PlusColumn

De stad heeft grotere struikelstenen

StruikelstenenBeeld ANP

Verontwaardiging is een waakse kettinghond met een chronisch slecht humeur. Er hoeft maar iemand in de buurt van het hek te komen, of het dier begint woest te blaffen tot de schuimvlokken in het rond vliegen.

Het afgelopen weekeinde sloeg de hond aan op een echtpaar in de Concertgebouwbuurt dat het had gewaagd bezwaar aan te tekenen tegen het struikelsteentje in de stoep voor het huis, een subtiele herinnering aan de Joodse accountant die in de oorlogsjaren uit dezelfde woning was gehaald om in Bergen-Belsen te worden vermoord.

Het bericht lokte op internet een storm van protest uit. De reacties waren niet mals: de bezwaarmakers, die vermoedelijk moesten worden gezocht in de kringen van hipsters en bakfietsmoeders, deden er verstandig aan de stad zo snel mogelijk te verlaten en een nieuwe woning te betrekken in bijvoorbeeld Lelystad.

In veel reacties werd het echtpaar beschuldigd van ongevoeligheid voor de gruwelen van de Holocaust, maar het omgekeerde was waarschijnlijk eerder waar. Het kleine steentje riep in dit geval zulke hevige emoties op dat de bewoners zich genoodzaakt hadden gezien actie te ondernemen.

Dat is zeer uitzonderlijk, vertelde de Duitse kunstenaar Gunter Demnig dit weekeinde over zijn initiatief. Er zijn in het hele land inmiddels vele honderden struikelstenen gelegd, en in de regel gebeurt dat in goed overleg met de nabestaanden en de huidige bewoners van de woning met het nare verhaal.

Amsterdam telt veel huizen met een duister verleden, en lang niet iedereen staat te springen om die zwarte bladzijden met de buitenwereld te delen. Een treffend voorbeeld is het fraaie West-Indisch Huis in de Haarlemmerstraat, ooit de zetel van het bestuur van de West-Indische Compagnie, tegenwoordig een zalencentrum voor feesten en partijen.

De exploitant van het gebouw maakt graag goede sier met het historische besluit van de bestuurders van de compagnie om een handelspost te bouwen op Manhattan, de voorloper van New York. Het op dezelfde plek genomen besluit van de Amsterdamse notabelen om behalve in koffie en suiker ook in Afrikaanse slaven te gaan handelen, blijft zorgvuldig onder de pet.

Ook als het over de Jodenvervolging gaat, liggen er nog wat kolossale struikelstenen klaar. Nergens werd zo'n groot deel van de Joodse bevolking weggevoerd als in Nederland. In Amsterdam gebeurde dat proactief door de Amsterdamse politie, zonder opdracht daartoe van de bezetter. Toen in de stad stakingen uitbraken uit protest tegen de razzia's, oefende het gemeentebestuur zware druk uit op de stakers om het werk weer op te pakken.

Wie woedend wil worden over wat de Joodse Amsterdammers is aangedaan, kan kiezen uit een zeer uitgebreide menukaart. Een echtpaar in Zuid dat liever geen struikelsteen voor de deur heeft liggen, is daarin echt niet meer dan een onbetekenend bijgerecht.

Patrick Meershoek is verslaggever van Het Parool. Reageren? patrick@parool.nl

Patrick MeershoekBeeld Maarten Steenvoort
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden