PlusAchtergrond

De volwassen versie van dat huilende jongetje

Geïnspireerd door een schilderijtje uit zijn jeugd portretteerde de 33-jarige Amsterdamse fotograaf Noah Valentyn 33 jonge, geëmotioneerde mannen. Crying Boys laat kracht achter kwetsbaarheid zien. ‘Het toelaten van emotie is zelfacceptatie.’

Valentyn vond zijn modellen voor de serie veelal op straat. De beelden dragen ook de boodschap van inclusiviteit uit.Beeld Noah Valentyn

Hij was zelf nog klein. Dagelijks zag Valentyn het beeld van een huilend jongetje bij hem thuis. Het schilderij was onderdeel van een serie huilende portretten dat een Italiaanse schilder onder het pseudoniem Giovanni Bragolin in de jaren vijftig maakte. Het genre, dat van The Crying Boy werd als kitscherig beschouwd. Valentyn vond er troost in: “Als enig kind voelde het als een soort beste maatje, we hadden ook ongeveer dezelfde leeftijd.”

Toen zijn moeder hoorde van een vloek die op de schilderijtjes zou rusten – brandweermannen beweerden dat in afgebrande huizen alleen dergelijke schilderijen intact bleven – werd het werk naar zolder verbannen. Weggooien zou nog meer ongeluk brengen. Heimelijk nam Valentyn zich voor het schilderijtje ooit terug te vinden.

Dat gebeurde anderhalf jaar geleden op een rommelmarkt in Amsterdam-Noord. Hij kwam eenzelfde schilderij tegen met zijn partner Alain-Celest de Buck, die hem ook hielp bij de productie van de fotoserie. “Alain vond het te kitscherig, maar ik moest en zou het meenemen. Het jongetje leek precies op Alain: dezelfde trui, haarlok en blik.”

Het bracht Valentyn op het idee om een fotoserie te maken. Hij vond zijn modellen veelal op straat of in zijn studio. Valentyn fotografeerde mannen met diverse achtergronden. Zo zaten er een jongen tussen die zijn thuisland Colombia was ontvlucht om zijn geaardheid en een jongen uit Litouwen die moest kiezen tussen het leger of het verlaten van zijn land. “Maar het ging ons niet om het neerzetten van die mannen als slachtoffer. We wilden de verbinding blootleggen die emotie kan voortbrengen.”

Het idee ontstond als persoonlijk project, Valentyn beoogde een kleine expositie in zijn studio. Toen Siep de Haan, werkzaam bij het Andreas Cultuurfonds en founding father van de Amsterdam Pride, van Valentyns plan voor Crying Boys hoorde, was hij meteen enthousiast over de boodschap van inclusiviteit. De Buck: “Net als bij de Pride gaat het bij deze serie om gelijkheid, ongeacht etniciteit, seksualiteit en nationaliteit. We zijn allemaal mensen – in dit geval mannen – met emoties.”

Valentyn werd gekoppeld aan De Haans partner in Den Helder. Als onderdeel van het project Holland boven Amsterdam, dat bedrijven en kunstenaars stimuleert om ook buiten Amsterdam projecten te presenteren, wordt Crying Boys vertoond in Museum Kijkduin in Den Helder.

De kwetsbare sterke man vastgelegd.Beeld Noah Valentyn

Waar zocht je naar in de modellen?

“Die selectie ging heel erg op gevoel. Ik zocht niet per se naar een mooi gezicht. Wel kwamen we er al snel achter dat iemands leeftijd belangrijk was. Als iemand ouder is, gaat het kind eruit. Je ziet het levensverhaal in het gezicht, in de rimpels. Het wordt dan bijna een documentaire als iemand gaat huilen. Dat vonden we te pijnlijk. We wilden dat de kijker zichzelf erin kon herkennen. Om die reden hebben we ook foto’s waarop mensen heel hard huilden eruit gelaten. Het is een gevoelige grens tussen kwetsbaarheid herkennen, en overmand worden door iemands tranen. De foto’s moesten een bepaalde aaibaarheid behouden. In eerste instantie liet ik ook de foto’s met krokodillentranen eruit. Maar Siep zei, terecht, dat ook dát tranen zijn. Iedereens emotie uit zich anders.”

Waarom specifiek mannen?

“Het ging me in eerste instantie om de volwassen versie van dat huilende jongetje op het schilderij, maar het werd een steeds groter verhaal. Uiteindelijk heb ik me gericht op de kwetsbaarheid van de man. Voor mij is het heel normaal dat je mag huilen, maar we leven in een maatschappij waarin dat moeilijk ligt.”

'Het project heeft me doen beseffen dat er iets diepers zit in mensen.'Beeld Noah Valentyn

Voelde je niet de verantwoordelijkheid om voorzichtig met die emoties om te gaan?

Valentyn: “Natuurlijk, dat was best spannend. Toen we begonnen aan het project, hadden we niet echt door wat voor impact het zou hebben op de modellen.”

De Buck: “We hebben tegen mensen gezegd dat ze erover mochten praten als ze wilden, maar we gingen niet vragen waarom ze huilden. Het maakt voor de kijker ook niet uit waar dat verdriet vandaan komt. Die emoties zijn van hen. Het gaat ons puur om het herkennen, erkennen en omarmen daarvan, dat je er oké mee bent. Het wegduwen is niet goed. De modellen ervaarden het vaak ook als opluchting. Ze mochten gewoon zijn, zonder consequenties, vragen of meningen.”

Valentyn: “Het blijft ook een kunstproject, we zijn geen therapeuten. Ik merkte wel dat het voor mijzelf therapeutisch werkte. Dit project was een soort persoonlijke afsluiting voor me.”

Een afsluiting van wat precies?

“Die schilderijtjes, en het stukje jeugd dat daarbij hoorde. Het heeft me doen beseffen dat er iets diepers zit in mensen. Ik heb uiteindelijk besloten mezelf ook te laten schieten voor de serie. Wel met de ogen dicht, dat voelde goed. Het staat ook symbool voor de fotograaf, die alle verhalen tot zich neemt en verwerkt.”

De expositie is vanaf morgen t/m 26 april in Kijkduin in Den Helder, en verhuist dan naar Wenen.

Noah Valentyn acteerde in onder andere Het schnitzelparadijs en Gooische Vrouwen. In 2017 zette hij met zijn partner Alain fotografie- en filmstudio DepartFrom op.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden