slecht waren, hielden het Witte Huis en het Pentagon vol dat ze eigenlijk een gunstige betekenis hadden – meer Amerikaanse doden door zelfmoordacties betekende dan bijvoorbeeld dat de Taliban te laf waren om te vechten. “De waarheid was zelden welkom,” zei een kolonel, Bob Crowley.

Een belangrijke bron is Michael Flynn, ex-baas van de militaire inlichtingendienst van de internationale troepenmacht in Afghanistan en als adviseur nationale veiligheid van president Trump al snel ontslagen. Het ontbrak overheidsmedewerkers aan de moed om de waarheid te vertellen, zei hij. “Een tijdje voelde ik me misschien goed over operationeel succes, maar na 2006 was dat voor mij irrelevant, want we doodden zo veel mensen en het maakte geen enkel verschil.”

In de strijd in Afghanistan kwamen 2300 Amerikanen om, en raakten ruim 20.000 militairen gewond. Meer dan 50.000 Afghaanse veiligheidsmensen zijn omgekomen sinds zij in 2014 officieel de leiding kregen. Sinds 2001 heeft de Amerikaanse overheid volgens een schatting van Brown University bijna een biljoen (een 1 met twaalf nullen) dollar uitgegeven aan Afghanistan, nog zonder de kosten van de CIA en zorg voor veteranen.

Honderd jaar nodig

“Ons beleid was om een sterke centrale overheid te creëren, wat idioot was, want Afghanistan kent historisch geen sterke centrale overheid,” zei een medewerker van het ministerie van Buitenlandse Zaken over mislukte pogingen om van stammenland Afghanistan een democratie te maken. “Het tijdspad om een sterke centrale overheid te creëren is honderd jaar, en dat hadden we niet.”

Politici en beleidsmakers bleven maar geld sturen voor scholen, bruggen en wegen, met het idee dat het de stabiliteit ten goede zou komen, schetsen hulpverleners in de interviews. Ze klagen dat ze het geld niet uitgegeven kregen, en dat al die dollars corruptie aanwakkerden waar de VS vervolgens weinig aan deed. “Ons grootste project, triest genoeg en onbedoeld, kan wel­eens de ontwikkeling van massale corruptie zijn,” zei Ryan Crocker, voormalig ambassadeur in Kabul.

De interviews rakelen herinneringen op aan de Vietnamoorlog in de jaren zestig. In 1971 kwamen explosieve documenten over die oorlog boven water die ook toonden dat de overheid het publiek om de tuin geleid had, de beroemde Pentagon Papers. Een woordvoerder van het ministerie van Defensie stelt nu dat ‘het niet de bedoeling was’ om het Congres of het publiek te misleiden over Afghanistan. “De meeste personen die zijn geïnterviewd, hebben het voordeel dat ze achteraf praatten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden