'De taxiwet moet radicaal anders'

De regels voor de taxibranche worden iets versoepeld, maar de plannen van staatssecretaris Wilma Mansveld gaan nog lang niet ver genoeg, schrijft Henk Volberda, hoogleraar strategisch management en ondernemingsbeleid aan de Rotterdam School of Management en de Erasmus Universiteit.

Taxichauffeurs demonstreren tegen UberPOP op het Malieveld. Ze vinden dat de overheid harder moet optreden tegen de taxidienst die is op te roepen via een app. De illegale dienst wordt verzorgd door particulieren die geen taxivergunning hebben.Beeld anp

De Nederlandse taxibranche is hopeloos overgereguleerd. Wie kent nog de uitspraken van toenmalige ministers Annemarie Jorritsma (die de wet ontwierp) en Tineke Netelenbos (die de wet invoerde), die voorspelden dat met de uitvoering van de Wet Personenvervoer 2000 de kwaliteit zou toenemen en de ritprijs zou dalen?

De beoogde liberalisering liep uit op een fiasco; er kwamen wel veel meer taxibedrijven (vaak vrije rijders), maar de ritprijs werd hoger (25 procent) en de kwaliteit nam af. Door 'wildwesttaferelen' op sommige standplaatsen kozen veel minder mensen voor de taxi.

Opeenvolgende ministers en staatssecretarissen (Peijs, Huizinga, Schultz van Haegen) hebben aanpassingen gemaakt in de Wet Personenvervoer (Taxiwet 2011), wat heeft geleid tot nog meer regels, zoals de verplicht gestelde boordcomputers, een landelijk chauffeursexamen, waarin eisen worden gesteld aan de vakbekwaamheid en stratenkennis van de chauffeur, de verplichte tarievenkaart en aanvullende eisen van gemeenten.

Disruptie
Sectoren waarin de klant in een keurslijf zit, er onredelijk hoge prijzen zijn en veel inefficiënties in het dienstverleningsproces, zijn de eerste die in aanmerking komen voor disruptie en nieuwe toetreders. Het is daarom niet verwonderlijk dat online platforms als Uber, Taxify, en BlaBlacar de taxibranche op zijn kop hebben gezet.

Mobiele applicaties hebben de toegankelijkheid van de taxi, het betalingsgemak en de kwaliteit aanzienlijk verbeterd en de prijs verlaagd. Taxistandplaatsen, fysieke taxicentrales, en het nemen van de eerste taxi in de wachtrij horen daardoor tot het verleden. Maar deze ontwikkelingen in de deeleconomie voldoen vaak helemaal niet (Uberpop) of gedeeltelijk niet (Uber Black en Uber Lux) aan de Taxiwet.

Herziening
Staatssecretaris Wilma Mansveld kwam daarom gisteren met nieuwe voorstellen in reactie op de evaluatie van het huidige beleid. De regeldruk voor de taxibranche wordt verlaagd en de ruimte voor nieuwe dienstverleners en innovaties wordt volgens de staatssecretaris verder vergroot. Ook los van de introductie van innovatieve, online meerijdplatforms was de Taxiwet nodig aan herziening toe. Taxibedrijven klaagden terecht steen en been over de invoering van de boordcomputer en de administratieve rompslomp. Maar nu zien veel taxibedrijven de uit de hand gelopen wetgeving steeds meer als middel om digitale innovaties in de taxibranche uit te sluiten.

In concreto stelt de staatssecretaris voor nog dit jaar een aantal toetredingsbarrières te schrappen: een examen voor vakbekwaamheid is niet meer nodig; vergunningsbewijs en tariefkaart hoeven niet meer fysiek aanwezig te zijn in de taxi, want die kunnen immers net zo goed digitaal; een ritbon is niet meer verplicht, maar liefst wel digitaal; en de taxameter is niet meer verplicht bij vaste prijsafspraken. Binnen twee jaar kan de verplichting omtrent de Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) vervallen.

Concurrentiekracht
De hamvraag is natuurlijk of de verruiming innovatie, nieuwe mobiliteitsvormen en de concurrentiekracht van de sector versterkt. Aan de ene kant moet die vraag bevestigend worden beantwoord. De diensten van Taxify, maar ook Uber Black en Uber Lux voldeden al voor een groot deel aan de regelgeving, maar na de voorgestelde verruiming van de Taxiwet zullen ze helemaal aan de wet voldoen.

Uberpop blijft echter illegaal, ook na het door Uber aangekondigde besluit alleen nog met chauffeurs te werken die een wettelijk voorgeschreven chauffeurspas hebben. Uberpopchauffeurs hebben echter nog steeds geen ondernemersvergunning, hun auto is niet toegelaten door de RDW en niet voorzien van een blauw kenteken. Bovendien hebben ze geen taxameter en boordcomputer in hun auto.

Belangrijkste reden om mobiliteitsplatforms als Uberpop niet toe te laten is de wens een gelijk speelveld te creëren met bestaande taxiondernemers. Toch moeten we constateren dat de staatssecretaris mobiliteit veel te eng definieert en ze de mogelijke voordelen van de opkomende deeleconomie grotendeels uitsluit. Voor het bereiken van onze duurzaamheidsdoelstellingen en bereikbaarheid zou de Taxiwet nog verder moeten worden verruimd.

Prikkel
Dagelijks bestaat ons overbelaste verkeersnetwerk uit vrijwel lege auto's en is er dus veel onbenut potentieel. Ons openbaar vervoer, inclusief taxibedrijven, kan de vraag tijdens de piekuren nauwelijks aan. Om particulieren, niet zijnde professionele taxichauffeurs, een prikkel te geven autocapaciteit te delen kunnen online platforms zeer bruikbaar zijn. Dat zou een Uberpool kunnen zijn of een ander online platform, maar net zo goed kunnen lokale ondernemers of lokale overheden een mobiele applicatie ontwikkelen waarin autobezitters tegen een marginale vergoeding gestimuleerd worden andere reizigers mee te nemen.

En wat te denken van de zelfrijdende auto's van Google en Apple? Moeten die straks worden geweerd door de Taxiwet? Dat soort experimenten en innovaties zouden niet mogen sneuvelen door de bestaande of bijgestelde Taxiwet. Anders zou staatssecretaris Mansveld weleens tegen dezelfde teleurstelling kunnen oplopen als destijds haar voorgangers Jorritsma en Netelenbos.

Henk Volberda.Beeld Eigen foto
Henk Volberda

hoogleraar strategisch management en ondernemingsbeleid aan de Rotterdam School of Management en de Erasmus Universiteit
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden