Amsterdamprijs

'De mensheid heeft kunst nodig'

We stellen de negen genomineerden voor de grootste Amsterdamse cultuurprijs, de Amsterdamprijs voor de Kunst, aan u voor. Deel 7: Romain Bischoff, directeur van Silbersee.

Romain Bischoff, directeur van SilberseeBeeld Rink Hof

Romain Bischoff (53) was vroeger vooral een prachtige zanger, stemvak bariton, maar tegenwoordig is hij in de eerste plaats actief als dirigent en theatermaker bij het gezelschap Silbersee. Dat heette jaren VocaalLAB.

VocaalLAB was nog vooral onderzoek naar het dna van nieuwe muziek voor zangers, maar de laatste jaren werken ze steeds meer met verschillende kunstvormen, van street culture tot versmeltingen van pop en klassiek. Bischoff: 'Dat dna-stadium zijn we voorbij. We moesten daarom een andere naam hebben, die poëtischer en opener is. We kozen voor Silbersee. Naar de opera van Kurt Weill.'

'Met VocaalLAB maakten we veel kleine producties, samenwerkingen en ontwikkelden we ons van werkplaats voor nieuwe muziek naar een klein, multifunctioneel productiehuis, zonder het zingende hart te verloochenen. Het was echt pionierswerk, want op conservatoria werd dit nergens aangeboden. We kwamen zelfs in de basisinfrastructuur (BIS) terecht in de afdeling 'postacademische instellingen', omdat er niet echt een vakje was waarin we voor de subsidiegever pasten.'

Ontroeren
'Voor mij ging het er altijd om dat we het podium op moesten, dingen laten zien, tonen dat je mensen kunt ontroeren met nieuwe materie en dat die niet ontoegankelijk is als je zo'n stuk met ambacht presenteert. Dat bewezen we bijvoorbeeld op Oerol. Ook daar pakten we de mensen. Dat is altijd mijn drijfveer geweest.'

'De BIS liep op de klippen toen er een nieuwe regering kwam. Dat heeft gezorgd voor een onrustig cultuurlandschap, waarin je niet weet of je over twee jaar nog bestaat. Dat soort gedachten helpen je niet bij het maken van kunst. De mensheid heeft kunst nodig, alle soorten kunst. Ik vind het droevig dat onze kunst, die niet per definitie populair is, het onderspit lijkt te delven. Als we niet oppassen, krijgen we een heel zakelijke, economische wereld, terwijl er aan de essentie van kunst niets valt te berekenen.'

'Ik ben continu op zoek naar het ongewisse, naar het niemandsland, naar iets wat niet vastligt. Op het conservatorium in Luik was ik een einzelgänger. Ik wilde met dingen bezig zijn die niemand kent. Hoe klinkt het ongehoorde, was de leidende vraag. Daar werd raar naar gekeken, want daar was toch geen brood mee te verdienen? Ik heb me wel beziggehouden met 'het repertoire', maar daar werd ik nooit echt gelukkig van. Die gekkigheid heb ik nog steeds, de honger is nog niet gestild.'

Hart en ziel
'In 2002 begon ik met VocaalLAB, omdat het hoognodig was dat er zangers kwamen die de tools hadden om componisten van nu werkelijk met hart en ziel een ambacht te kunnen dienen. Te vaak stond ik zelf op het toneel met zangers die neerkeken op die muziek. Ze deden liever een aria van Mozart. Het non-vibrato van Louis Andriessen was lang een schandvlek voor zangers. Maar dat is nu veranderd, gelukkig.'

'Ik ben een boerenzoon. Er werd nooit muziek gedraaid bij ons thuis. Maar ik mocht naar de muziekschool. Die was in België spotgoedkoop. Daarmee leg je een basis. Ik merkte dat ik, als ik met nieuwe muziek bezig was, mensen óók kon raken - wat niet vanzelf sprak, als ik soms anderen bezig zag. Waarom het mij wél lukte: omdat ik er volledig, met hart en ziel in geloofde. Ik had nooit meteen een oordeel over de noten die ik kreeg. Dat is vaak al een breekpunt namelijk. Ik was in dienst van die noten, een boodschapper van de componist.'

Bischoff wijst erop dat hij tegenwoordig fundamenteel anders met componisten werkt. 'Het is echt een nauwe samenwerking nu. De componist trekt zich niet meer terug op zijn kamer en levert uiteindelijk zijn stuk af. In verschillende fases presenteert hij zijn materiaal en hij werkt nauw samen met de performers en dat leidt tot een veel beter resultaat. Door het materiaal tussentijds te testen maak je het waterproof.'

Laten groeien
'Zo'n productie is in feite geen maakbaar product. Je moet het laten groeien. De componist, de maker, de instrumentalist, de zangers staan daarin naast elkaar, zonder hiërarchie, en maken samen de productie. Ik ga ook gewoon met de componist in discussie als ik voel dat de noten niet kloppen, als er iets niet overkomt zoals het zou moeten of kunnen. De productie wordt daar alleen maar beter van.'

'Er is geen scheiding meer tussen de componist en de uitvoerders. De componist móést uit zijn ivoren toren komen. Er was te veel muziek waarbij het publiek de muziek amper nog voelde. Voor mij is voelen, het hart raken het belangrijkste. En kunst is het mooiste medium om in een mooiere wereld terecht te komen.'


Bekijk hieronder een video over de drie genomineerden voor 'Beste prestatie'. De Amsterdamprijs zal 28 augustus worden uitgereikt in de Tolhuistuin.

De genomineerden

Stimuleringsprijs
Nicole Beutler
Studio Moniker
Kunstverein

Beste prestatie
Trouw Amsterdam/De Verdieping
Silbersee
Jeffrey Meulman

Bewezen kwaliteit
Kees de Koning
Willem Jeths
Jan van Toorn
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden