Plus 50 jaar Bijlmer

De nachtegaal van de Bijlmermeer bleek een dode mus

Een zingende nachtegaal op elke hoek. Dat was een van de beloften in een brochure over de Bijlmermeer, die in 1968 huis aan huis werd verspreid. De vogel is echter nooit een vaste bewoner van de wijk geworden. Waar kwam die belofte toch vandaan?

Ronkende teksten moesten woningbouw­verenigingen helpen de tienduizend woningen te vullen. beelden uit 'toekomst te huur' Beeld .

De nachtegaal. Altijd weer die nachtegaal.

Jan Buisman heeft er later wel zijn beklag over gedaan. Bijvoorbeeld in een interview uit 1973 met NRC Handelsblad, waarin hij vertelde hoe de vogel hem hinderlijk bleef achtervolgen. "Ik heb in de Bijlmer merels gezien, lijsters, vinken, een roodborstje, mezen, eksters, wilde ganzen en vlak bij de school van mijn zoon een koppel luie, dikke patrijzen. Iedereen kan ze zien, maar men schijnt het niet te willen. Het moet een nachtegaal wezen."

Het was Buisman die vijftig jaar geleden in opdracht van de Federatie van Amsterdamse Woningbouwverenigingen de tekst schreef voor een brochure over de Bijlmermeer.

Trappelen
Onder de titel Toekomst te Huur werden de inwoners van Amsterdam, Diemen, Amstelveen en Ouder-Amstel huis aan huis geïnformeerd over de mogelijkheid een moderne en ruime woning te huren in een van de reusachtige flats, die samen de stad van de toekomst zouden gaan vormen.

De brochure had een oplage van 350.000 exemplaren en verscheen op het moment dat de eerste flat Hoogoord nog moest worden opgeleverd. Ook de federatie was onder de indruk van het bouwtempo.

In de Bijlmer stonden achttien woningbouwverenigingen te trappelen om aan het werk te gaan, maar hun wachtlijsten waren bij lange na niet voldoende om de eerste voorraad van tienduizend woningen te vullen.

Uitgestrekte wandelparken
In de brochure werd de niet-leden veel moois beloofd: een metro, koffiebars en kiosken in de flat en in de woning sanitaire voorzieningen die 'vroeger alleen voor de rijken waren weggelegd'.

Maar wat de meeste indruk maakte, was toch wel de belofte van de zingende nachtegaal. Of zoals Buisman schreef: 'Straks zullen in de struiken naast de flats de nachtegalen slaan. In het voorjaar zullen de bewoners de vogels rond hun huis met tientallen zien.'

Waar kwam die nachtegaal vandaan? Vermoedelijk uit de mond van de heer F.G. Breman, hoofd van de gemeentelijke dienst Beplantingen. Deze had een indrukwekkend plan gemaakt voor het groen in de Bijlmer.

Schnabbel
Buisman schreef lyrisch over de komst van duizenden eiken, essen, iepen, populieren en linden, alsmede grote heesters als de lijsterbes, de krentenboom en de vogelkers. 'Allemaal planten, die in het voorjaar verrukkelijk bloeien en van het park een grote tuin zullen maken.'

Het resultaat moest een reuzenpark worden van in totaal 300 hectare. In die uitgestrekte wandelparken, voorspelde Breman, zouden tienduizenden zangvogels gaan nestelen.

En niet alleen vogels trouwens. Buisman: 'De moeders kunnen met de kinderen de eendjes gaan voeren in de vijver, maar ook met datzelfde zakje brood de eekhoorns gaan opzoeken, want over een paar jaar heeft de Bijlmer eenzelfde attractie als Central Park in New York.'

Beeld .

Voor Buisman was het schrijven van de brochure een schnabbel. In 1968 was hij als sociaal-economisch redacteur in dienst van Het Vrije Volk.

In 1972 gaf hij het goede voorbeeld door met zijn gezin neer te strijken in de Bijlmer en daar tot aan zijn overlijden in 2010 in dezelfde woning met veel plezier te blijven wonen.

Na de droevige ondergang van zijn ooit zo grote krant maakte Buisman de overstap naar de afdeling Voorlichting van de gemeente.

Symbool op de Bijlmervlag
De nachtegaal uit de folder was toen al uitgegroeid tot het symbool van de niet-ingeloste, torenhoge verwachtingen van de Bijlmer.

Anders dan beloofd wandelden de bewoners in die eerste jaren niet door uitgestrekte parken vol zingende vogels, maar moesten zij ploegen door een mulle zandvlakte. De metroverbinding met de stad zou tot 1975 op zich laten wachten. De moeder en haar kinderen stonden met hun zakje nog steeds te wachten op de eerste eekhoorn.

Juist door zijn afwezigheid dook de nachtegaal wel in allerlei vormen op. Het vermaarde bewonerscafé in de flat Grubbehoeve kreeg de naam van de vogel, net als de bewonerstoneelgroep die begin jaren zeventig voorstellingen verzorgde in de Bijlmer.

Central Park
De nachtegaal kreeg een prominente plek in de Bijlmervlag die in 1990 werd gepresenteerd. In 2006 gaf Volkskrantjournalist Pierre Heijboer zijn herinneringen aan het leven in de Bijlmer een prachtige titel mee: Wachten op de nachtegaal.

Inmiddels wordt in Zuidoost hard gewerkt aan de ondertunneling van de Gaasperdammerweg. Op het dak van de tunnel komt een uitgestrekt park te liggen, dat het Mandelapark verbindt met het Gaasperpark. Zo ontstaat een bomenrijk groengebied, dat maar liefst twee keer zo groot is als het Vondelpark.

Kortom: Zuidoost krijgt alsnog zijn beloofde Central Park. Een perfecte biotoop voor de halsbandparkiet.

Kijken: voorlichtingsfilm van de gemeente over de Bijlmermeer:

Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden