De Nederlandsche Bank bezorgd om stijgende schulden

De Nederlandsche Bank (DNB) waarschuwt voor te hoge schulden bij overheden, bedrijven en particulieren. Vooral bewoners van populaire steden als Amsterdam steken zich steeds dieper in schulden voor de koop van een huis.

Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, donderdagmorgen tijdens zijn persconferentie over het jaarverslag van de bank. Beeld anp

Klaas Knot, de president van DNB, besteedt vele pagina's in het donderdag verschenen jaarverslag van de bank over de almaar stijgende schulden. De schulden in Europa liggen gemiddeld een kwart boven de niveaus van voor de kredietcrisis. Nederlandse huishoudens hebben twee keer zo veel schuld als Europese huishoudens.

Oorzaak is, afgezien van de stimulans op lenen die uitgaat van de hypotheekrenteaftrek, mede het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank. Daardoor wordt de rente kunstmatig laag gehouden, door veel geld in de economie te pompen. Het doel is onder meer Zuideuropese landen te helpen hun schuldenlast te dragen en hun economieën op gang te brengen.

Onbeheersbaar
Het effect van de lagere rente is dat de kosten van schulden dalen. Overheden, bedrijven en particulieren gebruiken dat voordeel niet om schulden af te lossen of noodzakelijke hervormingen door te voeren, maar grijpen de kans om nog meer schulden op te bouwen.

Knot ziet de lage rente en het ruime monetaire beleid van de centrale banken als 'prikkels voor excessieve financiering'. Die moeten worden weggenomen omdat anders de schulden onbeheersbaar worden. Zolang die prikkels blijven, signaleert Knot dat de 'disciplinerende werking' van de rente wegblijft.

Verder signaleert hij dat de aanhoudend lage rente een risico vormt voor de financiële sector, metname de pensioen- en verzekeringsbranche. De groei van de Nederlandse economie kwam vorig jaar boven de twee procent uit, boven het niveau van voor de crisis, en ligt dit jaar ligt nog iets hoger. Over een eventuele teruggang in 2018, zoals het Centraal Planbureau signaleert, schrijft DNB niets.

Huizenmarkt
De huizenmarkt is nog een groeibepalende factor in Nederland, terwijl die in de jaren 2008-2013 zorgde voor minder bestedingen. Het effect van de woningmarkt op de economie zal de komende jaren wel afnemen.

Om de met lage rente opgestuwde huizenmarkt evenwichtiger te maken, dringt Knot aan op minder subsidiëring van koopwoningen en sociale huurwoningen. Hij wil verder dat het vrijmaken en bouwen van middenhuurwoningen wordt gestimuleerd. De maximale hypotheek moet volgens Knot verder dalen naar 90 procent van de waarde van het huis. De regering bracht de maximale financieringssom al terug naar 101 procent dit jaar en 100 procent in 2018.

Door de lage rente bleef de inflatie vorig jaar opnieuw laag, 0,1 procent, het laagste niveau sinds 1987. Dit jaar wordt 1,5 procent inflatie verwacht, dichter bij de twee procent waar de centrale banken naar streven.

Pompen
Nederlandse huishoudens hebben volgens De Nederlandsche Bank niet alleen te hoge schulden, ze sparen ook te veel. Daardoor worden huishoudens te veel speelbal van de financiële markten. Een nieuw belastingstelsel moet verkeerde prikkels die leiden tot sparen en schulden wegnemen.

Donderdagochtend zei Knot tijdens zijn persconferentie dat de Europese Centrale Banken, die tot december dit jaar nog elke maand zestig miljard euro de economie inpompen, daar in 2018 zo snel mogelijk mee moeten stoppen. Dat kost wel tijd. "Zware medicatie vergt dat als je stopt je de dosering geleidelijk terugbrengt," aldus Knot.

Knot wil ook niet dat de ECB eerder op de rem trapt, tenzij de Europese economische cijfers in de eurozone de komende tijd onverwacht gunstig uitpakken. Renteverhogingen zitten er ook nog niet in, omdat dit pas echt zin heeft als de geldverruiming stopt.


Forse winstdaling DNB

De winst van De Nederlandsche Bank neemt door het ruime geldbeheer in Europa fors af. De winst is vorig jaar verschrompeld tot onder de vijftig miljoen euro en zal de komende jaren niet verbeteren.
DNB heeft vorig jaar een half miljard euro ten laste van de winst gereserveerd voor de risico's van de bank door de geldverruiming . 'De directie acht verdere versterking van de buffers noodzakelijk,' aldus DNB. De reservering wordt gestort in de pot 'voorziening voor krediet- en renterisico's' (VKR). Enkele jaren geleden bedroeg de winst van DNB nog een miljard, in topjaar 2012 twee miljard euro. Deze bedragen komen in de staatskas terecht.
Zes procent van de beleggingen van de Europese Centrale Bank is voor rekening van de DNB, die zit met allerlei soorten schuldpapier.

Digitale beurs verovert betalingsverkeer

Mobiele portemonnees gaan volgens De Nederlandsche Bank mogelijk het betaalgedrag van burgers snel veranderen. Het gaat om pure digitale beurzen en mobiele telefoons met betaalfunctionaliteit. Kaartgegevens worden hierbij opgeslagen in een app.

De voortschrijdende techniek en regelgeving zorgt ervoor dat digitale beurzen een vlucht nemen. Sommige Android-toestellen stellen gebruikers in staat 'wallets' van banken te gebruiken. Banken bieden deze betaalfunctie momenteel veel in het buitenland aan.

Een tweede verandering ziet DNB in het groeiende aanbod van betaaldiensten die een alternatief zijn voor iDEAL- en online creditcardbetalingen. Een nieuwe Europese richtlijn brengt het toezicht op deze diensten onder bij DNB.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden