Plus

De vergeefse wiv-campagne van Kees Verhoeven

Nederland stemde nipt tegen de 'sleepwet'. Kees Verhoeven had de ondankbare taak om campagne te voeren vóór de nieuwe inlichtingenwet - een wet waar het D66-Kamerlid vorig jaar nog tégen stemde. Reconstructie van een vergeefse tour.

Hij maakt er een grapje van, maar de frons op zijn gezicht wordt almaar dieper. Beeld Dingena Mol

7 maart

In de hal van creatief centrum Het Huis Utrecht staat Kees Verhoeven (41) onder een slordig samengebonden zwart net, gevuld met paarse ballonnen. Het net moet een sleepnet voorstellen. Paars is de kleur van de Piratenpartij. Hier debatteert het D66-Kamerlid deze woensdagavond over wat de Piratenpartij 'de sleepwet' noemt, de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv).

Het is de aftrap van zijn bescheiden tournee langs vijf zaaltjes. In de zaal maakt hij een foto van het grote scherm. 'Tegen de Sleepwet' staat er met grote letters. Hij twittert die foto met 'Klaar voor het #wiv debat bij de Piraten van @PPUtrecht. Er zijn hier nog wel wat mensen over te halen.' Hij voegt een knipogende smiley met uitgestoken tong toe.

Opportunistische draaideur
De Piratenpartij is tégen de Wiv. Dat was Verhoeven vorig jaar rond deze tijd ook nog. Het verklaart de vrijwel onmiddellijke reacties op zijn tweet. 'Opportunistische draaideur', 'draaikont' en '#weesgeenKees'. Dat begon al toen Verhoeven campagne voerde voor dat andere referendum, het Oekraïnereferendum, en het doet hem niks.

Het zijn toch altijd dezelfden; mensen die een hekel hebben aan hem of D66.

Op het podium haalt hij een papiertje met D66-logo uit zijn zak waar hij wat aantekeningen op heeft gemaakt. Tegenover zich ziet hij 25 mensen. Hij voelt zich ontspannen. "Goh Kees, naar de Piratenpartij. Zou je dat wel doen, zeggen mensen. Het voelt niet als het hol van de leeuw."

'Schijnpolitiek!'
Verhoeven speelt zijn eigen advocaat van de duivel vóór iemand anders dat kan doen. Hij zal het de komende weken vaker doen. Verhoeven weet ook wel dat júíst hij verantwoording moet afleggen. En dus staat hij er ook. In die zaaltjes. Hij wil er niet voor weglopen.

Hij weet heus wel dat ook hij de wet in het verleden óók 'sleepwet' noemde. Dacht toen nog 180 graden anders over de wet, of nou ja, 90 graden dan. Nu typeert hij de manier waarop onder de nieuwe wet communicatie via de kabel mag worden afgetapt liever als een 'trechter'.

Dat komt doordat D66 nu is ingesloten door de drie andere coalitiepartijen, alle voorstander van de nieuwe inlichtingenwet, zeggen critici. Nee, zegt Verhoeven, dat komt doordat hij hoogstpersoonlijk verbeteringen in het regeerakkoord heeft weten te krijgen die de pijn voor D66 verzachten. Zo is toegevoegd dat er van een sleepnet geen sprake 'kan, mag en zal' zijn.' De Piratenpartij doet dat af als 'een paar regeltjes', zonder enkele juridische bindende waarde nota bene. Verhoeven hoort zichzelf ineens verbeten klinken: "Ik had ook niks kunnen doen hè?"

Reparatiewet
Pas na het debat krijgt hij het echt moeilijk. Student Niels Lancel, die zich heeft aangesloten bij het groepje van vijf UvA-studenten die het referendum afdwongen, vraagt waarom Verhoeven de aangekondigde 'reparatiewet' van GroenLinks niet steunt.

"Schijnpolitiek!" zegt Verhoeven. "Er is geen meerderheid voor."

"U doet nu niks!" sputtert Lancel.

Verhoeven: "Jij zegt: doe iets moois en laat het sterven in schoonheid. Daar pas ik voor. Ik speel liever resultaatvoetbal."

Na die aanvaring pakt Verhoeven zijn jas van de kapstok. Het napraten slaat hij over.

14 maart

Een paar uur voor het debat in de Amsterdamse De Balie blijkt uit een peiling dat 6 op de 10 Nederlanders vóór gaat stemmen. Van de regeringspartijen is Verhoevens eigen D66 het minst overtuigd: 30 procent zegt tegen te stemmen.

Verhoeven vindt die verdeeldheid niet zo gek. Toen de wet in februari 2017 in de Tweede Kamer werd behandeld, hield hij - tot ergernis van zijn collega's - een pleidooi van 75 minuten tégen de wet. Hij diende 21 amendementen in om de wet aan te passen. Kansloos, al werd eentje deels overgenomen door het kabinet. Welke dat was? Verhoeven heeft het zo snel niet paraat.

In De Balie staat hij tegenover Kamerleden van VVD (vóór), GroenLinks en SP (tegen). Bij het vorige referendum, over het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne ging hij ook in zaaltjes het debat aan. Dit keer is het anders: D66 is, was en blijft voorstander van het Oekraïneverdrag. Toen was hij hartstochtelijk voorstander. Nu is hij rationeel voorstander.

Geen 10 met een griffel
Toch vindt hij het leuk. Die woordenstrijd, in telkens weer een ander zaaltje, daar houdt hij van. Als Verhoeven zich heeft laten 'zenderen' zegt hij - bij wijze van grap - 'de Wiv is dus heel goed' als test in de microfoon. Luid en duidelijk.

Verhoeven krijgt 60 seconden om een openingsstatement te geven: "Nee deze wet krijgt van mij ook geen 10 met een griffel. Maar ik heb 'm door afspraken in het regeerakkoord wel van een 5 naar een 6,5 gekregen."

Beeld Dingena Mol

GroenLinks-Kamerlid Kathalijne Buitenweg: "De heer Verhoeven is net een kleine jongeman die graag een sticker wil."

Verhoeven: "Ik hóef helemaal geen sticker!"

Hij stampvoet er nog net niet bij.

Op de bangmakerijtoer
"Als politicus die níet uit de formatie is weggelopen heb ik de wet beter gemaakt," sneert hij naar Buitenwegs partij, die na twee formatie­pogingen afhaakte.

Nu moet ook SP'er Ronald van Raak Verhoeven hebben. "De dingen die ik zeg, zei Kees ook vorig jaar toen we samen streden tegen de wet."

Een belletje klinkt, zijn minuut zit erop.

Verhoeven: "Tijd zit erop, Ronald."

Hij maakt er een grapje van, maar de frons op zijn gezicht wordt almaar dieper. Vorige week was hij nog zo ontspannen. Nu denkt hij terug aan het Oekraïnereferendum. Vindt dat Van Raak - net als de SP toen deed - op de bangmakerijtoer gaat en met onwaarheden strooit.

Hij is er niet gerust op. Het aantal twijfelaars is groot; de campagne moet nog écht losbarsten.

GroenLinks-Kamerlid Kathalijne Buitenweg: 'De heer Verhoeven is net een kleine jongeman die graag een sticker wil.' Beeld Dingena Mol

21 maart

Campagnevoeren heeft deze dag geen zin meer, weet Verhoeven. Maar wát is er de laatste dagen veel gebeurd. Zondag met Lubach zette fragmenten van 'de oude Kees' en 'de nieuwe Kees' achter elkaar. Het beeld is dodelijk. Vóór D66 in de regering zat, zegt Verhoeven zes keer 'sleepnet'. Daarna doet hij sleepnet af als 'frame'.

Die avond nog krijgt Verhoeven appjes van vrienden. Eentje stuurt hem de muziek uit Titanic, die Lubach gebruikte om 'afscheid' te nemen van 'de oude Kees'. In een appgroep wordt gegrapt dat Verhoeven zijn kinderen maandag vast niet zelf naar school zal brengen.

Wel grappig
Dat doet hij wel en daarna kijkt hij het terug. In de trein start hij op zijn iPad de uitzending. Toch grappig, denkt hij. Inhoudelijk niet goed - eenzijdig - maar wel grappig.

Hoewel een nieuwe peiling weer laat zien dat het voorkamp groter is dan het tegenkamp, schiet even de gedachte door zijn hoofd: dit zal toch niet die verhoudingen doen kantelen?

In de Utrechtse uitspanning Winkel van Sinkel, bij de D66-uitslagenavond, staat het gezicht van Verhoeven strak. Als de NOS de exitpoll om 21.10 uur bekendmaakt, is hij uit de zaal verdwenen. Hij staat boven, met zijn voorlichter. Ze hebben het zo afgesproken. Lekker rustig.

Worsteling
Poe, denkt Verhoeven. 49 procent vóór, 48 tégen. Too close to call. Later zal dat omdraaien: het tegenkamp is groter. Hij herkent in de bijna fifty-fifty-verhouding ook zijn eigen worsteling: de wet heeft goede, maar ook slechte punten.

Weer beneden pakt hij zijn telefoon. Hij kan niet stil blijven op Twitter toch?

'Met bijna 50% wel mooi hoge opkomt. Het leeft dus wel! To be continued...' Als zijn iPhone weer in zijn zak zit, zegt hij hardop wat hij al even denkt: het Lubach­effect. Dus tóch.

Zijn werk zit er nog niet op. Op naar Tivoli­Vredenburg, waar de NOS hem en Kathalijne Buitenweg van GroenLinks wil laten reageren op de exitpoll. Door de artiesteningang, lift in, naar de kleedkamer, waar een visagist foundation op zijn gezicht smeert. Hij feliciteert Buitenweg met de winst van GroenLinks.

Lekker feestvieren
Zittend naast Buitenweg en presentator Eelco Bosch van Rosenthal lacht hij bewust. Zijn gezicht heeft de neiging tot boos kijken. Hij wil niet boos overkomen. Wéér die vraag: wat nu? "Dat is écht aan het kabinet. Het is goed dat ik in het regeerakkoord heb geregeld dat de wet al na twee in plaats van vier jaar wordt geëvalueerd."

Als de camera's uit zijn, voelt hij tegen zijn arm een plagende tik van Buitenweg. "De evaluatie is geen escape voor deze uitslag hè?" Verhoeven: "Ga jij nou lekker feestvieren."

Hij wil zelf ook terug naar de Winkel van Sinkel. Is wel toe aan een biertje. Dit was het laatste raadgevend referendum. D66 heeft het eigen kroonjuweel de nek omgedraaid door de wet in te trekken. Hij weet nu al: als hij later terugkijkt op zijn Kamerlidmaatschap, zijn het de twee referendumcampagnes die bepalend waren. Het blijft bij die twee. Kees is klaar.

CV

Kees Verhoeven (Utrecht, 25 april 1976)

1995-2000: Sociale geografie aan de Universiteit van Utrecht
2001-2002: Leraar Engels en rekenen in Guatemala
2002-2006: Diverse functies bij Kamer van Koophandel Amsterdam en MKB Amsterdam
2006-2010: Directeur MKB Amsterdam
2010-heden: Tweede Kamerlid namens D66

Verhoeven is gescheiden en woont in Amersfoort. Hij heeft drie kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden