De rechter is steeds vaker een mevrouw

Bekend is dat de straffen in Nederland zwaarder zijn geworden in de jaren tachtig en negentig, juist in de periode dat het aantal vrouwelijke rechters het hardst toenam. Foto ANP

De rechterlijke macht verandert in een vrouwenbolwerk. Voor het eerst in meer dan zestig jaar zijn er meer vrouwen dan mannen rechter. 'De rechtspraak is normaler geworden.'

Of strafrechtadvocaat Theo Hiddema anders pleit tegenover een vrouwelijke rechter dan een mannelijke? ''Zeker wel. Niet dat ik daarvoor een vooropgezet plan uitstippel. Dat gaat vanzelf. Misschien klinkt het wat seksistisch, maar ik denk wel dat het werkt als je je er als man op instelt. Een fluwelen tongval, af en toe een kwiek knipoogje, een beetje de vrolijke noot zoeken. Dat doet soms wonderen bij de dames. Het prikkelt hun zachtmoedigheid.''

Wie in een willekeurige rechtbank een willekeurige zittingszaal zou binnenwandelen, moet niet vreemd opkijken als hij alleen maar vrouwen in toga ziet. Voor het eerst in zestig jaar zijn vrouwen nu officieel in de meerderheid. Heeft die feminisering de rechtspraak veranderd en, zo ja, hoe dan? En straffen vrouwen anders dan mannen?
Advocaten zeggen weinig onderscheid te merken. Bekend is dat de straffen in Nederland zwaarder zijn geworden in de jaren tachtig en negentig, juist in de periode dat het aantal vrouwelijke rechters het hardst toenam. Maar bewijs dat het geslacht invloed heeft op de zwaarte van de straf is er niet. Het enige onderzoek dat ooit naar dat vraagstuk is gedaan, was in Duitsland. Conclusie was dat vrouwelijke rechters niet milder of strenger zijn dan mannelijke rechters.

Als het om kwaliteit gaat, doen vrouwelijke rechters het volgens Hiddema niet beter of slechter dan mannen. ''Je ziet hooguit dat ze wat preciezer te werk gaan. Mannen komen wat meer los van het dossier. Vrouwen breien naar een vonnis toe, punt voor punt. En ze zijn efficiënter hè. Bij een vrouwelijke rechter weet je zeker dat je op tijd thuis bent, want de aardappels wachten.''

De feminisering heeft onmiskenbaar voor een andere sfeer in de Nederlandse rechtbanken gezorgd, zegt hoogleraar strafrecht Theo de Roos. ''Het is normaler geworden. Twintig, dertig jaar geleden was het stijver en formeler met al die mannen die in een ivoren toren zaten. Dat regenteske is nu een stuk minder, en daar hebben vrouwen zeker invloed op gehad.''

Dat vrouwen de overhand krijgen, doet Hiddema niet zo veel; zijn cli-enten hebben er soms meer moeite mee. ''Dan moet je denken aan de wat machoachtige, allochtone medemens. Zeker als er een zedelijk element aan de zaak kleeft. Dan voelen ze zich al snel onbegrepen. Als ze door een geheel vrouwelijke rechtbank worden veroordeeld, is het al gauw van: dat ligt aan die vrouwen.''

Marijke Malsch, onderzoekster bij het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR), kan zich die sentimenten, onterecht of niet, wel voorstellen. Ze waarschuwt dat de balans niet te ver moet doorslaan. ''Het hoort weliswaar niet uit te maken of de rechter een man of een vrouw is, maar in de beeldvorming werkt dat toch anders,'' aldus Malsch, zelf rechter-plaatsvervanger.

Malsch: ''Mensen moeten zich herkennen in rechters. Ook rechtbanken zouden daarbij stil moeten staan. Je kunt je gerust afvragen of je in een zedenzaak met een mannelijke verdachte drie vrouwelijke rechters moet aanstellen.'' (JAN SALDEN)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden