Plus Filmrecensie

De vrije val van Bulgarije getoond in taxiritjes

Posoki toont het leven in hoofdstad Sofia op de dag na Misho's wanhoopsdaad, aan de hand van de ritjes van zes taxichauffeurs

Posoki

"De wetten zijn er voor ons, niet voor jou," bijt een corrupte bankier de radeloze Misho toe. Die staat op het punt zijn fabriek te verliezen omdat de bankier hem uitknijpt. Om zijn gezin te onderhouden is Misho genoodzaakt bij te klussen als taxichauffeur, terwijl zijn fabriek stilligt in afwachting van Europese subsidies, die er niet komen omdat de bankier eerst zijn deel wil zien.

Al Misho's protesten bij officiële instanties hebben niets uitgehaald - want inderdaad zijn de wetten er alleen voor de rijken. En dus zoekt Moshi (Vassil Vassilev) zijn eigen wetteloze oplossing en schiet hij de bankier dood.

Het klinkt als de slotscène van een hardvochtige sociaalrealistische film, maar het is de openingszet in Posoki van Stephan Komandarev. De Bulgaarse film toont het leven in hoofdstad Sofia op de dag na Misho's wanhoopsdaad, aan de hand van de ritjes van zes taxichauffeurs.

Gapende kloof
Vandaar ook de titel: 'posoki' betekent zo veel als 'route' of 'richting', en het is de standaardvraag die de chauffeurs hun passagiers stellen: "Waarheen?" Maar het staat ook voor iets groters - de richting die Bulgarije op gaat. Regisseur Komandarev, ook medeverantwoordelijk voor het scenario van Posoki, reed naar eigen zeggen ruim 12.000 kilometer over de nachtelijke straten van Sofia ter voorbereiding.

Het resultaat is een weinig florissante staalkaart van een land in vrije val, en stelt expliciet de vraag welke kant het op gaat - of welke uitwegen er überhaupt nog zijn. Zoals één van de passagiers het zegt: "In dit land is er maar één keuze: Terminal 1 of Terminal 2." Vertrekken, dus.

Terwijl op de autoradio's de hele dag gediscussieerd wordt over Misho's zaak, met een gapende kloof tussen de gewichtige hoogleraren en de reactionaire bellers, rijden de taxi's hun rondes. Ook in hun ritten worden telkens weer de groeiende kloven in de Bulgaarse maatschappij duidelijk.

Dat begint al in de taxi van Misho, die voor zijn afspraak met de bankier zijn 12-jarige dochter naar school brengt en vervolgens wordt aangehouden door een slechts enkele jaren oudere tiener die naar een hotel moet om zich te prostitueren. Een wat oudere chauffeur heeft een lastige rit met drie aangeschoten, baldadige studenten. En Rada (Irini Zhambonas) brengt een hartchirurg naar het ziekenhuis voor zijn laatste operatie, voordat hij naar Duitsland emigreert.

Posoki

Regie Stephan Komandarev
Met Vassil Vassilev, Irini Zhambonas
Te zien in Eye, Ketelhuis, Rialto

Komandarev filmt elke rit in een enkel onafgebroken shot, wat het hoge realiteitsgehalte van zijn film versterkt. Dat werpt het duidelijkst zijn vruchten af wanneer de gebeurtenissen zich buiten de auto's afspelen. Voor een geschil over de betaling tussen een agressieve chauffeur en een geprivilegieerde passagier, bijvoorbeeld, dat uitloopt op een vechtpartij.

Sterk realisme
Of als chauffeur Joro (Assen Blatechki) op een brug stopt om een man te redden die klaarstaat om zelfmoord te plegen. Zijn tactiek is onverwacht simpel: hij begint niet over de problemen van de man, maar schuift hem in de schoenen dat hij voor niets zijn taxi heeft besteld.

Zo druist Komandarev vaker vernuftig tegen de verwachtingen in. En even vernuftig trekt hij gaandeweg allerlei lijntjes tussen de verschillende episodes. Zoals vaak het geval is in dit soort mozaïekfilms, schiet de hoeveelheid toeval die daarbij komt kijken soms net voorbij het geloofwaardige.

Maar die momenten zijn de uitzonderingen in Posoki, dat in zijn opzet en acteren juist een sterk realisme weet neer te zetten. De grondtoon daarbij is verontwaardiging. Over al die groeiende kloven. Over hoe in het land elk moreel besef weg lijkt te zijn geprivatiseerd. Bulgarije is een land vol optimisten, zegt de arts die op het punt van emigreren staat cynisch. Want alle realisten en pessimisten zijn allang vertrokken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden