De ontdekkingsreiziger op jacht naar taalfenomenen

De koning van Opperland is dood. De palindromen huilen. Sommige politici, van wie enkelen zelfs in hun graf niet waren opgehouden hem te haten, halen opgelucht adem.

Gisteren overleed Hugo Brandt Corstius, de meester van de polemiek, de virtuoos van de korte column en de geniale kunstenaar die letters, woorden en zinnen als kwast, palet en ezel gebruikte.

Over 150 jaar zullen we over Hugo praten zoals we nu over Multatuli spreken.

Hopelijk is er dan een Hugo Brandt Corstius die over hem schrijft zoals hij over Eduard Douwes Dekker schreef - al is die biografie over Multatuli die hij ons had beloofd, er nooit gekomen.

Als je een groot bewonderaar van iemand bent, durf je nauwelijks over hem te schrijven. Dat kun je ook niet: geen woord dekt dan de lading.
En helemaal moeilijk wordt het als je weet dat Hugo taal behandelde alsof het om de schroefjes, moertjes en andere onderdelen van een merkwaardige meccanodoos ging. Hij liet de wiskunde met de taal paren en hij rekende met en op taal - en stuurde het Nederlands met vakantie.

Hugo leek zich thuis te voelen in het Wonderland dat hij had ontworpen. Waar wij stomme thrillers lazen, moet hij woordenboeken hebben gelezen. Hij gedroeg zich dan als ontdekkingsreiziger, op jacht naar bijzondere taalfenomenen. Zo ontdekte hij Opperland.

Een paar jaar geleden interviewden Gijs Groenteman en ik Hugo. Het was één van de wonderlijkste interviews die ik heb meegemaakt. Het spijt me nog altijd dat ik het niet heb opgenomen. Hugo wilde oprecht op alle vragen antwoord geven, maar dook steeds weg door antwoorden te geven waarvan ik niet wist of hij zomaar wat verzon.

'Waar ben je nu mee bezig?' vroeg ik ten slotte.
'Rijmwoorden. Ik lees alle rijmwoordenboeken die ik te pakken kan krijgen.'
'O, heb je daarin al iets leuks ontdekt, Hugo?'
'Ja, die boeken zijn veel te dik. Twee derde van de rijmwoorden heb je niet nodig. Er zijn namelijk woorden die op elkaar rijmen die nog nooit door iemand als rijmpaar zijn gebruikt.'

Hij gaf wat voorbeelden die mij ontschoten zijn.
'Dus ik ga nu gedichten schrijven met die nooit gebruikte rijmparen om die rijmwoordenboeken toch niet overbodig te maken.'
Hij regeerde op dat moment Opperland.
De koning is dood. Leve de koning.

 
Hugo behandelde taal alsof het om de schroefjes, moertjes en andere onderdelen van een merkwaardige meccanodoos ging
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden