De laatste rechtzaak van geliquideerde Markelov

Eind 2008 startte het proces in de zaak-Politkovskaja, echter zonder de echte dader. Die zou 'onvindbaar' zijn. De vermoorde Markelov was één van de raadslieden van de familie-Politkovskaja. Foto EPA/Sergei Chirikov Beeld
Eind 2008 startte het proces in de zaak-Politkovskaja, echter zonder de echte dader. Die zou 'onvindbaar' zijn. De vermoorde Markelov was één van de raadslieden van de familie-Politkovskaja. Foto EPA/Sergei Chirikov

DEN HAAG (GPD) - Maandag werd in Moskou de advocaat Stanislav Markelov (34) doodgeschoten. Zijn laatste zaak: de vervroegde vrijlating van een Russische kolonel die vastzat wegens ontvoering, verkrachting en moord van een achttienjarige vrouw uit Tsjetsjenië. Markelov is het zoveelste slachtoffer van degenen die koste wat het kost willen voorkomen dat de Tsjetsjeense waarheid ooit aan het licht komt.

Visa en Rosa Kungajev wonen sinds 21 augustus 2003 met hun vier kinderen in het Noorse stadje Floro. Met hun verhuizing naar de Noorse westkust kwam er voor het Tsjetsjeense gezin een einde aan een jarenlang verblijf in een tochtige tent op een kamp in Ingoesetië.

Het gezin-Kungajev ging niet vrijwillig naar Noorwegen. Het was de angst die hen dreef. Vrees voor wraakacties van Russen die het niet konden verkroppen dat kolonel Yury Budanov was veroordeeld voor de ontvoering, verkrachting en moord van hun achttienjarige dochter Elza.

Tien jaar cel kreeg Budanov op 25 juli 2003 van de rechter. Vorige week donderdag werd de kolonel plotseling en zonder reden op vrije voeten gesteld. Stanislav Markelov (34), raadsman van de familie Kungajev, gaf maandag in Moskou, op nog geen kilometer van het Kremlin, een persconferentie over de vrijlating.

''Ik begrijp nu dat we niet in een rechtsstaat leven. Ik wil uitzoeken wie de order gaf Budanov vrij te laten en wie schuldig is aan het niettig verklaren van een vonnis'', aldus Markelov. Hij liet weten bij het hooggerechtshof in beroep te gaan.

Zo ver zal het niet komen. Na afloop van de persbijeenkomst werd Markelov op straat vermoord. Een onbekende schoot hem van achteren met een pistool met geluiddemper een kogel door het hoofd. Een journaliste van het kritische dagblad Novaya Gazeta die bij hem was, Anastasia Baburova, werd eveneens geraakt. Zij stierf later in het ziekenhuis.

De autoriteiten kondigden meteen een grootschalig onderzoek aan onder leiding van procureur-generaal Yuri Chaika. Beveiligingscamera's op omliggende gebouwen registreerden de aanslag, gepleegd door een naar verluidt keurige man in een zwart nylon jack met een donkergroene hoed op.

''Het is een schande voor ons land'', reageerde Ludmila Alekseyeva, voorzitster van de mensenrechtenorganisatie Moscow Helsinki Group. De Tsjetsjeense ombudsman Nurdi Nuhazhiev legde meteen een verband met Markelovs werk voor de familie Kungajev. De directeur van Amnesty International Europa, Nicolas Dakvort, noemde Markelov het zoveelste slachtoffer in de strijd voor mensenrechten.

Yury Budanov liet via zijn raadsman weten 'niets' met de aanslag te maken te hebben. Er zou zelfs 'geen enkele militair' bij betrokken zijn. Hoe Budanov dat wist, zei zijn advocaat niet. Opvallend genoeg verklaarde Budanov zaterdag in een interview met de krant Komsomolskaya Pravda spijt te hebben van zijn daad, iets dat hij tijdens zijn proces nooit deed.

Voor Visa Kungayev is het duidelijk, de moord op Markelov is bedoeld als waarschuwing: bemoei u niet met de zaak-Budanov. Markelov had hem vrijdag nog laten weten dat hij was bedreigd. 'Stop met de je werk voor Kungajev, anders ga je eraan', was de advocaat te verstaan gegeven.

De Russen voerden twee oorlogen in Tsjetsjenië: tussen 1994-1996 en van 1999 tot 2006. Daarbij vielen zeker 100.000 doden. Het Russische leger, bijgestaan door speciale eenheden en duistere milities, trad meedogenloos op. De werkelijke omvang van alle wandaden is nog steeds niet duidelijk.

Op 7 oktober 2006 werd Anna Politkovskaja in Moskou vermoord. De journaliste had zich gespecialiseerd in het onthullen van misstanden in Tsjetsjenië en de rol van het Russische leger en de machthebbers, toenmalig president en nu premier Vladimir Poetin voorop. Eind 2008 startte het proces in de zaak-Politkovskaja, echter zonder de echte dader. Die zou 'onvindbaar' zijn. Markelov was één van de raadslieden van de familie-Politkovskaja.

Mensenrechtenorganisaties registreren ondertussen vrijwel maandelijks een 'politieke' moord in Rusland zelf of daarbuiten. Het laatste slachtoffer voor Markelov was Umar Israilov. Deze Tsjetsjeen werd op 13 januari in Wenen omgebracht. Hij had bij het Europese Hof een aanklacht ingediend tegen Ramzan Kadyrov, voormalig militieleider in Tsjetsjenië. Sinds februari 2007 is hij president van Tsjetsjenië. Benoemd door Vladimir Poetin. (GPD)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden