De leugen ***

Regie: Robert Oey

De leugen van Robert Oey is weliswaar een nauwgezette reconstructie van de affaire rondom de asielprocedure van Ayaan Hirsi Ali, die uiteindelijk tot de val van het kabinet-Balkenende II leidde, maar de aandacht wordt vooral getrokken door de vorm.

De affaire, kort samengevat, ging over het opgeven van een valse naam door Ayaan Hirsi Ali toen ze voor het eerst in Nederland kwam, een feit dat ze nooit verdonkeremaand had, maar door een uitzending van Zembla opeens op de politieke agenda verscheen.

Het gaf de toenmalige minister van Vreemdelingenzaken Rita Verdonk de kans te demonstreren dat ze haar rug recht kon houden. En dat kwam niet slecht uit omdat ze tegelijk ook kandidaat-lijsttrekker van de VVD was. Ayaan Hirsi Ali vertrok uit het parlement en uit Nederland, liet iedereen in het stof achter, en is inmiddels een wereldster.

Oey heeft de meeste hoofdpersonen bereid gevonden om mee te werken aan zijn film, maar heeft afgezien van de traditionele talking heads-vorm, die in veel documentaires waarin complexe gebeurtenissen worden geduid, gebruikelijk is.

De hoofdpersonen (Van Ayaan Hirsi Ali tot Rita Verdonk, van Femke Halsema - partner van de filmmaker - tot aan Hilbrand Nawijn) worden op filmisch interessante locaties neergezet en krijgen verschillende gesprekspartners uit eigen kring, waarmee op zijn minst gesuggereerd wordt dat ze van hun hart geen moordkuil maken.

We zien Rita Verdonk in haar tuin met haar echtgenoot werken, maar ze wordt ook, te midden van een stel lijfwachten, gefilmd in een snackbar met de betekeniszwangere naam De Vrijheid.

Opvallendste kenmerk van de film: af en toe geven de personages zingend commentaar op de gebeurtenissen, op muziek van Robert-Jan Stips en teksten van Erik Jan Harmens.

Oey heeft ook de lotgevallen van een doorsnee asielzoekersfamilie door de reconstructie gevlochten - eindeloos wachtend in een asielzoekerscentrum, maar misschien vooral vanwege hun klacht, dat als ze (ook) gelogen hadden, ze nu verder waren geweest in de procedure.

Hilbrand Nawijn, de LPF-voorganger van Verdonk, zit in een restaurant dat gedreven wordt door een Iraakse familie, maakt een aantal verkeerde grappen over spruitjes, boerenkool en inburgeren en zingt de strofe 'Ik omhels je nu je zo ver bent gekomen'. 'Je' is in dit geval de ingeburgerde vreemdeling, die de Nederlandse cultuur omhelsd heeft.

Femke Halsema, die als GroenLinkser Ayaan Hirsi Ali (VVD) gepassioneerd verdedigde, zingt zichzelf toe in de spiegel: 'Hier sta ik, mijn zusters hoeder.'
Deze muzikale intermezzo's houden de spanning erin, maar na afloop blijven we zitten met de vraag: waar zijn ze goed voor? De nummers ondersteunen de waarheidsvinding niet en wie Nawijn heeft horen en zien zingen kan moeilijk volhouden dat de schoonheid ermee gediend is.

Wat dan wel? Misschien vooral om te breken met het traditionele beeld dat van politici bestaat, om ze menselijker te maken. Of om de aandacht van de kijker bij een film over asielzoekers te houden, een gimmick dus.

In De leugen haalt niemand zonder kleerscheuren de eindstreep. Ayaan Hirsi Ali wordt neergezet als een overlever en een politieke opportunist; de VVD als een partij die worstelde met zichzelf; en haar beste vriendin in de Kamer (Halsema) als iemand die zich enigszins gebruikt voelde na afloop. Verdonk ten slotte mag nog even opmerken, in een veelzeggend terzijde, dat het vooral de mannen in de partij waren die zich achter Ayaan schaarden. (MARK MOORMAN)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden