Plus

De spagaat van de PvdA

Oppositievoeren en tegelijkertijd regeren valt de PvdA zwaar. Met een leider zonder parlementaire ervaring en slechts vier van de negen Kamerleden inzetbaar zoekt de partij op de tast naar een nieuwe toekomst. "We moeten deze fase even doorkomen."

Lodewijk Asscher legt de eed af tijdens de installatie van de nieuwe Kamerleden na de Tweede Kamerverkiezingen, eind maart Beeld ANP

Opeens springt Lodewijk Asscher op van zijn stoel. Hij speurt zijn werkkamer af, tot zijn ogen blijven rusten op de schouw, achter een grote bos met bijna uitgebloeide rode rozen.

Daarop staat een handgetekend kaartje van een jong meisje. 'Mr. Asscher, jammer dat u zo veel zetels hebt verloren, maar ik weet zeker dat u vier jaar later gaat winnen. Hoop dat u bij de PvdA blijft', draagt de PvdA-leider voor. "Hoe lief is dat? Ik vind dat ontroerend."

Het geeft de PvdA moed. Maar de onwennigheid straalt nog wel af van de partij die zich rouwend probeert op te richten. "Trots en bescheiden," noemt Asscher het gemoed. Is dat niet tegenstrijdig? "Dat hoort bij wie wij nu zijn," stelt hij.

Team
Een team is de negenkoppige fractie nog niet. Asscher is voor het eerst Kamerlid en moet nog veel leren. Daarnaast zit hij met drie andere gekozen bewindslieden nog met één been in het demissionaire kabinet.

Afgelopen maandag is een heidag gehouden om een band te smeden. Er werd over het strand gewandeld en gedronken op het terras. Goed voor de sfeer. Maar er is ook verdriet. De PvdA moet de komende weken afscheid nemen van het gros van de medewerkers. Zij betalen het gelag voor de afstraffing op 15 maart. "Dit is een moeilijke fase."

Tegelijkertijd worstelt de partij met de nieuwe oppositierol. Daarvoor heeft Asscher zelfs de oppositienotitie die Jeroen Dijsselbloem in betere tijden schreef uit het archief laten opduiken. Want oppositievoeren, hoe moest dat ook weer? Voor Asscher is het in elk geval nieuw.

"Het is een rare tussenfase," zegt Dijsselbloem gelaten. "Het is wat het is." Echt voluit kan de PvdA nog niet gaan. Dienaren van de kroon mogen niet als parlementariër het woord voeren. Dijsselbloem en zijn collega-bewindslieden mogen alleen stemmen.

Bizarre situaties
Dat levert tamelijk bizarre situaties op. Demissionair minister Lilianne Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking) sprak zich dinsdag vanuit het kabinetsvak uit tegen extra noodhulp voor hongerend Afrika waar ze even later vanuit de Kamerbankjes zelf voor stemde. "Het is improviseren," stelt ze.

Met twee petten op moet ze bovendien woekeren met haar tijd. Vorige week wilde ze als minister bij de actiedag van Giro 555 zijn, maar in de middag waren er ook stemmingen in de Kamer. Het lukte nét. "Dat laat je trouwens ook realiseren dat er echt veel ergere dingen op de wereld zijn dan in een kleine fractie zitten."

Het parlementaire handwerk moeten de gekozen PvdA-bewindslieden Asscher, Dijsselbloem, Ploumen en Dijksma voorlopig overlaten aan vier collega's; Khadija Arib heeft haar handen vol aan het Kamervoorzitterschap.

Van de overgebleven vier hebben alleen ex-fractievoorzitter Attje Kuiken en financieel specialist Henk Nijboer Kamerervaring. De andere twee, Gijs van Dijk en Kirsten van den Hul, worden meteen in het diepe gegooid. Ze is niet aan het verdrinken, zegt Van den Hul. "Wel voel ik me een brugklasser met een te zware tas."

Demissionair minister Jeroen Dijsselbloem en de rest van de PvdA-fractie bij de installatie van de nieuwe Tweede Kamer Beeld ANP

Capaciteit
Veterane Kuiken erkent dat de fractie soms debatten moet laten schieten wegens gebrek aan capaciteit. "Maar we kunnen snel schakelen. Henk en ik lopen al even mee en kennen veel dossiers. "Het is puzzelen, snoeihard werken," vat Asscher samen, die drie dagen per week op de fractie is.

"In het kabinet gebeurt nu toch niets." Zolang de formatie voortduurt, zal de PvdA in deze spagaat blijven. Het is een kwestie van uitzingen, al heeft Asscher de deur naar kabinetsdeelname nog niet helemaal dichtgegooid. Dijsselbloem houdt de moed erin. "Straks, als de formatie klaar is, is de fractie in één keer twee keer zo groot en kunnen we echt oppositievoeren."

Hij verheugt zich erop geen rekening meer te hoeven houden met gevoeligheden bij de coalitiepartner. "Je kunt veel meer bereiken dan mensen denken. Ik heb als oppositie-Kamerlid ook gewoon dingen kunnen bereiken. Dat is juist de grote sport."

Leedvermaak over de afstraffing blijft de partij bespaard. Asscher sprak sinds de nederlaag al met Mark Rutte, Sybrand Buma en Alexander Pechtold, partijleiders die allemaal weten wat verliezen is én die erin slaagden de weg naar boven te vinden.

Over tips wil Asscher niks kwijt, maar, benadrukt hij, 'het is zeker niet zo dat zij de PvdA dit verlies gunnen.' Behalve een team vormen in de fractie heeft de PvdA-leider een grotere opdracht: de hele partij laten inzien dat het nu niet 'even tegen zit', maar dat er meer nodig zal zijn om de sociaaldemocratie nieuw leven in te blazen. "We zullen dit verlies echt moeten accepteren."

Demissionair minister Asscher op weg naar een overleg naar een bijeenkomst van de ministerraad Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden