Column

De PvdA lijdt aan het 'Ook gij, Brutus'-syndroom

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column uit Het Parool.

Theodor Holman Beeld Jean-Pierre Jans
Theodor HolmanBeeld Jean-Pierre Jans

De PvdA is een sekte geworden. Nu heb ik in mijn leven een aantal sektes bestudeerd en steeds kwam ik hetzelfde patroon tegen: het ik-steek-die-dolk-wel-in-zijn-rugpatroon.

Oftewel het 'Ook gij, Brutus'-syndroom.

Iemand uit de sekte meent dat het niet goed gaat met de groep, en pleegt vadermoord, of broedermoord, of een echte moord om de zaak te redden. Het is een vorm van betrokken paranoia; de cohesie van de groep verdwijnt, niemand durft iets te ondernemen, maar ik wel, ik weet hoe het zit, dus zal ik het vuile werk opknappen.
Het is verraad om bestwil.

Anders gezegd: er moet een schuldige zijn die de problemen veroorzaakt. Die wordt gezocht. En de oplossing is dan dat er iets dramatisch moet gebeuren. Dat wordt vervolgens gecombineerd.

Het mooie van het PvdA-drama is dat men doet of het gaat om de beginselen van de partij. Het conflict, dat vermoedelijk niet echt bestaat, speelt zich af tussen twee personen: Diederik Samsom en Lodewijk Asscher. Diederik zou meer de door de sekte opgestelde regels verkwanselen dan Lodewijk, hoewel Lodewijk met de VVD-vijand heult.

Dat neigt naar een tegenstrijdigheid. Logischer zou zijn als Lodewijk werd geofferd omdat hij met de VVD in het kabinet zit en dat Diederik naar voren wordt geschoven omdat iedereen kan zien dat hij, ook met zijn Greenpeacehistorie, veel rechtlijniger die sekteregels bewaakt.

Maar die analyse komt de sekte slecht uit. Omdat je een begrip als rechtlijnigheid altijd kunt gebruiken en misbruiken ('Hij is te rechtlijnig,' of: 'Hij is niet rechtlijnig genoeg') kun je de logica een schop geven. Het gaat namelijk niet om de beginselen - die worden wel genoemd - en het gaat ook niet om de samenwerking met de vijand - al wordt dat wel gesuggereerd. Het gaat om het simpele feit dat men meer sympathie heeft voor Asscher dan voor Samsom. Iets wat ik me goed kan voorstellen.

Iets anders is het niet.

De aardigste is vast ook de beste en dus onze redder, luidt de redenering.
Vervolgens wordt er aan de logica een oncontroleerbare draai gegeven; onze sekteregels zijn in betere handen bij hem dan bij hem. En de dolk wordt tevoorschijn gehaald en opgepoetst.

Sekteleden die twijfelen, worden door de willekeur van de argumentatie en de dolk gedisciplineerd.

Wilt u reageren op deze column? Dat kan: scroll een beetje naar beneden om een reactie te plaatsen of stuur een mail.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden