PlusAnalyse

De ovenkroket van het stadsbestuur maakt plaats

De bestuurscommissies van Amsterdam gaan de geschiedenis in als de ovenkroket van het openbaar bestuur: het was iets nieuws, we hebben het geprobeerd maar niemand werd er echt blij van.

Verwarrend voor de burgers was vooral het zogeheten dubbelmandaat.Beeld anp

Twee jaar na de introductie heeft het college laten weten niet verder te willen met het verlengd lokaal bestuur in de stadsdelen.

Aan de basis van dat besluit ligt een kritisch rapport van de commissie-Brenninkmeijer over het functioneren van de bestuurscommissies, maar zonder dat somber stemmende relaas was het huidige bestuur van de stadsdelen ook opgedoekt.

Nieuwe machine
De onvrede over het functioneren was van meet af aan te groot. De bestuurscommissies waren een politiek compromis van vooral de toenmalige coalitiepartijen PvdA en GroenLinks die na de opdracht van de landelijke politiek om de stadsdeelraden op te heffen, zochten naar een constructie waarin binnen de kaders van de wet zo veel mogelijk van het oude stelsel bewaard werd gebleven.

De bestuurscommissie was een nieuwe machine, samengesteld uit de onderdelen van de oude stadsdeelraad. Dat was technisch misschien een knap stukje werk, maar toen de machine na de verkiezingen van 2014 moest gaan draaien, kwamen de mankementen al snel rokend en knallend aan het licht.

Het besluit om de leden van de bestuurscommissie per vergadering een vergoeding te geven, maakte dat er door de buitenwereld kritisch naar het grote aantal vergaderingen werd gekeken: minstens vier per maand, maar vaak meer. In de plannen voor de nieuwe adviescommissies wordt maximaal twee keer per maand vergaderd.

Onverholen irritatie
Verwarrend voor de burgers was vooral het zogeheten dubbelmandaat. De volksvertegenwoordigers die zij hadden gekozen, bleken in de praktijk strak aan de leiband van het gemeentebestuur te moeten lopen. Van het uitstippelen van eigen beleid kwam weinig terecht, zeker toen er fors diende te worden bezuinigd op het toch al beperkte budget.

De recente bezuinigingen bij de stadsdelen als gevolg van de slordige overdracht van het gemeentelijk vastgoed maakte die spagaat duidelijk zichtbaar. Met de pest in het lijf moesten de bestuurscommissies een lijstje opstellen met maatregelen die voor veel inwoners slecht zouden uitpakken, en ondertussen dat beleid op straat uitleggen. De onverholen irritatie deed het aanzien van het bestuur geen goed.

Het nieuwe stelsel schept wat dat betreft duidelijkheid: de benoemde bestuurders in de stadsdelen voeren het beleid van het college uit, en een adviescommissie van inwoners zit dicht bij het vuur om het beleid vanuit de buurten te beïnvloeden. Of dat lukt, zal sterk afhangen van het kaliber van de adviescommissies.

Verschillen
De keuze voor benoemde bestuurders betekent dat de winnaars van de verkiezingen straks de hele stad in handen krijgen. Nu is de oppositiepartij PvdA in drie van de zeven stadsdelen de grootste partij en dominante factor, en hebben de coalitiepartijen VVD en SP slechts een paar vertegenwoordigers onder de 21 dagelijks bestuurders.

Als de nieuwe plannen realiteit worden, staan na de verkiezingen van 2017 alle bestuurlijke neuzen in de stadsdelen in dezelfde richting. Dat zal het besturen vergemakkelijken, al kan ook worden aangevoerd dat de verschillen in kleur en karakter tussen de zeven stadsdelen ook in het bestuur zouden moeten zijn terug te vinden.

Zie ook: Wethouder Abdeluheb Choho: 'Democratie is nooit af'

Reacties op nieuw bestuurlijk stelsel

Maarten Poorter, raadslid PvdA
"Het is een ondoordacht plan. Die door het college benoemde stadsdeelbestuurders worden in feite superambtenaren. Met dit voorstel wordt het bastion Stopera een bastion dat nog verder van de burgers af staat. Het is goed dat geprobeerd wordt om de buurt meer bij het bestuur te betrekken, maar bij de vorm van adviescommissie zet ik vraagtekens. Zij hebben nauwelijks zeggenschap."

Sebastiaan Capel, stadsdeelvoorzitter in Zuid en voorzitter van het stadsdeelvoorzittersoverleg
"Voorop: ik vind het goed dat deze plannen vernieuwend zijn en gericht op de toekomst. Ik denk dat ze ook tegemoetkomen aan de wens dat het bestuur daadkrachtig moet zijn en lokaal verankerd. Dat laatste vind ik belangrijk: bestuurders in de stadsdelen zijn benaderbaar en kennen de situatie. Dat bestuurders straks benoemd worden maakt wel een verschil: met een mandaat van de kiezer sta je toch wat steviger op je voeten."

Bart Cosijn, mede-initiatiefnemer Burgertop
"Een gemiste kans. Het hoofddoel zou moeten zijn om zoveel mogelijk mensen bij de democratie te betrekken, maar dit voorstel gaat nog steeds uit van verkiezingen die eens in de vier jaar gehouden worden waarbi de helft niet stemt. Waarom niet meer interactieve vormen? Ik vraag me af wie in die adviescommissie gaat, je vraagt nogal wat van die mensen. Het zou in ieder geval niks voor mij zijn."

Mascha ten Bruggencate, raadslid D66
"Ik ben blij dat er op stadsdeelniveau vertegenwoordiging blijft. Ik hoop dat het nieuwe stelsel tot minder partijpolitiek leidt en beter naar de burger wordt geluisterd. Over de precieze uitvoering van de adviescommissies moeten we ons als fractie nog beraden, maar het stelsel doet wel recht aan de buurten en gebieden binnen Amsterdam."

Jeroen Jonkers, medeoprichter van bewonersinitiatief Ik geef om de Jan Eef
"Het benoemen van de dagelijks bestuurders van de stadsdelen is heel verstandig, maar ik ben niet bij voorbaat enthousiast over de adviescommissies voor de 22 gebieden. Wat voor type mensen zullen zich verkiesbaar stellen? Dezelfde types die nu ook actief zijn in de lokale politiek. Voor je het weet heb je iets dat gewoon weer politiek is. Ik zie mezelf niet in zo'n commissie zitten."

Johannes van den Akker, oprichter van het Kleiklooster in Zuidoost
"Het leek mij meteen een tof plan. Ik ben geïnteresseerd in bestuur en politiek in mijn buurt, maar lid van een politieke partij heb ik nooit willen worden. Dan zit je toch vast een programma met punten waar je helemaal niet achter staat. Dus dit voorstel haalt voor mij een drempel weg. Ik vraag me wel af hoe de controle van de leden van de adviescommissie in zijn werk gaat. Hier in Zuidoost spelen nogal eens verborgen belangen op de achtergrond. Wie let straks op mogelijke belangenverstrengeling?"

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden