Plus

De meest spraakmakende boeken van 50 jaar Athenaeum

Boekhandel Athenaeum op het Spui bestaat vandaag vijftig jaar. Wat waren dé boeken van de afgelopen vijf decennia? Verkoper Herm Pol vertelt.

De Athenaeum Boekhandel op de dag van de opening, 15 september 1966. Links eigenaar Johan Polak Beeld -

'Op 15 september 1966, om precies negen uur in de avond werd boekhandel Athenaeum aan het Spui geopend. Dus de vijftiende gaat hier de vlag uit," zegt Herm Pol (61) in een ruimte boven de winkel. Het is een paar dagen voor het jubileum.

Pol is sinds mensenheugenis als boekverkoper bij Athenaeum werkzaam. "Hoe lang al? De Duitsers waren net weg, en God was nog een kleine jongen, zeg ik altijd."

Hij staat sinds 1976 in de winkel. Sindsdien gingen er miljoenen boeken over de toonbank. Maar wat waren dé boeken, de spraakmakende romans, de boeken die niet verkocht mochten worden, de hypes? We nemen ze door, per decennium.

"Halverwege de jaren zestig was One Flew Over The Cuckoo's Nest een veel verkocht boek, en Slaughterhouse 5 van Kurt Vonnegut uit 1969. Ja, en uit datzelfde jaar Turks Fruit natuurlijk, van Jan Wolkers. Die elk nieuw boek van hem hier in de winkel signeerde."

"Grappig, hij verordonneerde zijn uitgeverij, De Bezige Bij, dat zijn boeken niet duurder mochten zijn dan twintig gulden. Grootse evenementen waren dat, met veel witte wijn en bier."

Garp, Garp, Garp
En dan zijn we alweer in de jaren zeventig. The World According To Garp was een grote hit. "Jan Meng werkte hier toen, die riep de hele tijd 'Garp, Garp, Garp' tegen mensen. Dat heeft hij weken volgehouden. John Irving, die heeft ook heel veel gesigneerd hier... Signeren was in de jaren zeventig en tachtig een veel groter fenomeen dan het nu is. Misschien zijn de mensen hier verzadigd, want de signeersessies in de provincie lopen nog steeds goed."

"The Art Of Motorcycle Maintenance, ook een succes. Een van de weinige boeken die het heeft volgehouden tot aan de dag van vandaag een bestseller te zijn. Toen proefde je al dat dat een tijdloos boek was, in tegenstelling tot nu, met z'n vele tweewekenboeken. Na die twee weken is er weer een nieuwe lichting boeken."

"Verder The Right Stuff van Tom Wolfe, een persoonlijke favoriet over Chuck Yeager en de eerste ruimtevaarders, Gravity's Rainbow van Thomas Pynchon. En Dan Is Er koffie van Hannes Meinkema was een bestseller. Net als De Schaamte Voorbij van Anja Meulenbelt."

"En eigenlijk denk ik dat het daarvoor niet zo was wat we nu zeggen, dat de gemiddelde lezer in Nederland een vrouw is van boven de veertig. Ik kan me niet herinneren dat dat toen zo was, en misschien is het wel een uitwas van het feminisme. Dat toen de vrouw de man voorbijstreefde als lezer. Ver gezocht misschien."

"De Alchemist van Paulo Coelho deed het bij Athenaeum ook goed, we zijn inmiddels in de ­jaren tachtig beland. "De godmother van alle zelfhulpboeken. Daar zijn er miljoenen en miljoenen en miljoenen meer van verkocht dan van alle Harry Potters bij elkaar opgeteld."

Postmoderne metafictie
Pol noemt ook nog Het Parfum van Patrick Süskind ('heel populair'), The Confederacy Of Dunces ('We weten volgens mij nog steeds niet wie John Kennedy Toole was en of hij wel echt heeft bestaan), The New York Trilogy van Paul Auster ('postmoderne metafictie'). En de opkomst van Haruki Murakami ('de grote diasporerende geest').

"En Presumed Innocent van Scott Turow was een heel groot boek, over dat doorgeven van sperma. Nee? Was dat een ander boek dan? Ik heb er ook zo veel voorbij zien komen..."

"In de jaren tachtig was er volgens Pol wat Nederlandse literatuur betreft maar één groot boek. "Nog steeds een cultboek. Over homoseksualiteit, dood, religie... Mystiek lichaam van Frans Kellendonk. Vind ik ook wel een belangrijk boek voor die jaren. Aidsproblematiek, antisemitisme, al die discussies daarover..."

Te gruwelijk
"The Satanic Verses van Salman Rushdie verscheen. Veel verkocht, weinig gelezen, schitterend meubelstuk. Menige tafel staat weer recht omdat The Satanic Verses onder een poot is geschoven. Jan en alleman in boekenland werden bedreigd als ze dat boek verkochten. Het aardige waarin wij ons onderscheidden was dat wij ook bedreigingen kregen als we het boek níet zouden verkopen."

De jaren negentig. "American Psycho van Bret Easton Ellis over Patrick Bateman en zijn zieke fantasieën. Heel sterk boek. Maar er waren ook mensen die zeiden dat we dat niet moesten verkopen, want te gruwelijk. The Secret History van Donna Tartt. Met de beroemde signeersessie, de rij die de winkel uit kronkelde tot, zullen we iets in Zuid zeggen? Nee, tot aan de Leidsestraat zeker."

"Al trok de signeersessie van Connie Palmen met De Wetten bijna even lange rijen. De Ontdekking Van De Hemel van Mulisch van een succes natuurlijk... Wat heb ik hier nog opgeschreven... o, ja, Harry Potter. En Atonement (vertaald als Boetekleed) van Ian McEwan, The Year Of Magical Thinking van Joan ­Didion, The Road van Cormac McCarthy."

Duizend bloemen
En dan de jaren nul. "Veel 9/11-romans (Don DeLillo, Ian McEwan, Jonathan Safran Foer), en de jaren 2010-2020 zijn nog niet om, maar Alexander Munninghoffs De Stamhouder was erg goed en werd zeer goed gekocht. Op dit moment is Ik Ben Er van Jonathan Safran Foer hét boek in de winkel."

We zijn er. Het duizelt ons. Maar Herm Pol gooit er nog een laatste schepje bovenop. "En we hebben nog vier jaar om ons te laten verrassen door Grunberg, door A.F.Th. van der Heijden, Niña Weijers, Hannah van Wieringen, Maartje Wortel of wie dan ook. Of zoals voorzitter Mao eigenlijk had moeten zeggen: Laat duizend bloemen bloeien, maar pluk ze met mate in de tuin in de wildernis op het Spui."

'We hebben nog vier jaar om ons te laten verrassen door Grunberg, door A.F.Th. van der Heijden, Niña Weijers, Hannah van Wieringen, Maartje Wortel of wie dan ook' Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden