De Miljoenennota: de belangrijkste plannen op een rij

Het kabinet heeft in de vandaag gepresenteerde miljoenennota de plannen voor komend jaar gepresenteerd. Alle belangrijke voorstellen op een rij.

Demissionair minister van Financien Jan Kees de Jager haalt in plaats van de miljoenennota cadeautjes uit de koffer voor de kinderen, nadat hij van de basisschoolleerlingen een Gelukskoffer heeft mogen ontvangen. Beeld anp

Binnenlandse Zaken
Het ministerie van Binnenlandse Zaken moet volgend jaar vooral zien de woningmarkt weer een beetje op orde te krijgen. Op de huurmarkt komt er naast de corporaties in elk geval meer ruimte voor alternatieve partijen, waardoor de woningzoekenden meer keuze krijgen.

Vanaf 1 juli 2013 geldt een maximale huurverhoging van 1 procent boven de inflatie voor huishoudens met een inkomen tussen de 33.000 en 43.000 euro. Voor huishoudens met een inkomen boven de 43.000 euro per jaar geldt dat de verhuurder nog eens maximaal 5 procent kan verhogen. Maar verhuurders moeten ook een bepaalde nieuwe belasting gaan betalen. Het toezicht op de woningcorporaties wordt verbeterd dankzij een nieuwe wet.

Om de duurzaamheid in de woon- en leefomgeving te bevorderen, gaat er in 2013 70 miljoen euro naar energiebesparende maatregelen in zowel grootschalige projecten als (via een fonds) bij particulieren.

De compactere en effectievere rijksdienst is een ander streven. Het Rijk gaat verder met het Uitvoeringsprogramma Compacte rijksdienst. Met het ministerie van Financiën werkt het aan de oprichting van het Rijksvastgoedbedrijf voor een fusie van Rijksgebouwendienst en het Rijks Vastgoed- en Ontwikkelingsbedrijf. In het project Right to Challenge krijgen burgers bij wijze van proef de mogelijkheid tijdelijk regels buiten werking te stellen als zij een beter alternatief hebben .

Verder staan snellere asielprocedures onverminderd op het programma, net als de eigen verantwoordelijkheid bij inburgering. En samen met andere landen zal gewerkt worden aan het gemeenschappelijk Europese asielstelsel. Dat moet ervoor zorgen dat regelgeving op elkaar aansluit en 'shoppen' tussen verschillende landen geen zin heeft.

De lonen voor rijksambtearen blijven op de nullijn. Het ministerie gaat intussen lustig door met de invoering van een paspoort met een geldigheidsduur van tien jaar.

Sociale Zaken
Het kabinet wil dat ouderen langer aan de slag blijven. Het wil de AOW-leeftijd verhogen en het voor bedrijven aantrekkelijker maken 65-plussers in dienst te nemen. Ook wil het kabinet het ontslagrecht versoepelen. Ouderen zitten dan niet langer 'gevangen' in hun baan, maar wisselen sneller van werkgever.

De maatregelen zijn gebaseerd op het Lenteakkoord dat VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie sloten na de val van het kabinet-Rutte in april.

De AOW-leeftijd gaat volgend jaar met een maand omhoog. In de jaren erna vindt in stapjes een verdere verhoging plaats, totdat in 2019 de pensioenleeftijd 66 jaar is. In 2023 wordt dat 67.

Bedrijven die AOW'ers in dienst nemen hoeven hen bij ziekte nog maar 6 weken het loon door te betalen in plaats van twee jaar. Ook hoeven ze hen geen vast arbeidscontract meer aan te bieden.

Vanaf 2014 hoeven bedrijven geen toestemming vooraf meer te vragen aan uitvoeringsinstantie UWV of de kantonrechter om een personeelslid te ontslaan. Ook gaat de ontslagvergoeding fors omlaag. Werkgevers moeten de eerste zes maanden van de werkloosheid de WW-premie gaan betalen.

Werkgevers moeten ervoor moeten zorgen dat flexwerkers bij ziekte sneller weer aan de slag gaan. Bedrijven die niet hun best doen, moeten vanaf 2014 hogere premies betalen.

Bedrijven krijgen straks geen vergunning meer om arbeidsmigranten van buiten de EU naar Nederland te halen als dat werk ook gedaan kan worden door Nederlanders met een uitkering of EU-ingezetenen.
Mensen die frauderen met uitkeringen of de kinderopvangtoeslag krijgen vanaf volgend jaar hogere straffen. Die worden net zo hoog als het fraudebedrag. Dat fraudebedrag moet altijd worden terugbetaald.

Om de kosten voor kinderopvang te beheersen, krijgen huishoudens met een gezamenlijk inkomen van 118.000 euro vanaf volgend jaar geen toeslag meer voor hun eerste kind. Ook gaat voor iedereen de toeslag voor het eerste kind omlaag.

Defensie
Het ministerie van Defensie gaat in 2013 in totaal 791 miljoen euro besparen. Om dat te bereiken wordt er flink minder geïnvesteerd. Dat staat in de begroting voor volgend jaar van het departement van demissionair minister Hans Hillen.

Defensie moet structureel 1 miljard gaan bezuinigingen. 'De omvangrijke bezuinigingsexercitie is halverwege', aldus Hillen. 'De contouren van de Defensieorganisatie in haar nieuwe vorm staan.'

Veel eerder aangekondigde maatregelen om tot een kleinere krijgsmacht te komen, worden volgend jaar uitgevoerd. Zo worden kazernes gesloten en zullen veel mensen gedwongen hun baan verliezen. Er moeten circa 6000 mensen bij Defensie weg.

De begroting zit volgend jaar iets boven de 7,7 miljard euro. Naast een bezuiniging van 613 miljoen euro gaat het ministerie nog eens 178 miljoen extra snijden om eerder ontstane tekorten op te lossen.
Defensie kan de bezuinigingen alleen uitvoeren door fors minder te investeren. In 2013 ligt het investeringspercentage op 15,5 procent, een kleine stijging in vergelijking met het 'voorlopige dieptepunt van 14,8 procent' dit jaar. Volgens het ministerie moet het percentage eigenlijk op ongeveer 20 procent liggen. Dat wordt pas weer in 2016 bereikt.

Er wordt nog wel geld gestoken in zaken als onbemande vliegtuigen, de verdediging tegen ballistische raketten en digitale oorlogsvoering.

Economische Zaken
Het kabinet blijft komend jaar inzetten op mogelijkheden om de economische groei te versterken. Zo is er 2,8 miljard euro beschikbaar om de topsectoren van de Nederlandse economie verder uit te bouwen.

Uit de dinsdag gepresenteerde begroting voor 2013 blijkt dat bedrijven uit de negen deelgebieden die zijn aangewezen als topsector (logistiek, life sciences, hightech, creatieve industrie,energie, water, chemie, tuinbouw en agrofood) zelf 1,8 miljard euro bijdragen aan onderzoek naar vernieuwende producten en diensten.

Het kabinet wil doorgaan met het versterken van het groeivermogen, omdat dat 'bijdraagt aan een veerkrachtige economie, die ook in een onzekere tijd kan inspelen op kansen in opkomende markten'. Om die ambities internationaal kracht bij te zetten, organiseert het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovate (EL&I) vooral handelsmissies naar landen waar ondernemers uit de topsectoren groeikansen zien.

Verder worden regelingen uitgebreid voor bedrijven die ondanks de economische tegenwind groeikansen zien. Vooral kleine, innovatieve bedrijven en starters blijken in de praktijk moeite te hebben om financiering te vinden. Economische Zaken breidt daarom het innovatiefonds MKB+ uit en verhoogt het bedrag voor de borgstelling mkb-kredieten (BMKB) tot 1 miljard euro. Daardoor staat de overheid garant voor een deel van de leningen die bedrijven aangaan bij banken of andere financiers. Ook is het de bedoeling dat ondernemers minder tijd kwijt zijn met de administratie: er wordt voor bijna 110 mijoen euro geschrapt in onnodige regels en bureaucratie.

Voor het opwekken van duurzame energie heeft het ministerie komend jaar 1,4 miljard euro gereserveerd voor de zogeheten SDE+-regeling, die de productie van duurzame energie stimuleert. Particulieren die zelf in hun energiebehoefte willen voorzien en zonnepanelen kopen, kunnen ook in 2013 een deel van het aankoopbedrag terugkrijgen. Op het departement is daarvoor 30 miljoen euro gereserveerd.

Verkeer en Waterstaat
Hoewel het ministerie van Infrastructuur en Milieu komend jaar meer dan een half miljard euro moet bezuinigen, wil minister Melanie Schultz van Haegen toch blijven investeren. Ze stopt dan ook circa 2,8 miljard euro in het hoofdwegennet, staat in de begroting van het departement te lezen.

Volgens Schultz is het belangrijk om Nederland in beweging te houden, ondanks de economische tegenslag. Om dat mogelijk te maken, moeten er wel slimme keuzes worden gemaakt. Daarom moeten bestaande wegen, spoorwegen en vaarwegen beter worden benut.

De bezuinigingen raken ook Rijkswaterstaat, die het onderhoud en het beheer van de wegen regelt. Het onderhoud zal efficiënter en versoberd worden uitgevoerd. Daarnaast zal de automobilist enkel nog bij grote verkeershinder worden geïnformeerd via advertenties. Informatie over hinder door werkzaamheden kan op internet worden gevonden.

Schultz investeert ook 2,2 miljard euro in het spoor. Ze hoopt daarmee de veiligheid te vergroten en bijvoorbeeld het aantal keer dat machinisten door een rood sein rijden te verminderen. Daarnaast is er ruim 4 miljard beschikbaar om treinen tussen de grote steden vaker te laten rijden.

Onderwijs
Komend jaar kunnen bijna 5000 docenten gebruik maken van een lerarenbeurs. Doordat er in het begrotingsakkoord een investering van 105 miljoen euro werd afgesproken, komen er 200 extra beurzen voor docenten in het voortgezet onderwijs en 700 extra voor leraren in het hoger onderwijs. .

Van de 105 miljoen euro gaat 44 miljoen euro naar primair onderwijs, 26 miljoen naar het voortgezet onderwijs en 20 miljoen naar het hoger onderwijs. Het middelbaar beroepsonderwijs kan rekenen op een extra investering van 15 miljoen euro.

Er zal niet alleen worden geïnvesteerd in beurzen voor docenten, ook zullen in het primair en voortgezet onderwijs schoolleiders worden getraind. Tevens komt er extra aandacht voor financiële deskundigheid op scholen en het certificeren van opleidingen.

Verder komt er in 2013 een bedrag van 58 miljoen extra beschikbaar om docenten een hoger salaris te kunnen geven. Daardoor groeit het potje hiervoor naar een bedrag van 829 miljoen euro extra. In 2020 moet dat zijn opgelopen naar 1 miljard euro.

Veiligheid en Justitie
Voor het ministerie van Veiligheid en Justitie staat 2013 voor een groot deel in het teken van de opbouw van de Nationale Politie, een enkel korps voor het hele land. En hoe minder bureaucratie, hoe liever. Minister Ivo Opstelten verwacht de administratieve rompslomp volgend jaar al met 15 procent te verminderen, het jaar daarop met 25 procent. Zo kunnen er meer uren naar het echte politiewerk.

Het team High Tech Crime van het Korps Landelijke Politiediensten krijgt er komend jaar 33 full time-medewerkers bij, zodat er meer onderzoek kan worden gedaan naar cybercrime. Het geld komt uit het eigen budget van het departement.

Er moet meer illegaal vermogen worden teruggehaald. In 2013 moet dat toch echt bijna 46 miljoen euro worden, is de doelstelling.
De strijd tegen georganiseerde criminaliteit gaat door. Komend jaar moet een derde van de criminele netwerken 'op de korrel' worden genomen. Naar verwachting zijn in mei 2013 alle 89 geïdentificeerde criminele jeugdgroepen in Nederland 'aangepakt'.

Het openbaar ministerie krijgt waarschijnlijk 15 procent meer verdachten binnen van het vervaardigen en verspreiden van kinderporno dan in 2010, dankzij de extra rechercheurs die zijn ingezet. Eind 2013 treedt de wet in werking die permanent toezicht mogelijk maakt op daders van ernstige gewelds- en zedenmisdrijven.
Slachtoffers van alle misdrijven krijgen meer aandacht. Ze krijgen meer informatie en hun belangen worden in de processen beter meegewogen. Het Schadefonds Geweldsmisdrijven verwacht 5800 uitkeringen te doen.

Het aantal overvallen moet terug naar 2000 maximaal. Ook het aantal straatroven en woninginbraken moet verder terug.

Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking
Ondanks een dalend budget voor ontwikkelingssamenwerking zal Nederland het komende jaar meer geld vrijmaken om in arme landen de voedselzekerheid, seksuele gezondheid, water, veiligheid en rechtsorde te bevorderen. De gedachte erachter is dat Nederland op deze terreinen effectief kan helpen, omdat er veel kennis en ervaring is. Daarnaast gaat meer aandacht uit naar economische versterking en zelfredzaamheid.

Dat blijkt dinsdag uit de begroting van minister Uri Rosenthal en staatssecretaris Ben Knapen van Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking voor 2013. Het kabinet vervolgt de weg die het de afgelopen jaren al is ingeslagen.

In 2013 stelt Nederland 353 miljoen euro beschikbaar om ondernemers in ontwikkelingslanden een impuls te geven. Dat bedrag stijgt naar 416 miljoen euro in 2015. Zodra het kan, zullen de Nederlandse bemoeienissen worden gericht op handel en investeringen in plaats van op hulp. Dat is volgens de bewindslieden al het geval bij Colombia, Zuid-Afrika en Vietnam.

Tegelijk zal het kabinet het aantal doelen in ontwikkelingshulp verder verminderen. Volgens de bewindslieden is deze 'versnippering' al met 20 procent teruggebracht. Dat betekent dat minder hulp wordt gericht op onderwijs, gezondheidszorg, goed bestuur en milieu.

In totaal zal het kabinet volgend jaar ruim 4,3 miljard euro uitgeven aan ontwikkelingssamenwerking. Dat is ruim 1 miljard euro minder dan het oude kabinet van Jan Peter Balkenende destijds had bedacht voor 2013. Er was bij het aantreden van het eerste kabinet-Rutte in 2010 al afgesproken dat het ontwikkelingsbudget omlaag ging van 0,8 naar 0,7 procent van alles wat Nederlanders samen in totaal verdienen (bbp).

Natuurbeleid
De provincies krijgen in 2013 meer te zeggen over het natuurbeleid. Het ministerie gaat de taken rond het natuurbeleid komend jaar verder decentraliseren, zodat er bij het inrichten en beheren van natuurgebieden maatwerk kan worden geleverd.

Het demissionaire kabinet steggelde eerder met diverse provincies over het beschikbare natuurbudget. Tegelijk met deze overdracht van taken kondigde het kabinet namelijk aan dat er 600 miljoen euro moest worden bezuinigd op natuur. Die korting is eerder dit jaar gedeeltelijk teruggedraaid. In het begrotingsakkoord dat VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie sloten en dat de basis is van de dinsdag gepresenteerde begroting voor 2013, is 200 miljoen euro meer gereserveerd voor natuur.

In de begroting wordt de Nederlandse inzet herhaald voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). De Europese Unie besluit in 2013 over het GLB waarin Nederland graag 'eenvoudige en groene regels' ziet.

Ook gaat het kabinet door met het terugdringen van het antibioticagebruik in de veehouderij. Voor 2013 staat een afname van 50 procent vergeleken met 2009 gepland en in 2015 moet het antibioticagebruik met 70 procent zijn verminderd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden