PlusReportage

De slag om het Waterlooplein: van stadhuis naar markthal

De lange gevel van de Stopera wordt opengebroken; het stadhuis en de Waterloopleinmarkt moeten samensmelten. Dat wordt nog een hele uitdaging, blijkt na een dag rondhangen op de markt.

Boekhandelaar Paul Kuipers (l) is sceptisch over de plannen van het gemeentebestuur. De laatste jaren zijn er veel fietsverkopers bijgekomen.Beeld Rink Hof

Het gemeentebestuur is akkoord met een plan waarbij vrijwel de hele begane grond van het stadhuis wordt omgebouwd tot één ruimte. Een open markthal, met een grote entree en openschuivende glaspuien aan de kant van het plein.

Een dag op het Waterlooplein

08.29 uur

"Oh, gaat de klaagmuur eindelijk weg?" zegt boekhandelaar Paul Kuipers (65). Strak in oud pak, lange blonde haren over zijn lichtbruine trenchcoat, is hij net bezig met het opzetten van zijn kraam. Hij wist nog niet van de plannen van het gemeentebestuur, maar is direct sceptisch. Kuipers vermoedt dat als er ook een markt binnen ontstaat, de buitenmarkt veel kleiner zal worden. "Ze willen ons het liefste weg hebben," zegt hij, terwijl hij wijst naar de ramen waarachter de ambtenaren zitten. "Ze laten de markt verloederen. Kijk maar naar de gaten in het plein."

'Ons' beschrijft hij als 'een soort mensen die eigenlijk alleen functioneren in een setting als deze'.

09.10 uur
Bij een kraam voor Bagels & Beans verzamelen ondernemers zonder vaste standplaats zich rond de marktmeesters om een zo goed mogelijke plek te regelen. De beste plekken bevinden zich op de Goudkust, zoals de strook langs de Zwanenburgwal door handelaren wordt genoemd. Er is veel wind, maar een betere doorstroom van klanten. De vaste standhouders zijn verplicht drie maal per week op de markt te staan. Sinds kort wordt daar op gehandhaafd, wat voor chagrijn zorgt bij de marktkoopmannen. Dan krijgen ze weer een brief met dreigende tekst in de bus. Terwijl ze ondernemer zijn geworden omdat ze niet zo houden van bemoeienis.

Tegelijkertijd ergert vrijwel iedereen zich aan de vele lege plekken op de markt. Vorig jaar ging de gemiddelde bezetting iets omhoog vergeleken met het jaar daarvoor, maar gaten zijn er altijd. Ook met mooi weer.

09.49 uur
Ayadi Abdelkader (35) is terechtgekomen op het deel van de plein dat door andere ondernemers 'de Gazastrook' wordt genoemd, omdat er veel buitenlandse handelaren staan. Er wordt geklaagd over de groeiende rij fietsverkopers om de hoek, vanaf de Portugese Synagoge.

Abdelkader is blij met zijn plek, tegenover de kraam met vintage kleding die altijd veel mensen trekt. Tweeënhalf jaar geleden stond hij nog goud en zilver te verkopen op de markt in Tunis. Nu verkoopt hij sinds een jaartje petten, ringen en armbandjes op het Waterlooplein. "Zie je mij al in de schoonmaak werken? Ik hou van de vrijheid. Ik kan een sigaretje roken wanneer ik wil."

11.08 uur
"Anne, er staan weer oude banken," roept een ondernemer naar straatmanager Anne van den Brink (45), die een rondje over de markt loopt. Sinds anderhalf jaar vormt zij de schakel tussen de ondernemers op het plein en de gemeente. Grofvuil dat wordt gedumpt bij de afvalcontainers is een van de ergernissen. Net als de slechte bestrating, de graffiti en de vele geparkeerde auto's op het plein.

Nieuw zijn die klachten niet. Al in 2011 verscheen na jaren van overleg een gemeentelijk visie, waarin wordt geschetst wat het Waterlooplein zou moeten worden: een dame met Amsterdamse allure.

"Het plein heeft echt een boost nodig," zegt Van den Brink. "Amsterdammers moeten ons weer weten te vinden." Sinds het verschijnen van de visie is er echter weinig gebeurd. De aanpak van het Waterlooplein werd in de wacht gezet omdat eerst de plannen voor de verbouwing van het stadhuis moesten worden gemaakt. Nu die er zijn, hoopt Van den Brink dat de ontwikkeling van het Waterlooplein ook in een stroomversnelling komt.

Beeld Rink Hof

13.34 uur
De meeste markthandelaren moeten het nog zien. Ze zijn vooral cynisch. Kleine vernieuwingen gaan al traag, laat staan grote dingen. Zo ontbreken er op het wandelpad langs de Goudkust drie stenen. Al twee maanden. De hele dag struikelen mensen er.

Het cynisme wordt ook gevoed door de teruglopende inkomsten. Het is tot nu toe een droge, redelijk zonnige dag. Stil is het zeker niet op de markt. Toch vertelt de 67-jarige Guus dat hij er na bijna veertig jaar aan zit te denken zijn vaste standplaats op te zeggen. "Ik moet heel wat sjaaltjes verkopen om een paar honderd euro over te houden. Dat is prima, maar een gezin zou ik er niet van kunnen onderhouden."

Hij heeft de markt de afgelopen jaren zien veranderen. Veel collega's zijn ook klompen en magneten gaan verkopen aan toeristen. Lucratieve handel, maar hij begint er niet aan. Ondertussen komt een man de rekening brengen voor de dagelijkse huur van de kraam: 10, 25 euro.

14.28 uur
"Het Waterlooplein is een plek waar je schatten kunt vinden," zegt Crispijn Geus Tromp (34). In de jaren zestig en zeventig was het een befaamde vintagemarkt. "Daarom kwam ik hier vroeger graag, dat is waarom ik hier nu sta." Hij vertegenwoordigt een nieuwe generatie handelaren op het plein en ziet het allemaal niet zo somber in. Natuurlijk, de markt is vergrijsd en er verdwijnen veel ondernemers. "Maar er is ook nieuwe aanwas en die zijn echt niet alleen bezig met het verkopen van wietsokken en wietlollies."

Zo komt Geus Tromp aan zijn waar door ouderwets zolders leeg te halen en inboedels over te nemen. Die markt voor tweedehands spullen ziet hij niet verdwijnen, maar juist aantrekken. "Kijk naar het succes van de IJhallen."

Een grotere bedreiging voor de toekomst van de markt vindt hij misschien juist de nieuwe plannen. Als de gevel van het stadhuis wordt geopend en er een wisselwerking moet ontstaan met de markt, vreest hij dat de boel ook te veel wordt aangeharkt. "Daar gaat de authenticiteit. We moeten juist geen hipstermarkt worden."

15.17 uur
Het Waterlooplein is een plein vol hindernissen. De blinde muur van het stadhuis zorgt voor schaduw en snijdt het plein af van de rest van de stad. Er is de uitgang van de parkeergarage, er zijn ventilatieroosters van de metro en er loopt zelfs een weg langs. Bovendien staan overal de vaste marktboxen, waardoor een flexibele inrichting niet mogelijk is. "Ik hoop dat ze de boxen weghalen," zegt Femke Oldenburg (30) van Lunchcafé Waterloo. "Er zijn veel lege plekken en die boxen verhinderen dat iedereen gezellig bij elkaar komt staan. Ook een keer een kleinere avond- of zondagmarkt is daardoor geen optie."

Dat er minder omzet wordt gedraaid op het plein merken ze ook in het café. Vroeger zat het op het einde van de marktdag vol met marktkooplui die een biertje kwamen drinken. Nu niet meer. Oldenburg hoopt dat het plein weer wat meer Waterlooplein wordt: meer tweedehandsspullen, minder nieuwe spullen en vooral minder fietsen. "We worden zelfs de fietsenmarkt genoemd."

16.26 uur
Vergeleken met de andere markten in de stad heeft het Waterlooplein iets onbestemds. Je weet nooit helemaal wat je aantreft. Dat komt deels doordat het een niet gebrancheerde markt is: ondernemers zijn vrij om te verkopen wat ze willen. Vandaar dat er de laatste jaren een hele fietsenrij bij is gekomen. En in een traditie die past bij het Waterlooplein: ook de fietsverkopers klagen dat het twee jaar geleden beter was.

Nadat ze elkaar decennialang de rug hebben toegekeerd, moeten stadhuis en markt straks een geheel gaan vormen. Mogelijk verhuist een deel van de markt naar binnen. Het college heeft negen ton beschikbaar gesteld om de plannen de komende tijd uit te werken. Daarbij staat alles nog open: van het ontwerp van de markthal en de nieuwe gevel van het stadhuis tot de herinrichting van het plein.

Ook wordt er nagedacht over hoe het aanbod op de markt kan worden gereguleerd. Voor de eventuele marktactiviteiten binnen is al een thema geformuleerd: gemaakt in Amsterdam. Hoe vrij blijft de markt als het straks samen met het stadhuis een geheel vormt? Behoudt het Waterlooplein zijn karakter?

De meeste marktkoopmannen zijn er nog niet mee bezig. Laat de gemeente eerst maar eens dat gat in de weg dichtmaken, zeggen ze. En zijn er nog genoeg andere zaken waar ze zich druk om maken. Het weer bijvoorbeeld.

Het is al een half uurtje aan het regenen en langzaam stroomt het publiek weg. Een teken voor veel handelaren dat het einde van de dag is aangebroken. Ook al is het over een kwartiertje weer droog, volgens Buienrader.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden