Plus

De UvA een wit bolwerk? 'De docent vroeg wat ik hier kwam doen'

De UvA heeft een enorme inhaalslag te maken als het op diversiteit aankomt. De Erasmus Universiteit, Leiden en de VU Amsterdam doen het beter. Hoe kan dat?

Moataz Rageb (29), Student sociologie UvA, voorzitter Amsterdam United Beeld Eva Plevier

De VU Amsterdam is een diverse universiteit. De instelling heeft 22 procent studenten met een niet-westerse achtergrond, terwijl de UvA op 13 procent blijft steken, iets boven het landelijk gemiddelde. De universiteiten van Wageningen (4 procent), Twente en Groningen (6 procent) bungelen onderaan.

Waarom de VU beter scoort op diversiteit is nog altijd niet wetenschappelijk opgehelderd. Oorzaken zouden kunnen zijn: een geschiedenis als bijzondere universiteit met een open houding naar andere religies, mond-tot-mondreclame en gebedsruimtes in het gebouw.

Boegbeeld
Het helpt zeker mee, weet Karen van Oudenhoven-van der Zee, sinds 2014 chief diversity officier, verantwoordelijk voor diversiteitsbeleid, aan de VU. "Maar ons bestuur zet er ook duidelijk op in, al acht jaar lang." Wat ook bijzonder is, is dat de rector magnificus van de VU, Vinod Subramaniam, de enige in Nederland van niet-westerse komaf. Een beter boegbeeld kun je niet hebben.

Vorige week presenteerde de commissie-Diversiteit van de UvA onder leiding van emeritus hoogleraar Gloria Wekker haar bevindingen en adviezen - onder meer voor een discriminatiemeldpunt en diversiteitsquota.

Een enquête van de commissie liet zien dat 41 procent van de docenten en een derde van de studenten op de UvA wel eens met discriminatie te maken heeft gehad op de universiteit. Respectievelijk 15 en 8 procent van de ondervraagde docenten en studenten ondervonden die discriminatie persoonlijk.

'Iedereen is welkom'
De UvA heeft een flinke inhaalslag te maken als het gaat om diversiteit, betoogt het rapport van de commissie. Zeker aangezien de stad veel diverser is dan de universiteit - meer dan de helft van de jongeren in de stad is van niet-westerse komaf, en zelfs 28 procent van de eindexamenscholieren in het vwo valt in die groep. "De UvA heeft altijd gezegd: iedereen is welkom, maar we doen niets speciaals om de aantallen te verhogen," zegt Van Oudenhoven-Van der Zee.

Een onhoudbare situatie blijkt nu. Want als een onderwijsinstelling diverser wil worden, moet dat actief gebeuren, weten ze bij de VU.

Die universiteit zit met de Erasmus Universiteit (23 procent niet-westerse studenten) en Leiden Universiteit (15 procent) in een taskforce 'Future in diversity'.

De drie universiteiten werken aan programma's die inzetten op drie niveaus: op de instroom van studenten - door bijvoorbeeld studenten die als eerste in hun familie naar de universiteit gaan, een 'pre-university'-introductie te geven; bij de doorstroom en voorbereiding op de arbeidsmarkt; en op de universiteit zelf, met diversiteitstrainingen aan docenten en een actief aannamebeleid van vrouwen en mensen met een andere culturele achtergrond.

Joan en Achmed
Op de Erasmus Universiteit (EUR) is Hanneke Takkenberg sinds vorig jaar aangesteld als chief diversity officer. Op de EUR krijgen docenten al diversiteitstrainingen. Een voorstel daartoe werd ook gedaan aan de UvA, en riep veel weerstand op. Betreurenswaardig, dat verzet, vindt Takkenberg.

"Het is praktisch en belangrijk, en gebeurt in Amerika bijna overal," zegt ze. "Het gaat over inclusiviteit, over dat je in case studies niet alleen praat over Jan en Janneke, maar ook over Joan en Achmed. En dat er een verschil kan zijn in lesgeven aan mondige, corporale autochtone studenten en een beleefde Chinese. Je moet docenten trainen bewust te worden van onbewuste vooroordelen."

Ondanks de inspanningen is de Erasmus Universiteit nog niet divers genoeg, vindt Takkenberg. "In de regio Rotterdam neemt de diversiteit toe, maar dit zien we niet overal terug op de universiteit."

Razernij
De adviezen die de commissie aan de UvA deed, werden nog voor ze officieel uitkwamen, fel bekritiseerd. Commissievoorzitter Wekker reageerde deze week dat praten over diversiteit en racisme 'mensen tot razernij drijft'.

De hevigheid van de discussie was tekenend voor de UvA - protest is hier uitgesprokener, getuige alleen al de Maagdenhuisbezetting vorig jaar. Volgens Takkenberg van de Erasmus Universiteit zou de UvA diversiteit juist wat minder politiek moeten benaderen.

"Dit hoeft niet politiek te zijn, je moet je aanpassen aan de huidige maatschappij, en aan de behoeften van de steeds diverser wordende populatie. Anders gaat talent verloren." Een eerste stap in de inhaalslag van de UvA is nu gezet. Ook deze universiteit krijgt een diversity officer.

Kevin Kabatsi (23), masterstudent economie UvA
"Tijdens de rondleiding door Amsterdam in mijn introductieweek - ik kwam hier zes weken geleden vanuit Zuid-Afrika - werd er gepraat over de Gouden Eeuw."

"De grachten en grachtenpanden waren prachtig, maar er werd helemaal niets gezegd over slavernij. Ik voelde me er nogal ongemakkelijk door. Ik heb het idee dat er weinig erkenning is voor wat zwarte mensen hebben gedaan voor de rijkdom van Nederland. Dat gebrek aan erkenning stelt me teleur. Op de Dam staat een enorm monument voor de Tweede Wereldoorlog, maar je wordt amper geconfronteerd met slavernij."

Kevin Kabatsi (23), Masterstudent economie UvA Beeld Eva Plevier

Yasmina El Ouardani (21), student universitaire pabo UvA, pr-coördinator Amsterdam United
"Een docent vertelde dat buitenlandse kinderen vaak moeite hebben met de Nederlandse taal. 'Yasmina, jij bent Turks, hoe heb jij Nederlands geleerd?' vroeg de docent daarna."

"Ik ben helemaal niet Turks, ik ben Marokkaans. Maar dit soort dingen ben ik gewend, ik ben er niet meer verbaasd over. Ook hoor ik vaak dingen als: 'Wat spreek je goed Nederlands.' Het zijn altijd dezelf­de vragen. 'Ben je de enige van je familie die naar de universiteit gaat?' Het voelt alsof ik me moet verantwoorden voor mijn afkomst, omdat ik voor hen de uitzondering ben."

Yasmina El Ouardani (21), Student universitaire pabo UvA, pr-coördinator Amsterdam United Beeld Eva Plevier

Tirza Balk (21), masterstudent filosofie UvA, lid University of Colour
"Racisme is niet meteen een KKK-muts of dat je bepaalde mensen haat, het hoeft niet zo extreem te zijn."

"Ik loop vaak geschokt en verward de les uit. Er gaat regelmatig een wereldbeeld van westerse superioriteit van uit. Dat gebeurt bijvoorbeeld als we grote filosofen zoals Kant en Hegel lezen, zonder het te hebben over uitspraken waaruit blijkt dat ze Afrikanen niet eens als volwaardige mensen zien. Door de koloniale geschiedenis in mijn eigen stamboom is dit pijnlijk voor me. Bij mijn lessen over dekolonisatie voelde het eindelijk als thuiskomen."

Tirza Balk (21), masterstudent filosofie UvA, lid University of Colour Beeld Eva Plevier

Moataz Rageb (29), student sociologie UvA, voorzitter Amsterdam United
"Toen ik hier op de UvA kwam, voelde ik me niet thuis. In een college ging het over de uitspraak van Karl Marx, 'religie is de opium van het volk'. 'Maar gelukkig hebben we hier geen gelovige mensen,' zei mijn docent. Terwijl ik moslim ben. Je voelt je dan buiten­gesloten."

"Of ik kwam bij een tentamen als eerste binnen en de docent vroeg aan me wat ik hier kwam doen. Ik heb destijds overwogen om me uit te schrijven. Inmiddels is dat wel veranderd, doordat ik een netwerk van mensen heb gekregen die durven op te staan tegen dit soort uitsluitings­mechanismen."

Moataz Rageb (29), Student sociologie UvA, voorzitter Amsterdam United Beeld Eva Plevier
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden