Plus Noord/Zuid

De rode loper: ook bovengronds stuit je op allure

Zeven nieuwe ondergrondse stations komen er, maar ook bovengronds wordt het gebied van de Noord/Zuidlijn aangepakt. De 'rode loper' moet de entree van de stad weer allure geven.

De Oude Turfmarkt, onderdeel van de rode loper, is opnieuw betegeld en autovrij gemaakt Beeld Rink Hof

Je kunt wel 2 miljard euro in de ondergrond stoppen, die niemand ziet; je zult de bovengrond compensatie moeten bieden. Zo redeneerde in 2003 het bestuur van stadsdeel ­Centrum.

Toenmalig wethouder Guido ­Frankfurther, beter bekend als Guido de ­Grachtengraver, betreurt het nog steeds dat de herstelde grachten er niet zijn gekomen, al had een actiegroep bij de Vijzelgracht 'een verdomd goed en doortimmerd plan', maar dat kwam domweg te laat.

Natte Rokin
Waren ze vijf jaar eerder gekomen, dan had hun alternatief kans gemaakt. Dat het natte Rokin niet werd doorgetrokken, komt door het nipte besluit van de raad in 1999 om ­liever een ruimere parkeergarage te bouwen. Desondanks wordt Frankfurthers 'rode loper' nu uitgevoerd, het verzamelwoord voor de ­herinrichting van de openbare ruimte tussen Stationsplein en Ceintuurbaan.

Geen water in de Vijzelgracht, evenmin op het Rokin, maar in plaats daarvan bomen die de bedding van de Amstel accentueren. Bomen die, mits ze volgroeid zijn, op het nieuwe ­Rokinplein worden versierd met ledlampjes, net als op het Rembrandtplein.

Er zijn een paar correcties doorgevoerd sinds het voorstel van Frankfurther: de rode loper is niet rood, maar grijs. Het eindpunt is verlegd van Weteringschans naar de Van Ostadestraat en er zijn plannen voor verlenging. Als accent is gekozen voor de klassieke kroonlantaarn die inmiddels prijkt op de Oude Turfmarkt en verder terugkeert op het Beursplein, de Oudebrugsteeg en op het ­Rokinplein. Verbreed, autovrij en dus aantrekkelijk als flaneergebied is de kade tegenover de oude V&D.

Allure
Simon Sprietsma, ontwerper van de publieke ruimte in dit deel van de binnenstad, brengt in herinnering welk parcours zijn dienst moest ­afleggen om uit te komen bij het Spaanse ­graniet azul noche/azurro. Bij de bestuurders bestond een voorkeur voor rood, getemperd weliswaar, en toen de crisis uitbrak devalueerde dat naar rode klinkers.

Klinkers zijn slecht ­bestand tegen laden en lossen, slijten sneller en geven het trottoir het aanzien van een rijweg. Dat loopt niet zo prettig. 'Ik wil allure!' riep een stadsvoorzitter, maar toen Sprietsma op internet zocht hoe dat er materiaaltechnisch uitzag, kwam hij uit op een site met dameslingerie en luxe sloepen in plaats van bestrating.

Toen het ergste van de crisis voorbij was en er meer budget kwam, kon Sprietsma alsnog terecht bij de Spaanse groeve die eerder de trottoirbanden voor de Dam had gelegd. Met een speciale zaagtechniek en een epoxylaag in de groef wordt nu een loper bekleed die het begrip allure benadert.

Al onrustig genoeg
Kauwgom zal er minder zichtbaar op zijn omdat het meekleurt met de tint van het ­graniet. En op een antracietgrijze ondergrond komen rode kolossen als de Beurs van Berlage, het Centraal Station en de Bijenkorf beter tot hun recht.

De straatverlichting houdt zich in dit spel ­gedeisd. De opzichtige turquoise lantaarns van het Damrak zijn geruisloos vervangen door ­conisch gevormde armaturen die aan twee ­kabels boven de straat hangen. Sprietsma wilde gebungel voorkomen. Het is al onrustig genoeg bij de entree van Amsterdam. Hij ergert zich daarom mateloos aan de tv-schermen van JC Decaux, die alle aandacht vangen op het trottoir.

Wat de ontwerpers niet kunnen voorkomen, zijn de liftschachten en noodtrappen die nog een prominente plek op het Rokin moeten krijgen. De lichtschacht bij de Vijzelgracht torent pal voor een café en een bakkerij uit. Dat zal de middenstand niet prettig vinden. Maar veel speelruimte is er niet.

Achtduizend fietsen
Ten slotte is er nog het vraagstuk fiets. Je kunt de straat nog zo mooi schoonvegen, het effect is weg als het dichtslibt met frames. Zie het plein voor Amsterdam Centraal. Die rekken zijn tijdelijk. Over twee jaar moet er een definitieve ­stalling voor achtduizend fietsen onder het midden Havenfront gereed zijn, en verder ­stallingen ­onder het Beursplein en het Rokin.

Wie in juli 2018 Station Rokin uitstapt, stuit op de fontein van Marc Manders, terrassen en een Tuileriesachtige omgeving. Dan moet de artist's impression eindelijk realiteit worden.

Dit is het laatste deel van een serie over de nieuwe stations van de Noord/Zuidlijn. De metro doet straks ook het al bestaande, bovengrondse station Zuid aan, maar omdat daar alleen de perrons en ­toegangen worden aangepast, is hier geen aparte ­aflevering aan gewijd.

Lees ook de vorige delen:
Station Noord: dit is het begin van Amsterdam [+]
Station Noorderpark: vernuft, als een cobra [+]
Centraal Station: Laag op laag, als een gigantische lasagne [+]
Vijzelgracht: Oog in oog met Shaffy op die eindeloze trap [+]
Station Rokin: Tussen paraplu's, sneakers en schelpen [+]
De Pijp: met 28 meter het diepste station van Nederland [+]
Station Europaplein biedt een weids en zeldzaam uitzicht [+]

Rode loper Beeld Laura van der Bijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden