Plus

De Noord/Zuidlijn wordt de ruggengraat van de stad

De ingebruikname van de Noord/Zuidlijn betekent een renovatie van het hele netwerk. De nieuwe metro wordt de ruggengraat van de stad. Desoriëntatie van de reiziger ligt op de loer.

Bussen en trams die sinds mensenheugenis een vaste route hebben, zullen met ingang van zondag ineens anders rijden en soms zelfs helemaal verdwijnen Beeld Rink Hof

Een leeg palet, naar believen in te kleuren. Het zijn niet de minste schilders die ervan in een kramp zijn geschoten. Die het angstige gevoel hebben dat de leegte blijft terugstaren, waar ze ook staan met hun penseel. Waren Michiel Sommeijer en zijn collega's bij het GVB schilders van dat slag geweest, dan was er niet veel terechtgekomen van het nieuwe ov-netwerk.

De vervoerkundige raakte juist geïnspireerd toen zijn werkgever hem, nu al jaren geleden, vroeg of hij zich wilde bezighouden met het ontwerp van een broodnodig nieuw vervoerplan voor Amsterdam. Let wel: niet of hij dat slingertje van die een of andere buslijn wilde gladstrijken, maar een renovatie van het héle ov-netwerk na de indienstneming van de Noord/Zuidlijn.

Sneller?
Een reuzeklus, daarmee is niets te veel gezegd. Want als vanaf dit weekend de nieuwe metrolijn rijdt, gaat tegelijkertijd de rest van het Amsterdamse openbaar vervoer op een niet eerder vertoonde wijze op de schop. Bussen en trams die sinds mensenheugenis een vaste route hebben, zullen met ingang van morgen ineens anders rijden en soms zelfs helemaal verdwijnen. En dat gaat zeer doen.

Vaste routines van mensen worden doorbroken, in sommige gevallen wordt de reistijd langer of in elk geval ingewikkelder. Waar ze voorheen vaak die ene tram pakten, als ze vanuit Diemen naar de binnenstad wilden bijvoorbeeld, zal met ingang van morgen moeten worden overgestapt.

Door voor een deel van de reis gebruik te maken van de Noord/Zuidlijn is het gros van de reizigers sneller op de plek van bestemming, zegt Sommeijer. "Naar schatting 80 procent heeft straks een kortere reistijd, de metro stelt ons in staat grote hoeveelheden mensen sneller te vervoeren naar meer bestemmingen."

Er is al veel over gezegd en geschreven: de oriëntatie van het stedelijk openbaar vervoer zal niet langer zo sterk op het Centraal Station liggen. Dat oude 'spinnenwebmodel' moet plaatsmaken voor een 'visgraat' waarbij trams meer dan nu het geval tussen oost en west rijden.

Omslag in denken
Idee is dat de nieuwe metrolijn de ruggengraat wordt van het openbaar vervoer. Zie de Noord/Zuidlijn als een verdeel­station voor de stad: trams en bussen takken aan en vervoeren reizigers verder naar hun bestemming of vervoeren ze juist naar de metro.

Het vergt een omslag in denken over je verplaatsen met openbaar vervoer. Wie langere afstanden aflegt, zal voor het leeuwendeel van de reis gebruikmaken van de metro, die sneller is en niet, zoals het bovengrondse ov, gehinderd wordt door de groeiende drukte op de straten. De veelgeroemde fijnmazigheid is niet in gevaar, zegt het vervoerbedrijf: voor het fijne werk blijven bussen en trams de reiziger redelijk dicht op de plaats van bestemming afleveren.

930.800.000

Het aantal reizigerskilometers in 2017 was 930.800.000.

Het is goed nieuws voor de bereikbaarheid van de stad, zou je zeggen. Inderdaad: 80 procent van de mensen is beter af. Wat natuurlijk betekent dat het voor één op de vijf reizigers níet beter wordt, voor een aantal betekent het nieuwe vervoersplan zelfs een verslechtering. Neem reizigers uit Diemen, die voorheen rechtstreeks naar de binnenstad reisden met de 9, maar nu ergens moeten overstappen op een metro.

Wel de metro gebruiken
En dan is er nog de risico dat onlosmakelijk is verbonden met je zo afhankelijk maken van de nieuwe metrolijn: als er iets misgaat met de Noord/Zuidlijn, werkt dat door op het héle netwerk. In de eerste periode wordt per week rekening gehouden met gemiddeld vier ernstige verstoringen van minstens een half uur.

Een verstoring is vervelend voor een bus die één keer per half uur naar een uithoek rijdt, maar kan verstrekkende gevolgen hebben als het gaat om de ruggengraat van het netwerk: problemen werken door op veel meer lijnen.

Waarom niet geleidelijk overstappen van het huidige naar het nieuwe systeem? Dat de Noord/Zuidlijn een paar maanden aanvullend rijdt, zodat reizigers rustig kunnen wennen aan die nieuwe metro. Het kan niet, is jaren geleden bedacht: er moet sprake zijn van een harde omslag, omdat alles met alles heeft te maken en de Noord/Zuidlijn alleen effectief kan zijn in samenhang met een afgestemd netwerk. Plus: het heeft ruim 3 miljard euro gekost, dan moeten mensen er wel gebruik van maken.

Het wordt wennen voor Amsterdammers en bezoekers. Op deze laatste onzekere dag van het Noord/Zuidlijnloze tijdperk is het nuttig af te sluiten met de metrowet van journalist Henk Hofland: 'Elke metro is mislukt totdat hij rijdt. Zodra het eerste treinstel vertrekt, verstomt de kritiek.'

Lees ook: Een sneller ov dankzij Noord/Zuidlijn, klopt dat wel?

Bron: GVB Beeld Het Parool
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden