Plus PS

De schippers die ruim 10 jaar op het Noordhollandsch Kanaal wonen, moeten weg

Al ruim tien jaar woont een groep mensen naast elkaar op zeilboten in het Noordhollandsch Kanaal. Maar per 1 november moeten de bewoners écht vertrekken, aldus de gemeente. 'Als er betaalbare huurwoningen te vinden waren, zou driekwart hier niet wonen.'

'Wij hebben waarschijnlijk de kleinste carbon footprint van Amsterdam' Beeld Marc Driessen

Vlak naast het Noorderpark wijst een groot blauw bord naar het water van het Noordhollandsch Kanaal met daarop '3x24 uur aanleggen'.

De bewoners van de meer dan twintig boten die hier liggen - van alle soorten en maten, de een beter onderhouden dan de ander - nemen die tijdsbeperking ietwat ruim. De meesten hebben hier aan de groene kade al maanden hun thuishaven.

Tot twee jaar geleden lag een groot deel van de groep twee bruggen verderop in het Noorderpark, zegt Arjee (51), die op een keurig onderhouden boot van ongeveer tien meter woont. "Toen werd daar een nieuwe fietsbrug ­gebouwd en werden we weggestuurd."

Recreatieseizoen
Al meer dan tien jaar liggen de bootbewoners hier in het kanaal. Binnen het ­recreatieseizoen dan, april tot half oktober. Daarna mogen er helemaal geen boten meer aanleggen en zoekt iedereen een andere plek voor de winter.

De boten tellen überhaupt niet als officiële woonplaats, zoals ook een vakantiehuisje dat niet doet. De bewoners lossen dat probleem op ­verschillende manieren op. Arjee bijvoorbeeld staat helemaal niet ingeschreven.

Drie boten voor die van Arjee hoost Roberto (60) het ­water uit zijn stalen zeilbootje. De Italiaan met halflang grijs haar ligt al vijftien jaar af en aan op deze plek. Hij wilde ooit met zijn zeilboot de wereld rond varen, maar strandde in Spanje, waar zijn boot in de fik werd ­gestoken. Nu leeft hij hier, van een dak- en thuislozenuitkering.

Roberto is niet de enige. Veel mensen aan de kade zijn ­officieel dakloos en hebben een postadres bij de Dienst Werk en Inkomen, onder wie Ronald Curiel (50). Zijn polyester zeilbootje wordt gesierd door potten met vrolijke bloemen.

Geen verwarming
Ooit had hij een goedlopend bedrijf: technisch onderhoud voor de scheepvaart. Tot Ronald in 2013 op straat kwam te staan, toen zijn ex-vriendin hem plotseling verliet. Zo kwam hij op zijn bootje te wonen. Omdat zijn ex in de jaren die volgden zijn post voor hem achterhield en de boot geen postadres was, stapelden de rekeningen zich op.

Lang verhaal kort: hij had op een gegeven moment 35.000 euro schuld. Een aantal keer is hij daarvoor de ­gevangenis in gegaan, bij elkaar meer dan drie maanden. Nu zit Ronald in de schuldhulpsanering. Hij meldt zich ­elke week vrijwillig bij de politie - "Heel aardige mensen, hoor."

Steven Wijsman is kapitein van dit charterschip: een Zeeuwse klipper van zestien meter Beeld Marc Driessen

Ook de gevangenis vond hij zo erg nog niet, het was er tenminste warm. Dat is hier aan boord wel anders in de winter, met geen enkele vorm van verwarming. "Weet je, als je me tien jaar geleden gezegd had dat ik ooit in deze ­situatie zou zitten, had ik je uitgelachen."

Minder zwaar
Zijn buren Steven Wijsman (52) en Bart Peters Broersen (47) hebben het minder zwaar. Ze wonen op een Zeeuwse klipper van zestien meter, een charterschip waarvan Wijsman de kapitein is. Broersen woont bij hem in het vooronder. "Het is heerlijk wonen hier hoor, je zit tenminste niet opgehokt in een rijtjeshuis," zegt hij.

Zittend op het dek in een tuinstoel - biertje in de hand, zijn donzige witte keeshondje op schoot - doet Wijsman zijn levensverhaal uit de doeken. Hij diende in Libanon, zeilde drie keer de wereld rond en was bovendien als tiener al Europees kampioen schermen én rollerskaten. Daardoor heeft hij nu last van de ziekte van Ménière, vertelt hij, een zeldzame aandoening die veroorzaakt wordt door topsport op jonge leeftijd en die black-outs tot gevolg heeft.

"Ik kukel steeds om," zegt hij, "kijk maar." Hij tilt zijn pet op om de korsten op zijn hoofd te laten zien. Een zieke schipper mag bij wet niet varen, dus heeft Wijsman met de gemeente geregeld dat hij hier straks mag blijven. "Maar de rest moet opzouten hoor!" zegt Broersen.

De buurman, een blonde Duitse jongen van in de dertig, klimt aan boord om te vragen of ze straks samen willen eten.

Hij heeft nog wat kippenpoten liggen. Iedereen kent elkaar hier aan de kade: het schuchtere Poolse punkmeisje met het blauwe haar, de Engelse die in een rechtszaak ­verwikkeld is met haar ex-vriend om hun twee kinderen. Dan heb je nog de man op de nogal verwaarloosde boot, die eigenlijk nooit buiten komt en zijn dagen achter zijn computer slijt.

Kleinste carbon footprint
Elk jaar zijn ze hier buren; ze gaan bij elkaar op de koffie, ­lenen gereedschap uit, helpen een bootje leegpompen. Soms liggen ze samen ergens anders: aan de Distelweg ­bijvoorbeeld, waar ze op een haar na konden voorkomen dat hun ­boten door Waternet werden weggesleept naar de dwanghaven - waar de boot dan op te halen is voor een ­dagelijks oplopend ­bedrag, beginnend bij een paar honderd euro.

Ook lag een aantal van hen een tijd bij ­Amsteleiland, dat toen door krakers bezet was. In Amsterdam zagen ze het aantal mensen dat op deze manier leeft, de laatste jaren gestaag groeien. Daar zitten ook steeds meer werkende twintigers en dertigers tussen, die het zat zijn steeds te verhuizen of torenhoge huren te betalen.

"Als er betaalbare huurwoningen te vinden waren, zou driekwart hier niet wonen," zegt Arjee. Al zou hij zelf niet in een huis wíllen wonen. "Dit is pure vrijheid. Als het je ­ergens niet bevalt, zet je de motor aan en ben je weg. Ik heb geen hypotheek, geen huur en ik wek al mijn stroom op met zonnepanelen op het dak. Wij hebben waarschijnlijk de kleinste carbon footprint van Amsterdam."

Argusogen
Maar toch: je bent kwetsbaar. 's Nachts klimt er weleens zomaar een dronkenlap aan boord of krijg je een bierpul op het dek geslingerd. Als je niet oplet, kan je boot gekraakt worden, zegt Arjee, en hij wijst op de deur van zijn buurman. Grote barsten in het glas. "Die jongens zaten al in zijn boot bier te drinken, ze renden tegen de deur aan toen hij ze wegjoeg."

Bootbewoner Ronald Curiel: 'Als je me tien jaar geleden had gezegd dat ik in deze situatie zou zitten, had ik je uitgelachen' Beeld Marc Driessen

En dan is er nog de gemeente, die je met ­argusogen bekijkt, zegt Arjee. "In het begin van het ­seizoen controleren ze hier heel fanatiek. Dan krijg je een brief op je boot dat je weg moet. Nou, dan ga je ergens verderop liggen en kom je een paar dagen later weer terug. Na een tijdje houden ze dan op en kun je blijven."

Te weinig mankracht
Er is gewoon niet genoeg mankracht om veel te controleren, zegt een woordvoerder van stadsdeel Noord, maar 'de excessen' worden in elk geval verwijderd: mensen die ­geluidsoverlast veroorzaken, vuurtjes stoken of afval op de kade laten liggen. En per 1 november moet iedereen écht weg zijn, aldus het stadsdeel.

Toch is het in het seizoen dus mogelijk hier maandenlang te blijven liggen, ondanks de 3x24-uursregel. Hoe dat kan? In Waternetgebied moet je beschikken over een ­vignet (30 tot 53 euro per vierkante meter per jaar) om er te mogen liggen. Alleen, dit gebied - het kanaal plus twee meter van de kade - is niet van de gemeente, maar van de provincie Noord-Holland. Die heeft er zeggenschap over, maar mag alléén handhaven als 'voertuigen een belemmering vormen voor het doorgaande scheepsverkeer,' legt een woordvoerder van de provincie uit.

De ­gemeente mag wel handhaven op hun eigen gronden, zoals hinder of ­bestemmingsplannen. Dat verklaart waarom alleen de ­excessen worden weggesleept en waarom een nieuwe fietsbrug wél hard te maken is als ­reden is om boten weg te sturen.

Nieuwe regelgeving
De provincie werkt aan nieuwe regelgeving, en wil binnenkort ook mensen ­kunnen wegsturen die te lang blijven liggen. Wie de 3x24-uursregel dan handhaaft nu de gemeente en de provincie dat niet doen, weet de woordvoerder niet.

"Dat we worden gedwongen ons steeds te verplaatsen is alleen maar het probleem verschuiven," zegt Arjee. "Bied ons dan een vrijplaats om te liggen tegen betaling, sta toe dat we ons op onze boot inschrijven." En wat doen ze als de kade per 1 november echt leeg moet zijn? De één weet nog wel een rustig plekje in Oost, de volgende heeft het over een stek langs zijkanaal I in Noord.

Of misschien gaan ze wel terug naar hun oude plek in het Noorderpark zelf, nu die fietsbrug toch af is. Maar, en daar zijn de meesten het over eens: eerst maar eens kijken óf en door wie ze worden weggestuurd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden