Plus

De ultieme ontbijttest: Ikea vs Amstel Hotel

Ontbijten voor maar één euro bij Ikea, of voor 36 euro bij het Amstel Hotel: de overeenkomsten zijn misschien wel groter dan de verschillen.

Bij het Amstel Hotel krijg je een glas champagne en buffetkeuze uit tien soorten fruit, elf soorten ontbijtgranen, 23 verschillende types brood en broodjes en allerlei ­eiergerechten op bestelling Beeld Jan Dirk van der Burg

Wat na een ontbijtbezoek aan Ikea en het Amstelhotel het allermeest verrast: de goedkoopste en de chicste ontbijtlocatie van de stad hebben elk hun eigen klantenkring, assortiment en omgangsvormen, maar zó vreselijk veel verschillen ze nu ook weer niet van elkaar.

In het Amstel krijgt u uw koffie in kopjes met een gouden randje en het oortje naar rechts, bij Ikea kunt u zelf bijvullen - dat heeft ook wel wat. En in het vijfsterrenhotel hoeft u uw afwas niet zelf op de band te zetten, maar uw scrambled eggs en witte bonen in tomatensaus schept u dan wel weer gewoon eigenhandig uit een verwarmde gastronoombak.

Natúúrlijk, de setting is in de serene, gestoffeerde eetzaal heel anders dan in het overvolle restaurant van de blauwgele reus. Vanuit dezelfde zaal waar de rest van de dag sterrenrestaurant La Rive huist, heeft de hooggeëerde gast 's ochtends vroeg al een schitterend uitzicht over de rivier en de langsvarende scheepjes.

Vijf sterren en een consumptiedoolhof
Vooral op het terras, waar je de trams op de brug en het gepiep van de meerkoetjes kunt horen, krijg je als gast die magische gewaarwording die bijna elk bezoek aan vijfsterrenhotels in de stad bijzonder maakt: Amsterdam rammelt van de ochtendspits en is druk en chaotisch als altijd, maar vanuit deze luxueuze omgeving bezie je haar ineens in een ander licht - dat van de rijke toerist, de happy few.

Maar het ochtendlicht dat door de grote ramen binnenschijnt bij het Ikearestaurant is óók niet te versmaden - het strijkt zijdelings over het laagbouwgedeelte van Zuidoost langs de grote, rijstpapieren bollampen, de kamerplanten en het koffiestation. Misschien is het ook het contrast met de donkere parkeergarage, of met het benauwde consumptiedoolhof in de grote blauwe doos, waar juist helemaal geen daglicht komt. Maar het lichte, grote restaurant voelt meteen als een verademing.

Het ééneuro-ontbijt van Ikea is waarschijnlijk het meest gegeten horecaontbijtje van de stad. Meer dan vijfhonderd per dag gaan er doorheen, elke dag van de week, elke week van het jaar. "En dan zijn wij hier in Amsterdam nog niet eens echt een ontbijtstore," zegt winkelmanager Patrick Leusink, "omdat we vrij ver van het centrum zitten. Bij Ikea Hengelo, waar ik hiervoor werkte, waren het er elke dag minstens 750."

Op speciaal daarvoor ontworpen trolleys - een soort voedselrollators - stapelt de clientèle haar dienbladen vol bij het buffet: naast het budgetontbijtje zijn er ook een brunch (met een omelet en zalm) en allerlei losse broodjes en taartjes te verkrijgen. Claudia Aaron, die even verderop op haar kaiserbroodje met aardbeienjam kauwt, eet het ontbijt maar liefst vier keer in de week.

Monique van Rempt: 'Tijd voor de pancaketrolley!' Beeld Jan Dirk van der Burg

"Zodra mijn dochtertje op school zit, ga ik hier naartoe." Ze wijst op haar bord: "Croissantje, een broodje, beleg, ei en koffie. Eén euro!" zegt ze. "Thuis kun je het er niet voor maken."

Softijskraan
Naast de winkelende gasten telt het ontbijtpubliek veel buurtbewoners zoals Aaron, die niet per se komen winkelen, maar alleen het restaurant bezoeken. De helblonde, goedlachse Diana Brandwijk uit Duivendrecht, die hier al sinds 1999 de kassa bestiert, ziet heel veel dezelfde gezichten en is zelfs met sommige vaste klanten vrienden geworden.

"Ik ken een stel dat elkaar hier heeft leren kennen en nu is getrouwd. Er komt al jaren elke week een groep dames die eerst in het Bijlmerparkbad heeft gezwommen. Voor veel ouderen heeft het restaurant een soort buurthuisfunctie. En daar: Een groep Irakese vluchtelingen. Zij zijn er ook elke week."

Brandwijks grote ergernis: mensen die hun dienbladen niet opruimen. "Kijk nu toch," zegt ze, en ze wijst op een rommelig achtergelaten tafel. "Dat is toch asociaal? Ik spreek mensen er altijd op aan." Wat ook voorkomt: boter- en jamdiefstal. "Triest hoor. Ze proppen de bakjes in hun jaszakken en in hun tas. Of ze plakken plakken kaas onder hun dienblad! Nee, niet omdat ze honger hebben - ze zien het meer als een soort sport."

Aan de softijstap, naast de koffiemachine, zit sinds kort ook een automaatje om clandestien bijtappen tegen te gaan: "We hadden regelmatig families die één hoorntje kochten en dat wel zes keer leeglikten, doorgaven en weer voltapten. Geen gezicht. En onhygiënisch...!" Maar los van deze kleine oneffenheden is Brandwijk gek op haar baan. "Het is hard werken, maar heel gezellig."

AOW'tje
De gepensioneerde broers Fred en Frits Snel ("We heten wel Snel, maar we zijn het niet meer"), hebben zoals elke woensdag met hun vrouwen plaatsgenomen bij het zijraam. "Het wordt een prachtige dag," zeg Frits, terwijl hij suiker door zijn koffie roert. Freds echtgenote Tiny pelt haar eitje en peutert vervolgens minutieus de dooier eruit. "Ik vind die gewoon niet zo lekker," verontschuldigt ze zich, en ze legt de geelgroene knikker op de rand van haar bord.

De vier komen uit ­Nederhorst den Berg, zo'n 23 kilometer hiervandaan, en spreken hier wekelijks af. De broers blijven in het restaurant, terwijl de schoonzusjes gaan winkelen - "Gewoon, kijken of er iets nieuws is." Fred: "Alles bij ons thuis komt hier vandaan. Als je één keer hard Ikea roept, dondert de hele boel in mekaar."

Buiten de deur eten vinden ze op andere plekken te duur. "We hebben het niet breed met ons AOW'tje, zeker niet nu ze al ons geld aan de Grieken hebben gegeven. Met dit goedkope ontbijtje kunnen we nu en dan ook eens wat extra's nemen."

Een Daimgebakje bijvoorbeeld, of een appelpunt. Al is die volgens Frits ook niet meer wat ie geweest is: "Vroeger was het gewoon lekker zacht gebak, nu zitten er allemaal nootjes en stukjes op. En vijftig cent duurder! Zo word je aan alle kanten gepakt."

Zeven kilometer verderop loopt de ontbijtzaal van het Amstel vol; zakenlieden met de Herald, een familie uit Haarlem die een verjaardag viert, een pasgetrouwd stel.

Een ontbijt kost er weliswaar 36,5 keer meer dan bij Ikea, maar dan krijgt u ook een glas champagne en buffetkeuze uit tien soorten fruit, elf soorten ontbijtgranen, 23 verschillende types brood en broodjes en allerlei ­eiergerechten die op bestelling worden gemaakt. Zin in roerei met kaviaar of gebakken eieren met truffel? Voor een supplement van een paar tientjes zijn ze voor u.

"En hoe had u uw eitjes gewild, mister Stevens? Over easy? Sunny side up? Met ham en hollandaisesaus?" Ontbijtsupervisor ­Monique van Rempt - strak in het uniform, de haren opgestoken - kijkt haar bezoekers strak en met een brede glimlach aan, en zweeft dan geruisloos richting keuken om de gewenste keuze te bestellen.

Haar sierlijke, trotse houding verraadt haar verleden als balletdanseres, haar strakke make-up haar volgende carrière als schoonheidsspecialist: je zou niet zeggen dat ze 52 is en ook niet dat ze, zoals elke dag, om half vijf is ­opgestaan.

Griezelig ronde pannenkoekjes
Ze neemt haar functie zeer serieus: "Een plezierig ontbijt maakt dat mensen goed de dag in gaan, en het is vaak het laatste dat mensen zich herinneren van hun hotelbezoek. Een hele verantwoordelijkheid. Het moet tiptop in orde zijn, onze gasten zijn veeleisend." Intercontinental Group, waar het hotel onderdeel van is, voert tevens allerlei rules and standards waar het personeel zich aan dient te houden.

Het ééneuro-ontbijt van Ikea is waarschijnlijk het meest gegeten horecaontbijtje van de stad. Meer dan vijfhonderd per dag gaan er doorheen Beeld Jan Dirk van der Burg
Het Amstel Hotel heeft ongeveer dezelfde elementen als Ikea, maar dan met hogere kwaliteit en champagne Beeld Jan Dirk van der Burg

Van Rempt: "Ze sturen regelmatig mysteryguests." Ze wendt haar blik twee seconden af. "Kijk, dit mag dus absoluut niet. We mogen nooit wegkijken als we met een gast praten. Als ik één keer wegkijk en een mysteryguest ziet het, krijg ik het te horen op mijn functioneringsgesprek.

Ook moeten we minimaal drie keer de naam van de gast gebruiken, we moeten vragen of alles naar wens is - de satisfaction check heet dat - en we moeten een chitchat houden - een klein, informeel gesprekje, bijvoorbeeld over of de gast goed heeft geslapen. Daarnaast heb ik zelf nog een hele lijst grooming standards voor het ontbijtpersoneel opgesteld: een stukje werkhouding, een stukje presentatie, een stukje charisma. Zijn je schoenen gepoetst? Zijn je nagels netjes? Het gaat toch om het hele plaatje. Je bent gastvrouw of je bent het niet."

En gastvrouw zijn, betekent ook dat je niet eens verbaasd knippert als een gast je toeblaft haar eitje te pellen, of een omelet te maken van vier dooiers en een wit, of precies andersom. De klant is koning. Mannen die naar beneden komen met twee prostituees of meer, beroemdheden, royalty - ze heeft het allemaal gezien en zal geen perfect geëpileerde wenkbrauw optrekken.

"Ah, heerlijk," zegt ze, "tijd voor de pancaketrolley!" Ze duwt het karretje met wentelteefjes, suikerwafels en bijna griezelig ronde Amerikaanse pannenkoekjes langs de tafels, naar keuze aangekleed met fruit, room, stroop of discodip.

Met volle buiken gaan de zakenmannen richting hun eerste meeting, toeristen vertrekken, al dan niet slingerend op hun huurfietsen, naar het Van Gogh. Van Rempt doet nog snel een laatste chitchat ("Het wordt een prachtige dag, gaat u nog iets moois bekijken?") met een Amerikaanse jongeman die besluiteloos frunnikt aan zijn cupcake - hij lijkt te twijfelen of hij 'm in zijn zak zal stoppen of niet.

Bij Ikea wordt rond dezelfde tijd het eerste softijsje getapt - het is maar net waar je zo net na het opstaan trek in hebt. Diana helpt een oudere heer met het lozen van zijn dienblad, de schoonzusjes Snel wandelen de winkel in voor lichtpeertjes en afwaskwasten, terwijl de broers nog een koffie tappen en het voetbal -"waardeloos!"- bespreken.

Zo loopt de ochtend op zijn einde, zowel in het vijfsterrenhotel als in het Zweedse ­warenhuis. Er zijn eieren, broodjes, zoet, sap en koffie genuttigd - de kwaliteit en keuze verschilt, maar de basis is hetzelfde.

Het ontbijt is de meest democratische maaltijd van de dag.

Een groep Irakese vluchtelingen komt elke week gezamenlijk ontbijten Beeld Jan Dirk van der Burg
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden